സ്വഭാവഭൂതാ പരിണാമശക്തിഃ .
യം സ്വസ്യ തസ്യൈവ ഭവേത്സ കര്താ ..൬൫..
ജം കുണദി ഭാവമാദാ കത്താ സോ ഹോദി തസ്സ കമ്മസ്സ .
അബ ഇസീ അര്ഥകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ഇതി ] ഇസപ്രകാര [ജീവസ്യ ] ജീവകീ [സ്വഭാവഭൂതാ പരിണാമശക്തിഃ ] സ്വഭാവഭൂത പരിണമനശക്തി [നിരന്തരായാ സ്ഥിതാ ] നിര്വിഘ്ന സിദ്ധ ഹുഈ . [തസ്യാം സ്ഥിതായാം ] യഹ സിദ്ധ ഹോനേ പര, [സഃ സ്വസ്യ യം ഭാവം കരോതി ] ജീവ അപനേ ജിസ ഭാവകോ ക രതാ ഹൈ [തസ്യ ഏവ സഃ കര്താ ഭവേത് ] ഉസകാ വഹ ക ര്താ ഹോതാ ഹൈ .
ഭാവാര്ഥ : — ജീവ ഭീ പരിണാമീ ഹൈ; ഇസലിയേ സ്വയം ജിസ ഭാവരൂപ പരിണമതാ ഹൈ ഉസകാ കര്താ ഹോതാ ഹൈ .൬൫.
അബ യഹ കഹതേ ഹൈം കി ജ്ഞാനീ ജ്ഞാനമയ ഭാവകാ ഔര അജ്ഞാനീ അജ്ഞാനമയ ഭാവകാ കര്താ ഹൈ : —
ഗാഥാര്ഥ : — [ആത്മാ ] ആത്മാ [യം ഭാവമ് ] ജിസ ഭാവകോ [കരോതി ] കരതാ ഹൈ [തസ്യ കര്മണഃ ] ഉസ ഭാവരൂപ ക ര്മകാ [സഃ ] വഹ [കര്താ ] ക ര്താ [ഭവതി ] ഹോതാ ഹൈ; [ജ്ഞാനിനഃ ] ജ്ഞാനീകോ തോ [സഃ ] വഹ ഭാവ [ജ്ഞാനമയഃ ] ജ്ഞാനമയ ഹൈ ഔര [അജ്ഞാനിനഃ ] അജ്ഞാനീകോ [അജ്ഞാനമയഃ ] അജ്ഞാനമയ ഹൈ .
ടീകാ : — ഇസപ്രകാര യഹ ആത്മാ സ്വയമേവ പരിണാമസ്വഭാവവാലാ ഹൈ തഥാപി അപനേ ജിസ
൨൦൨