പുദ്ഗലമയബന്ധമാര്ഗാശ്രിതത്വേനാശ്രയാഭേദാദേകം കര്മ .
ഏക ഹീ ഹൈ .
ഭാവാര്ഥ : — കോഈ കര്മ തോ അരഹന്താദിമേം ഭക്തി – അനുരാഗ, ജീവോംകേ പ്രതി അനുകമ്പാകേ പരിണാമ ഔര മന്ദ കഷായകേ ചിത്തകീ ഉജ്ജ്വലതാ ഇത്യാദി ശുഭ പരിണാമോംകേ നിമിത്തസേ ഹോതേ ഹൈം ഔര കോഈ തീവ്ര ക്രോധാദിക അശുഭ ലേശ്യാ, നിര്ദയതാ, വിഷയാസക്തി ഔര ദേവ – ഗുരു ആദി പൂജ്യ പുരുഷോംകേ പ്രതി വിനയഭാവസേ നഹീം പ്രവര്തനാ ഇത്യാദി അശുഭ പരിണാമോംകേ നിമിത്തസേ ഹോതേ ഹൈം; ഇസപ്രകാര ഹേതുഭേദ ഹോനേസേ കര്മകേ ശുഭ ഔര അശുഭ ഐസേ ദോ ഭേദ ഹൈം . സാതാവേദനീയ, ശുഭ-ആയു, ശുഭനാമ ഔര ശുഭഗോത്ര — ഇന കര്മോംകേ പരിണാമോം ( – പ്രകൃതി ഇത്യാദി – )മേം തഥാ ചാര ഘാതീകര്മ, അസാതാവേദനീയ, അശുഭ-ആയു, അശുഭനാമ ഔര അശുഭഗോത്ര — ഇന കര്മോംകേ പരിണാമോം ( – പ്രകൃതി ഇത്യാദി – )മേം ഭേദ ഹൈ; ഇസപ്രകാര സ്വഭാവഭേദ ഹോനേസേ കര്മോംകേ ശുഭ ഔര അശുഭ ദോ ഭേദ ഹൈം . കിസീ കര്മകേ ഫലകാ അനുഭവ സുഖരൂപ ഔര കിസീകാ ദുഃഖരൂപ ഹൈ; ഇസപ്രകാര അനുഭവകാ ഭേദ ഹോനേസേ കര്മകേ ശുഭ ഔര അശുഭ ഐസേ ദോ ഭേദ ഹൈം . കോഈ കര്മ മോക്ഷമാര്ഗകേ ആശ്രിത ഹൈ (അര്ഥാത് മോക്ഷമാര്ഗമേം ബന്ധതാ ഹൈ) ഔര കോഈ കര്മ ബന്ധമാര്ഗകേ ആശ്രിത ഹൈ; ഇസപ്രകാര ആശ്രയകാ ഭേദ ഹോനേസേ കര്മകേ ശുഭ ഔര അശുഭ ദോ ഭേദ ഹൈം . ഇസപ്രകാര ഹേതു, സ്വഭാവ, അനുഭവ ഔര ആശ്രയ — ഐസേ ചാര പ്രകാരസേ കര്മമേം ഭേദ ഹോനേസേ കോഈ കര്മ ശുഭ ഔര കോഈ അശുഭ ഹൈ; ഐസാ കുഛ ലോഗോംകാ പക്ഷ ഹൈ .
അബ ഇസ ഭേദാഭേദകാ നിഷേധ കിയാ ജാതാ ഹൈ : — ജീവകേ ശുഭ ഔര അശുഭ പരിണാമ ദോനോം അജ്ഞാനമയ ഹൈം, ഇസലിയേ കര്മകാ ഹേതു ഏക അജ്ഞാന ഹീ ഹൈ; അതഃ കര്മ ഏക ഹീ ഹൈ . ശുഭ ഔര അശുഭ പുദ്ഗലപരിണാമ ദോനോം പുദ്ഗലമയ ഹീ ഹൈം, ഇസലിയേ കര്മകാ സ്വഭാവ ഏക പുദ്ഗലപരിണാമരൂപ ഹീ ഹൈ; അതഃ കര്മ ഏക ഹീ ഹൈ . സുഖ-ദുഃഖരൂപ ദോനോം അനുഭവ പുദ്ഗലമയ ഹീ ഹൈം, ഇസലിയേ കര്മകാ അനുഭവ ഏക പുദ്ഗലമയ ഹീ ഹൈ; അതഃ കര്മ ഏക ഹീ ഹൈ . മോക്ഷമാര്ഗ ഔര ബന്ധമാര്ഗമേം, മോക്ഷമാര്ഗ തോ കേവല ജീവകേ പരിണാമമയ ഹീ ഹൈ ഔര ബന്ധമാര്ഗ കേവല പുദ്ഗലകേ പരിണാമമയ ഹീ ഹൈ, ഇസലിയേ കര്മകാ ആശ്രയ മാത്ര ബന്ധമാര്ഗ ഹീ ഹൈ (അര്ഥാത് കര്മ ഏക ബന്ധമാര്ഗകേ ആശ്രയസേ ഹീ ഹോതാ ഹൈ — മോക്ഷമാര്ഗമേം നഹീം ഹോതാ) അതഃ കര്മ ഏക ഹീ ഹൈ . ഇസപ്രകാര കര്മകേ ശുഭാശുഭ ഭേദകേ പക്ഷകോ ഗൌണ കരകേ ഉസകാ നിഷേധ കിയാ ഹൈ; ക്യോംകി യഹാ അഭേദപക്ഷ പ്രധാന ഹൈ, ഔര യദി അഭേദപക്ഷസേ ദേഖാ ജായ തോ കര്മ ഏക ഹീ ഹൈ — ദോ നഹീം ..൧൪൫..
അബ ഇസീ അര്ഥകാ സൂചക കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
൨൩൮