ന ഖല്വേകസ്യ ദ്വിതീയമസ്തി, ദ്വയോര്ഭിന്നപ്രദേശത്വേനൈകസത്താനുപപത്തേഃ . തദസത്ത്വേ ച തേന സഹാധാരാധേയസമ്ബന്ധോപി നാസ്ത്യേവ . തതഃ സ്വരൂപപ്രതിഷ്ഠത്വലക്ഷണ ഏവാധാരാധേയസമ്ബന്ധോവതിഷ്ഠതേ . തേന ജ്ഞാനം ജാനത്തായാം സ്വരൂപേ പ്രതിഷ്ഠിതം, ജാനത്തായാ ജ്ഞാനാദപൃഥഗ്ഭൂതത്വാത്, ജ്ഞാനേ ഏവ സ്യാത് . ക്രോധാദീനി ക്രുധ്യത്താദൌ സ്വരൂപേ പ്രതിഷ്ഠിതാനി, ക്രുധ്യത്താദേഃ ക്രോധാദിഭ്യോപൃഥഗ്ഭൂതത്വാത്, ക്രോധാദിഷ്വേവ സ്യുഃ . ന പുനഃ ക്രോധാദിഷു കര്മണി നോകര്മണി വാ ജ്ഞാനമസ്തി, ന ച ജ്ഞാനേ ക്രോധാദയഃ കര്മ നോകര്മ വാ സന്തി, [അഷ്ടവിക ല്പേ ക ര്മണി ] ആഠ പ്രകാരകേ ക ര്മോംമേം [ച അപി ] ഔര [നോക ര്മണി ] നോക ര്മമേം [ഉപയോഗഃ ] ഉപയോഗ [നാസ്തി ] നഹീം ഹൈ [ച ] ഔര [ഉപയോഗേ ] ഉപയോഗമേം [ക ര്മ ] ക ര്മ [ച അപി ] തഥാ [നോക ര്മ ] നോക ര്മ [നോ അസ്തി ] നഹീം ഹൈ . — [ഏതത് തു ] ഐസാ [അവിപരീതം ] അവിപരീത [ജ്ഞാനം ] ജ്ഞാന [യദാ തു ] ജബ [ജീവസ്യ ] ജീവകേ [ഭവതി ] ഹോതാ ഹൈ, [തദാ ] തബ [ഉപയോഗശുദ്ധാത്മാ ] വഹ ഉപയോഗസ്വരൂപ ശുദ്ധാത്മാ [കി ഞ്ചിത് ഭാവമ് ] ഉപയോഗകേ അതിരിക്ത അന്യ കിസീ ഭീ ഭാവകോ [ന ക രോതി ] നഹീം ക രതാ .
ടീകാ : — വാസ്തവമേം ഏക വസ്തുകീ ദൂസരീ വസ്തു നഹീം ഹൈ, (അര്ഥാത് ഏക വസ്തു ദൂസരീ വസ്തുകേ സാഥ കോഈ സമ്ബന്ധ നഹീം രഖതീ) ക്യോംകി ദോനോംകേ പ്രദേശ ഭിന്ന ഹൈം, ഇസലിയേ ഉനമേം ഏക സത്താകീ അനുപപത്തി ഹൈ (അര്ഥാത് ദോനോംകീ സത്താഐം ഭിന്ന-ഭിന്ന ഹൈം); ഔര ഇസപ്രകാര ജബ കി ഏക വസ്തുകീ ദൂസരീ വസ്തു നഹീം ഹൈ തബ ഏകകേ സാഥ ദൂസരീകോ ആധാരആധേയസമ്ബന്ധ ഭീ ഹൈ ഹീ നഹീം . ഇസലിയേ (പ്രത്യേക വസ്തുകാ) അപനേ സ്വരൂപമേം പ്രതിഷ്ഠാരൂപ (ദൃഢതാപൂര്വക രഹനേരൂപ) ഹീ ആധാരആധേയസമ്ബന്ധ ഹൈ . ഇസലിയേ ജ്ഞാന ജോ കി ജാനനക്രിയാരൂപ അപനേ സ്വരൂപമേം പ്രതിഷ്ഠിത ഹൈ വഹ, ജാനനക്രിയാകാ ജ്ഞാനസേ അഭിന്നത്വ ഹോനേസേ, ജ്ഞാനമേം ഹീ ഹൈ; ക്രോധാദിക ജോ കി ക്രോധാദിക്രിയാരൂപ അപനേ സ്വരൂപമേം പ്രതിഷ്ഠിത ഹൈ വഹ, ക്രോധാദിക്രിയാകാ ക്രോധാദിസേ അഭിന്നത്വ ഹോനേകേ കാരണ, ക്രോധാദികമേം ഹീ ഹൈ . (ജ്ഞാനകാ സ്വരൂപ ജാനനക്രിയാ ഹൈ, ഇസലിയേ ജ്ഞാന ആധേയ ഹൈ ഔര ജാനനക്രിയാ ആധാര ഹൈ . ജാനനക്രിയാ ആധാര ഹോനേസേ യഹ സിദ്ധ ഹുആ കി ജ്ഞാന ഹീ ആധാര ഹൈ, ക്യോംകി ജാനനക്രിയാ ഔര ജ്ഞാന ഭിന്ന നഹീം ഹൈം . താത്പര്യ യഹ ഹൈ കി ജ്ഞാന ജ്ഞാനമേം ഹീ ഹൈ . ഇസീപ്രകാര ക്രോധ ക്രോധമേം ഹീ ഹൈ .) ഔര ക്രോധാദികമേം, കര്മമേം യാ നോകര്മമേം ജ്ഞാന നഹീം ഹൈ തഥാ ജ്ഞാനമേം ക്രോധാദിക, കര്മ യാ നോകര്മ നഹീം ഹൈം, ക്യോംകി ഉനകേ പരസ്പര അത്യന്ത സ്വരൂപ- വിപരീതതാ ഹോനേസേ (അര്ഥാത് ജ്ഞാനകാ സ്വരൂപ ഔര ക്രോധാദിക തഥാ കര്മ-നോകര്മകാ സ്വരൂപ അത്യന്ത