ഏവമിദം ഭേദവിജ്ഞാനം യദാ ജ്ഞാനസ്യ വൈപരീത്യകണികാമപ്യനാസാദയദവിചലിതമവതിഷ്ഠതേ, തദാ ശുദ്ധോപയോഗമയാത്മത്വേന ജ്ഞാനം ജ്ഞാനമേവ കേവലം സന്ന കിംചനാപി രാഗദ്വേഷമോഹരൂപം ഭാവമാരചയതി . തതോ ഭേദവിജ്ഞാനാച്ഛുദ്ധാത്മോപലമ്ഭഃ പ്രഭവതി . ശുദ്ധാത്മോപലമ്ഭാത് രാഗദ്വേഷമോഹാഭാവലക്ഷണഃ സംവരഃ പ്രഭവതി .
കഥം ഭേദവിജ്ഞാനാദേവ ശുദ്ധാത്മോപലമ്ഭ ഇതി ചേത് — ജഹ കണയമഗ്ഗിതവിയം പി കണയഭാവം ണ തം പരിച്ചയദി . തഹ കമ്മോദയതവിദോ ണ ജഹദി ണാണീ ദു ണാണിത്തം ..൧൮൪.. ഏവം ജാണദി ണാണീ അണ്ണാണീ മുണദി രാഗമേവാദം .
സദാ ജ്ഞാനസ്വരൂപ ഹീ രഹാ ഹൈ, രാഗാദിരൂപ കഭീ നഹീം ഹുആ’’ . ഇസലിയേ ആചാര്യദേവനേ കഹാ ഹൈ കി ‘‘ഹേ സത്പുരുഷോം ! അബ മുദിത ഹോഓ’’ .൧൨൬.
ടീകാ : — ഇസപ്രകാര ജബ യഹ ഭേദവിജ്ഞാന ജ്ഞാനകോ അണുമാത്ര ഭീ (രാഗാദിവികാരരൂപ) വിപരീതതാകോ ന പ്രാപ്ത കരാതാ ഹുആ അവിചലരൂപസേ രഹതാ ഹൈ, തബ ശുദ്ധ-ഉപയോഗമയാത്മകതാകേ ദ്വാരാ ജ്ഞാന കേവല ജ്ഞാനരൂപ ഹീ രഹതാ ഹുആ കിംചിത്മാത്ര ഭീ രാഗദ്വേഷമോഹരൂപ ഭാവകോ നഹീം കരതാ; ഇസലിയേ (യഹ സിദ്ധ ഹുആ കി) ഭേദവിജ്ഞാനസേ ശുദ്ധ ആത്മാകീ ഉപലബ്ധി (അനുഭവ) ഹോതീ ഹൈ ഔര ശുദ്ധ ആത്മാകീ ഉപലബ്ധിസേ രാഗദ്വേഷമോഹകാ (ആസ്രവഭാവകാ) അഭാവ ജിസകാ ലക്ഷണ ഹൈ ഐസാ സംവര ഹോതാ ഹൈ .
അബ യഹ പ്രശ്ന ഹോതാ ഹൈ കി ഭേദവിജ്ഞാനസേ ഹീ ശുദ്ധ ആത്മാകീ ഉപലബ്ധി (അനുഭവ) കൈസേ ഹോതീ ഹൈ ? ഉസകേ ഉത്തരമേം ഗാഥാ കഹതേ ഹൈം : —
ഗാഥാര്ഥ : — [യഥാ ] ജൈസേ [കനകമ് ] സുവര്ണ [അഗ്നിതപ്തമ് അപി ] അഗ്നിസേ തപ്ത ഹോതാ
൨൯൦