ഇതി പുണ്യപാപരൂപേണ ദ്വിപാത്രീഭൂതമേകപാത്രീഭൂയ കര്മ നിഷ്ക്രാന്തമ് .
ഇതി ശ്രീമദമൃതചന്ദ്രസൂരിവിരചിതായാം സമയസാരവ്യാഖ്യായാമാത്മഖ്യാതൌ പുണ്യപാപപ്രരൂപകഃ തൃതീയോങ്കഃ .. [ജ്ഞാനജ്യോതിഃ ഭരേണ പ്രോജ്ജജൃമ്ഭേ ] ജ്ഞാനജ്യോതി അത്യന്ത സാമര്ഥ്യ സഹിത പ്രഗട ഹുഈ . വഹ ജ്ഞാനജ്യോതി ഐസീ ഹൈ കി [ക വലിതതമഃ ] ജിസനേ അജ്ഞാനരൂപീ അംധകാരകാ ഗ്രാസ ക ര ലിയാ ഹൈ അര്ഥാത് ജിസനേ അജ്ഞാനരൂപ അംധകാരകാ നാശ ക ര ദിയാ ഹൈ, [ഹേലാ-ഉന്മിലത് ] ജോ ലീലാമാത്രസേ ( – സഹജ പുരുഷാര്ഥസേ) വിക സിത ഹോതീ ജാതീ ഹൈ ഔര [പരമക ലയാ സാര്ധമ് ആരബ്ധകേലി ] ജിസനേ പരമ ക ലാ അര്ഥാത് കേവലജ്ഞാനകേ സാഥ ക്രീഡാ പ്രാരമ്ഭ കീ ഹൈ (ജബ തക സമ്യഗ്ദൃഷ്ടി ഛദ്മസ്ഥ ഹൈ തബ തക ജ്ഞാനജ്യോതി കേ വലജ്ഞാനകേ സാഥ ശുദ്ധനയകേ ബലസേ പരോക്ഷ ക്രീഡാ ക രതീ ഹൈ, കേ വലജ്ഞാന ഹോനേ പര സാക്ഷാത് ഹോതീ ഹൈ .)
ഭാവാര്ഥ : — ആപകോ (ജ്ഞാനജ്യോതികോ) പ്രതിബന്ധക കര്മ ജോ കി ശുഭാശുഭ ഭേദരൂപ ഹോകര നാചതാ ഥാ ഔര ജ്ഞാനകോ ഭുലാ ദേതാ ഥാ ഉസേ അപനീ ശക്തിസേ ഉഖാഡകര ജ്ഞാനജ്യോതി സമ്പൂര്ണ സാമര്ഥ്യ സഹിത പ്രകാശിത ഹുഈ . വഹ ജ്ഞാനജ്യോതി അഥവാ ജ്ഞാനകലാ കേവലജ്ഞാനരൂപ പരമകലാകാ അംശ ഹൈ തഥാ കേവലജ്ഞാനകേ സമ്പൂര്ണ സ്വരൂപകോ വഹ ജാനതീ ഹൈ ഔര ഉസ ഓര പ്രഗതി കരതീ ഹൈ, ഇസലിയേ യഹ കഹാ ഹൈ കി ‘ജ്ഞാനജ്യോതിനേ കേവലജ്ഞാനകേ സാഥ ക്രീഡാ പ്രാരംഭ കീ ഹൈ’ . ജ്ഞാനകലാ സഹജരൂപസേ വികാസകോ പ്രാപ്ത ഹോതീ ജാതീ ഹൈ ഔര അന്തമേം പരമകലാ അര്ഥാത് കേവലജ്ഞാന ഹോ ജാതീ ഹൈ .൧൧൨.
ടീകാ : — പുണ്യ-പാപരൂപസേ ദോ പാത്രോംകേ രൂപമേം നാചനേവാലാ കര്മ ഏക പാത്രരൂപ ഹോകര (രംഗഭൂമിമേംസേ) ബാഹര നികല ഗയാ .
ഭാവാര്ഥ : — യദ്യപി കര്മ സാമാന്യതയാ ഏക ഹീ ഹൈ തഥാപി ഉസനേ പുണ്യ-പാപരൂപ ദോ പാത്രോംകാ സ്വാംഗ ധാരണ കരകേ രംഗഭൂമിമേം പ്രവേശ കിയാ ഥാ . ജബ ഉസേ ജ്ഞാനനേ യഥാര്ഥതയാ ഏക ജാന ലിയാ തബ വഹ ഏക പാത്രരൂപ ഹോകര രംഗഭൂമിസേ ബാഹര നികല ഗയാ, ഔര നൃത്യ കരനാ ബന്ദ കര ദിയാ .
പുണ്യ രു പാപ ശുഭാശുഭഭാവനി ബന്ധ ഭയേ സുഖദുഃഖകരാ രേ .
ബന്ധകേ കാരണ ഹൈം ദോഊ രൂപ, ഇന്ഹേം തജി ജിനമുനി മോക്ഷ പധാരേ ..
ഇസപ്രകാര ശ്രീ സമയസാരകീ (ശ്രീമദ്ഭഗവത്കുന്ദകുന്ദാചാര്യദേവപ്രണീത ശ്രീ സമയസാര പരമാഗമകീ) ശ്രീമദ് അമൃതചന്ദ്രാചാര്യദേവവിരചിത ആത്മഖ്യാതി നാമക ടീകാമേം പുണ്യ-പാപകാ പ്രരൂപക തീസരാ അങ്ക സമാപ്ത ഹുആ .
൨൬൦സമയസാര