തത്ത്വതസ്തസ്യ കര്താ പ്രതിഭായാത് ? തതഃ സ്ഥിതഃ ഖല്വാത്മാ പുദ്ഗലകര്മണാമകര്താ .
ഇഹ ഖലു പൌദ്ഗലികകര്മണഃ സ്വഭാവാദനിമിത്തഭൂതേപ്യാത്മന്യനാദേരജ്ഞാനാത്തന്നിമിത്തഭൂതേനാ- ജ്ഞാനഭാവേന പരിണമനാന്നിമിത്തീഭൂതേ സതി സമ്പദ്യമാനത്വാത് പൌദ്ഗലികം കര്മാത്മനാ കൃതമിതി നിര്വികല്പ- വിജ്ഞാനഘനഭ്രഷ്ടാനാം വികല്പപരായണാനാം പരേഷാമസ്തി വികല്പഃ . സ തൂപചാര ഏവ, ന തു പരമാര്ഥഃ . പരിണമിത കരനാ അശക്യ ഹോനേസേ, അപനേ ദ്രവ്യ ഔര ഗുണ – ദോനോംകോ ജ്ഞാനാവരണാദി കര്മമേം ന ഡാലതാ ഹുആ വഹ ആത്മാ പരമാര്ഥസേ ഉസകാ കര്താ കൈസേ ഹോ സകതാ ഹൈ ? (കഭീ നഹീം ഹോ സകതാ .) ഇസലിയേ വാസ്തവമേം ആത്മാ പുദ്ഗലകര്മോംകാ അകര്താ സിദ്ധ ഹുആ ..൧൦൪..
ഇസലിയേ ഇസകേ അതിരിക്ത അന്യ — അര്ഥാത് ആത്മാകോ പുദ്ഗലകര്മോംകാ കര്താ കഹനാ സോ — ഉപചാര ഹൈ, അബ യഹ കഹതേ ഹൈം : —
ഗാഥാര്ഥ : — [ജീവേ ] ജീവ [ഹേതുഭൂതേ ] നിമിത്തഭൂത ഹോനേ പര [ബന്ധസ്യ തു ] കര്മബന്ധകാ [പരിണാമമ് ] പരിണാമ ഹോതാ ഹുആ [ദൃഷ്ടവാ ] ദേഖകര, ‘[ജീവേന ] ജീവനേ [കര്മ കൃതം ] കര്മ കിയാ’ ഇസപ്രകാര [ഉപചാരമാത്രേണ ] ഉപചാരമാത്രസേ [ഭണ്യതേ ] കഹാ ജാതാ ഹൈ .
ടീകാ : — ഇസ ലോകമേം വാസ്തവമേം ആത്മാ സ്വഭാവസേ പൌദ്ഗലിക കര്മകോ നിമിത്തഭൂത ന ഹോനേ പര ഭീ, അനാദി അജ്ഞാനകേ കാരണ പൌദ്ഗലിക കര്മകോ നിമിത്തരൂപ ഹോനേവാലേ ഐസേ അജ്ഞാനഭാവരൂപ പരിണമതാ ഹോനേസേ നിമിത്തഭൂത ഹോനേ പര, പൌദ്ഗലിക കര്മ ഉത്പന്ന ഹോതാ ഹൈ, ഇസലിയേ ‘പൌദ്ഗലിക കര്മ ആത്മാനേ കിയാ’ ഐസാ നിര്വികല്പ വിജ്ഞാനഘനസ്വഭാവസേ ഭ്രഷ്ട, വികല്പപരായണ അജ്ഞാനിയോംകാ വികല്പ ഹൈ; വഹ വികല്പ ഉപചാര ഹീ ഹൈ, പരമാര്ഥ നഹീം .