ഭവതീതി വിതര്കഃ, തദാ പുദ്ഗലദ്രവ്യജീവയോഃ സഹഭൂതഹരിദ്രാസുധയോരിവ ദ്വയോരപി കര്മപരിണാമാപത്തിഃ . അഥ ചൈകസ്യൈവ പുദ്ഗലദ്രവ്യസ്യ ഭവതി കര്മത്വപരിണാമഃ, തതോ രാഗാദിജീവാജ്ഞാനപരിണാമാദ്ധേതോഃ പൃഥഗ്ഭൂത ഏവ പുദ്ഗലകര്മണഃ പരിണാമഃ .
ജീവസ്സ ദു കമ്മേണ യ സഹ പരിണാമാ ഹു ഹോംതി രാഗാദീ . ഏവം ജീവോ കമ്മം ച ദോ വി രാഗാദിമാവണ്ണാ ..൧൩൯.. ഏക്കസ്സ ദു പരിണാമോ ജായദി ജീവസ്സ രാഗമാദീഹിം .
ഹോതാ ഹൈ ഉസീപ്രകാര, പുദ്ഗലദ്രവ്യ ഔര ജീവ ദോനോംകേ കര്മരൂപ പരിണാമകീ ആപത്തി ആ ജാവേ . പരന്തു ഏക പുദ്ഗലദ്രവ്യകേ ഹീ കര്മത്വരൂപ പരിണാമ തോ ഹോതാ ഹൈ; ഇസലിയേ ജീവകാ രാഗാദി-അജ്ഞാന പരിണാമ ജോ കി കര്മകാ നിമിത്ത ഹൈ ഉസസേ ഭിന്ന ഹീ പുദ്ഗലകര്മകാ പരിണാമ ഹൈ .
ഭാവാര്ഥ : — യദി യഹ മാനാ ജായേ കി പുദ്ഗലദ്രവ്യ ഔര ജീവദ്രവ്യ ദോനോം മിലകര കര്മരൂപ പരിണമതേ ഹൈം തോ ദോനോംകേ കര്മരൂപ പരിണാമ സിദ്ധ ഹോ . പരന്തു ജീവ തോ കഭീ ഭീ ജഡ കര്മരൂപ നഹീം പരിണമ സകതാ; ഇസലിയേ ജീവകാ അജ്ഞാനപരിണാമ ജോ കി കര്മകാ നിമിത്ത ഹൈ ഉസസേ അലഗ ഹീ പുദ്ഗലദ്രവ്യകാ കര്മപരിണാമ ഹൈ ..൧൩൭-൧൩൮..
അബ യഹ പ്രതിപാദന കരതേ ഹൈം കി ജീവകാ പരിണാമ പുദ്ഗലദ്രവ്യസേ ഭിന്ന ഹീ ഹൈ : —
ഗാഥാര്ഥ : — [ജീവസ്യ തു ] യദി ജീവകേ [കര്മണാ ച സഹ ] ക ര്മകേ സാഥ ഹീ [രാഗാദയഃ പരിണാമാഃ ] രാഗാദി പരിണാമ [ഖലു ഭവന്തി ] ഹോതേ ഹൈം (അര്ഥാത് ദോനോം മിലകര രാഗാദിരൂപ പരിണമതേ ഹൈം) ഐസാ മാനാ ജായേ [ഏവം ] തോ ഇസപ്രകാര [ജീവഃ കര്മ ച ] ജീവ ഔര ക ര്മ [ദ്വേ അപി ] ദോനോം