യേ ഖലു പുദ്ഗലദ്രവ്യാണാം പരിണാമാ ഗോരസവ്യാപ്തദധിദുഗ്ധമധുരാമ്ലപരിണാമവത്പുദ്ഗലദ്രവ്യവ്യാപ്തത്വേന ഭവന്തോ ജ്ഞാനാവരണാനി ഭവന്തി താനി തടസ്ഥഗോരസാധ്യക്ഷ ഇവ ന നാമ കരോതി ജ്ഞാനീ, കിന്തു യഥാ സ ഗോരസാധ്യക്ഷസ്തദ്ദര്ശനമാത്മവ്യാപ്തത്വേന പ്രഭവദ്വയാപ്യ പശ്യത്യേവ തഥാ പുദ്ഗലദ്രവ്യപരിണാമനിമിത്തം ജ്ഞാനമാത്മവ്യാപ്യത്വേന പ്രഭവദ്വയാപ്യ ജാനാത്യേവ . ഏവം ജ്ഞാനീ ജ്ഞാനസ്യൈവ കര്താ സ്യാത് .
ഏവമേവ ച ജ്ഞാനാവരണപദപരിവര്തനേന കര്മസൂത്രസ്യ വിഭാഗേനോപന്യാസാദ്ദര്ശനാവരണവേദനീയ- മോഹനീയായുര്നാമഗോത്രാന്തരായസൂത്രൈഃ സപ്തഭിഃ സഹ മോഹരാഗദ്വേഷക്രോധമാനമായാലോഭനോകര്മമനോവചനകായ- ശ്രോത്രചക്ഷുര്ഘ്രാണരസനസ്പര്ശനസൂത്രാണി ഷോഡശ വ്യാഖ്യേയാനി . അനയാ ദിശാന്യാന്യപ്യൂഹ്യാനി .
ജം ഭാവം സുഹമസുഹം കരേദി ആദാ സ തസ്സ ഖലു കത്താ .
ടീകാ : — ജൈസേ ദൂധ-ദഹീ ജോ കി ഗോരസകേ ദ്വാരാ വ്യാപ്ത ഹോകര ഉത്പന്ന ഹോനേവാലേ ഗോരസകേ മീഠേ-ഖട്ടേ പരിണാമ ഹൈം, ഉന്ഹേം ഗോരസകാ തടസ്ഥ ദൃഷ്ടാ പുരുഷ കരതാ നഹീം ഹൈ, ഇസീപ്രകാര ജ്ഞാനാവരണാദിക ജോ കി വാസ്തവമേം പുദ്ഗലദ്രവ്യകേ ദ്വാരാ വ്യാപ്ത ഹോകര ഉത്പന്ന ഹോനേവാലേ പുദ്ഗലദ്രവ്യകേ പരിണാമ ഹൈം, ഉന്ഹേം ജ്ഞാനീ കരതാ നഹീം ഹൈം; കിന്തു ജൈസേ വഹ ഗോരസകാ ദൃഷ്ടാ, സ്വതഃ (ദേഖനേവാലേസേ) വ്യാപ്ത ഹോകര ഉത്പന്ന ഹോനേവാലേ ഗോരസ-പരിണാമകേ ദര്ശനമേം വ്യാപ്ത ഹോകര, മാത്ര ദേഖതാ ഹീ ഹൈ, ഇസീപ്രകാര ജ്ഞാനീ, സ്വതഃ (ജ്ഞാനീസേ) വ്യാപ്ത ഹോകര ഉത്പന്ന ഹോനേവാലേ, പുദ്ഗലദ്രവ്യ-പരിണാമ ജിസകാ നിമിത്ത ഹൈ ഐസേ ജ്ഞാനമേം വ്യാപ്ത ഹോകര, മാത്ര ജാനതാ ഹീ ഹൈ . ഇസപ്രകാര ജ്ഞാനീ ജ്ഞാനകാ ഹീ കര്താ ഹൈ .
ഔര ഇസീപ്രകാര ‘ജ്ഞാനാവരണ’ പദ പലടകര കര്മ-സൂത്രകാ (കര്മകീ ഗാഥാകാ)വിഭാഗ കരകേ കഥന കരനേസേ ദര്ശനാവരണ, വേദനീയ, മോഹനീയ, ആയു, നാമ, ഗോത്ര ഔര അന്തരായകേ സാത സൂത്ര തഥാ ഉനകേ സാഥ മോഹ, രാഗ, ദ്വേഷ, ക്രോധ, മാന, മായാ, ലോഭ, നോകര്മ, മന, വചന, കായ, ശ്രോത്ര, ചക്ഷു, ഘ്രാണ, രസന ഔര സ്പര്ശനകേ സോലഹ സൂത്ര വ്യാഖ്യാനരൂപ കരനാ; ഔര ഇസ ഉപദേശസേ അന്യ ഭീ വിചാര ലേനാ ..൧൦൧..
അബ യഹ കഹതേ ഹൈം കി അജ്ഞാനീ ഭീ പരദ്രവ്യകേ ഭാവകാ കര്താ നഹീം ഹൈ : —