പോഗ്ഗലകമ്മം രാഗോ തസ്സ വിവാഗോദഓ ഹവദി ഏസോ .
അസ്തി കില രാഗോ നാമ പുദ്ഗലകര്മ, തദുദയവിപാകപ്രഭവോയം രാഗരൂപോ ഭാവഃ, ന പുനര്മമ സ്വഭാവഃ . ഏഷ ടംകോത്കീര്ണൈകജ്ഞായകഭാവോഹമ് .
ഏവമേവ ച രാഗപദപരിവര്തനേന ദ്വേഷമോഹക്രോധമാനമായാലോഭകര്മനോകര്മമനോവചനകായ- ശ്രോത്രചക്ഷുര്ഘ്രാണരസനസ്പര്ശനസൂത്രാണി ഷോഡശ വ്യാഖ്യേയാനി, അനയാ ദിശാ അന്യാന്യപ്യൂഹ്യാനി .
ഏവം ച സമ്യഗ്ദൃഷ്ടിഃ സ്വം ജാനന് രാഗം മുഞ്ചംശ്ച നിയമാജ്ജ്ഞാനവൈരാഗ്യസമ്പന്നോ ഭവതി —
ഗാഥാര്ഥ : — [രാഗഃ ] രാഗ [പുദ്ഗലകര്മ ] പുദ്ഗലകര്മ ഹൈ, [തസ്യ ] ഉസകാ [വിപാകോദയഃ ] വിപാകരൂപ ഉദയ [ഏഷഃ ഭവതി ] യഹ ഹൈ, [ഏഷഃ ] യഹ [മമ ഭാവഃ ] മേരാ ഭാവ [ന തു ] നഹീം ഹൈ; [അഹമ് ] മൈംം തോ [ഖലു ] നിശ്ചയസേ [ഏകഃ ] ഏക [ജ്ഞായകഭാവഃ ] ജ്ഞായകഭാവ ഹൂ .
ടീകാ : — വാസ്തവമേം രാഗ നാമക പുദ്ഗലകര്മ ഹൈ ഉസകേ വിപാകസേ ഉത്പന്ന ഹുആ യഹ രാഗരൂപ ഭാവ ഹൈ, യഹ മേരാ സ്വഭാവ നഹീം ഹൈ; മൈം തോ യഹ (പ്രത്യക്ഷ അനുഭവഗോചര) ടംകോത്കീര്ണ ഏക ജ്ഞായകഭാവ ഹൂ . (ഇസപ്രകാര സമ്യഗ്ദൃഷ്ടി വിശേഷതയാ സ്വകോ ഔര പരകോ ജാനതാ ഹൈ .)
ഔര ഇസീപ്രകാര ‘രാഗ’ പദകോ ബദലകര ഉസകേ സ്ഥാന പര ദ്വേഷ, മോഹ, ക്രോധ, മാന, മായാ, ലോഭ, കര്മ, നോകര്മ, മന, വചന, കായ, ശ്രോത്ര, ചക്ഷു, ഘ്രാണ, രസന ഔര സ്പര്ശന — യേ ശബ്ദ രഖകര സോലഹ സൂത്ര വ്യാഖ്യാനരൂപ കരനാ, ഔര ഇസീ ഉപദേശസേ ദൂസരേ ഭീ വിചാരനാ ..൧൯൯..
ഇസപ്രകാര സമ്യഗ്ദൃഷ്ടി അപനേകോ ജാനതാ ഔര രാഗകോ ഛോഡതാ ഹുആ നിയമസേ ജ്ഞാനവൈരാഗ്യസമ്പന്ന ഹോതാ ഹൈ — യഹ ഇസ ഗാഥാ ദ്വാരാ കഹതേ ഹൈം : —