ഏവമേവ ചാധര്മപദപരിവര്തനേന രാഗദ്വേഷക്രോധമാനമായാലോഭകര്മനോകര്മമനോവചനകായശ്രോത്രചക്ഷു- ര്ഘ്രാണരസനസ്പര്ശനസൂത്രാണി ഷോഡശ വ്യാഖ്യേയാനി . അനയാ ദിശാന്യാന്യപ്യൂഹ്യാനി . അപരിഗ്ഗഹോ അണിച്ഛോ ഭണിദോ ണാണീ യ ണേച്ഛദേ അസണം .
ഇച്ഛാ പരിഗ്രഹഃ . തസ്യ പരിഗ്രഹോ നാസ്തി യസ്യേച്ഛാ നാസ്തി . ഇച്ഛാ ത്വജ്ഞാനമയോ ഭാവഃ, അജ്ഞാനമയോ ഭാവസ്തു ജ്ഞാനിനോ നാസ്തി, ജ്ഞാനിനോ ജ്ഞാനമയ ഏവ ഭാവോസ്തി . തതോ ജ്ഞാനീ അജ്ഞാനമയസ്യ ഭാവസ്യ ഇച്ഛായാ അഭാവാദശനം നേച്ഛതി . തേന ജ്ഞാനിനോശനപരിഗ്രഹോ നാസ്തി . ജ്ഞാനമയസ്യൈകസ്യ ജ്ഞായകഭാവസ്യ ഭാവാദശനസ്യ കേവലം ജ്ഞായക ഏവായം സ്യാത് .
ഇസീപ്രകാര ഗാഥാമേം ‘അധര്മ’ ശബ്ദ ബദലകര ഉസകേ സ്ഥാന പര രാഗ, ദ്വേഷ, ക്രോധ, മാന, മായാ, ലോഭ, കര്മ, നോകര്മ, മന, വചന, കായ, ശ്രോത്ര, ചക്ഷു, ഘ്രാണ, രസന ഔര സ്പര്ശന — യഹ സോലഹ ശബ്ദ രഖകര, സോലഹ ഗാഥാസൂത്ര വ്യാഖ്യാനരൂപ കരനാ ഔര ഇസ ഉപദേശസേ ദൂസരേ ഭീ വിചാര കരനാ ചാഹിഏ ..൨൧൧..
അബ, യഹ കഹതേ ഹൈം കി ജ്ഞാനീകേ ആഹാരകാ ഭീ പരിഗ്രഹ നഹീം ഹൈ : —
ഗാഥാര്ഥ : — [അനിച്ഛഃ ] അനിച്ഛകകോ [അപരിഗ്രഹഃ ] അപരിഗ്രഹീ [ഭണിതഃ ] കഹാ ഹൈ [ച ] ഔര [ജ്ഞാനീ ] ജ്ഞാനീ [അശനമ് ] ഭോജനകോ [ന ഇച്ഛതി ] നഹീം ചാഹതാ, [തേന ] ഇസലിയേ [സഃ ] വഹ [അശനസ്യ ] ഭോജനകാ [അപരിഗ്രഹഃ തു ] പരിഗ്രഹീ നഹീം ഹൈ, (കിന്തു) [ജ്ഞായകഃ ] (ഭോജനകാ) ജ്ഞായക ഹീ [ഭവതി ] ഹൈ .
ടീകാ : — ഇച്ഛാ പരിഗ്രഹ ഹൈ . ഉസകോ പരിഗ്രഹ നഹീം ഹൈ — ജിസകോ ഇച്ഛാ നഹീം ഹൈ . ഇച്ഛാ തോ അജ്ഞാനമയ ഭാവ ഹൈ ഔര അജ്ഞാനമയ ഭാവ ജ്ഞാനീകേ നഹീം ഹോതാ, ജ്ഞാനീകേ ജ്ഞാനമയ ഹീ ഭാവ ഹോതാ ഹൈ; ഇസലിയേ അജ്ഞാനമയ ഭാവ ജോ ഇച്ഛാ ഉസകേ അഭാവകേ കാരണ ജ്ഞാനീ ഭോജനകോ നഹീം ചാഹതാ; ഇസലിയേ ജ്ഞാനീകേ ഭോജനകാ പരിഗ്രഹ നഹീം ഹൈ . ജ്ഞാനമയ ഏക ജ്ഞായകഭാവകേ സദ്ഭാവകേ കാരണ യഹ (ജ്ഞാനീ) ഭോജനകാ കേവല ജ്ഞായക ഹീ ഹൈ .
൩൩൨