സമയസാര
[ ഭഗവാനശ്രീകുന്ദകുന്ദ-
അഥ പുദ്ഗലദ്രവ്യസ്യ പരിണാമസ്വഭാവത്വം സാധയതി സാംഖ്യമതാനുയായിശിഷ്യം പ്രതി —
ജീവേ ണ സയം ബദ്ധം ണ സയം പരിണമദി കമ്മഭാവേണ . ജദി പോഗ്ഗലദവ്വമിണം അപ്പരിണാമീ തദാ ഹോദി ..൧൧൬.. കമ്മഇയവഗ്ഗണാസു യ അപരിണമംതീസു കമ്മഭാവേണ . സംസാരസ്സ അഭാവോ പസജ്ജദേ സംഖസമഓ വാ ..൧൧൭.. ജീവോ പരിണാമയദേ പോഗ്ഗലദവ്വാണി കമ്മഭാവേണ . തേ സയമപരിണമംതേ കഹം ണു പരിണാമയദി ചേദാ ..൧൧൮.. അഹ സയമേവ ഹി പരിണമദി കമ്മഭാവേണ പോഗ്ഗലം ദവ്വം . ജീവോ പരിണാമയദേ കമ്മം കമ്മത്തമിദി മിച്ഛാ ..൧൧൯.. ണിയമാ കമ്മപരിണദം കമ്മം ചിയ ഹോദി പോഗ്ഗലം ദവ്വം .
തഹ തം ണാണാവരണാഇപരിണദം മുണസു തച്ചേവ ..൧൨൦..
അബ സാംഖ്യമതാനുയായീ ശിഷ്യകേ പ്രതി പുദ്ഗലദ്രവ്യകാ പരിണാമസ്വഭാവത്വ സിദ്ധ കരതേ ഹൈം (അര്ഥാത് സാംഖ്യമതവാലേ പ്രകൃതി ഔര പുരുഷകോ അപരിണാമീ മാനതേ ഹൈം ഉന്ഹേം സമഝാതേ ഹൈം) : —
ജീവമേം സ്വയം നഹിം ബദ്ധ, അരു നഹിം കര്മഭാവോം പരിണമേ .
തോ വോ ഹി പുദ്ഗലദ്രവ്യ ഭീ, പരിണമനഹീന ബനേ അരേ ! ൧൧൬..
ജോ വര്ഗണാ കാര്മാണകീ, നഹിം കര്മഭാവോം പരിണമേ .
സംസാരകാ ഹി അഭാവ അഥവാ സാംഖ്യമത നിശ്ചിത ഹുവേ ! ൧൧൭..
ജോ കര്മഭാവോം പരിണമായേ ജീവ പുദ്ഗലദ്രവ്യകോ .
ക്യോം ജീവ ഉസകോ പരിണമായേ, സ്വയം നഹിം പരിണമത ജോ ? ൧൧൮..
സ്വയമേവ പുദ്ഗലദ്രവ്യ അരു, ജോ കര്മഭാവോം പരിണമേ .
ജീവ പരിണമായേ കര്മകോ, കര്മത്വമേം – മിഥ്യാ ബനേ ..൧൧൯..
പുദ്ഗലദരവ ജോ കര്മപരിണത, നിയമസേ കര്മ ഹി ബനേ .
ജ്ഞാനാവരണഇത്യാദിപരിണത, വോ ഹി തുമ ജാനോ ഉസേ ..൧൨൦..
൧൯൬