കര്മോദയോപഭോഗസ്താവത് അതീതഃ പ്രത്യുത്പന്നോനാഗതോ വാ സ്യാത് . തത്രാതീതസ്താവത് അതീതത്വാദേവ സ ന പരിഗ്രഹഭാവം ബിഭര്തി . അനാഗതസ്തു ആകാംക്ഷ്യമാണ ഏവ പരിഗ്രഹഭാവം ബിഭൃയാത് . പ്രത്യുത്പന്നസ്തു സ കില രാഗബുദ്ധയാ പ്രവര്തമാന ഏവ തഥാ സ്യാത് . ന ച പ്രത്യുത്പന്നഃ കര്മോദയോപഭോഗോ ജ്ഞാനിനോ രാഗബുദ്ധയാ പ്രവര്തമാനോ ദൃഷ്ടഃ, ജ്ഞാനിനോജ്ഞാനമയഭാവസ്യ രാഗബുദ്ധേരഭാവാത് . വിയോഗബുദ്ധയൈവ കേവലം പ്രവര്തമാനസ്തു സ കില ന പരിഗ്രഹഃ സ്യാത് . തതഃ പ്രത്യുത്പന്നഃ കര്മോദയോപഭോഗോ ജ്ഞാനിനഃ പരിഗ്രഹോ ന ഭവേത് . അനാഗതസ്തു സ കില ജ്ഞാനിനോ നാകാംക്ഷിത ഏവ, ജ്ഞാനിനോജ്ഞാനമയ- ഭാവസ്യാകാംക്ഷായാ അഭാവാത് . തതോനാഗതോപി കര്മോദയോപഭോഗോ ജ്ഞാനിനഃ പരിഗ്രഹോ ന ഭവേത് .
ഗാഥാര്ഥ : — [ഉത്പന്നോദയഭോഗഃ ] ജോ ഉത്പന്ന (അര്ഥാത് വര്തമാന കാലകേ) ഉദയകാ ഭോഗ ഹൈ [സഃ ] വഹ, [തസ്യ ] ജ്ഞാനീകേ [നിത്യമ് ] സദാ [വിയോഗബുദ്ധയാ ] വിയോഗബുദ്ധിസേ ഹോതാ ഹൈ [ച ] ഔര [അനാഗതസ്യ ഉദയസ്യ ] ആഗാമീ ഉദയകീ [ജ്ഞാനീ ] ജ്ഞാനീ [കാംക്ഷാമ് ] വാ ഛാ [ന കരോതി ] നഹീം കരതാ .
ടീകാ : — കര്മകേ ഉദയകാ ഉപഭോഗ തീന പ്രകാരകാ ഹോതാ ഹൈ — അതീത, വര്തമാന ഔര ഭവിഷ്യ കാലകാ . ഇനമേംസേ പഹലാ, ജോ അതീത ഉപഭോഗ ഹൈ വഹ അതീതതാ- (വ്യതീത ഹോ ചുകാ ഹോനേ)കേ കാരണ ഹീ പരിഗ്രഹഭാവകോ ധാരണ നഹീം കരതാ . ഭവിഷ്യകാ ഉപഭോഗ യദി വാ ഛാമേം ആതാ ഹോ തോ ഹീ വഹ പരിഗ്രഹഭാവകോ ധാരണ കരതാ ഹൈ; ഔര ജോ വര്തമാന ഉപഭോഗ ഹൈ വഹ യദി രാഗബുദ്ധിസേ ഹോ രഹാ ഹോ തോ ഹീ പരിഗ്രഹഭാവകോ ധാരണ കരതാ ഹൈ .
വര്തമാന കര്മോദയ-ഉപഭോഗ ജ്ഞാനീകേ രാഗബുദ്ധിസേ പ്രവര്തമാന ദിഖാഈ നഹീം ദേതാ, ക്യോംകി ജ്ഞാനീകേ അജ്ഞാനമയഭാവ ജോ രാഗബുദ്ധി ഉസകാ അഭാവ ഹൈ; ഔര കേവല വിയോഗബുദ്ധി(ഹേയബുദ്ധി)സേ ഹീ പ്രവര്തമാന വഹ വാസ്തവമേം പരിഗ്രഹ നഹീം ഹൈ . ഇസലിയേ വര്തമാന കര്മോദയ-ഉപഭോഗ ജ്ഞാനീകേ പരിഗ്രഹ നഹീം ഹൈ ( – പരിഗ്രഹരൂപ നഹീം ഹൈ) .
അനാഗത ഉപഭോഗ തോ വാസ്തവമേം ജ്ഞാനീകേ വാ ഛിത ഹീ നഹീം ഹൈ, (അര്ഥാത് ജ്ഞാനീകോ ഉസകീ വാ ഛാ ഹീ നഹീം ഹോതീ) ക്യോംകി ജ്ഞാനീകേ അജ്ഞാനമയ ഭാവ – വാ ഛാകാ അഭാവ ഹൈ . ഇസലിയേ അനാഗത കര്മോദയ- ഉപഭോഗ ജ്ഞാനീകേ പരിഗ്രഹ നഹീം ഹൈ ( – പരിഗ്രഹരൂപ നഹീം ഹൈ) .
ഭാവാര്ഥ : — അതീത കര്മോദയ-ഉപഭോഗ തോ വ്യതീത ഹീ ഹോ ചുകാ ഹൈ . അനാഗത ഉപഭോഗകീ വാ ഛാ നഹീം ഹൈ; ക്യോംകി ജ്ഞാനീ ജിസ കര്മകോ അഹിതരൂപ ജാനതാ ഹൈ ഉസകേ ആഗാമീ ഉദയകേ ഭോഗകീ വാ ഛാ ക്യോം കരേഗാ ? വര്തമാന ഉപഭോഗകേ പ്രതി രാഗ നഹീം ഹൈ, ക്യോംകി വഹ ജിസേ ഹേയ ജാനതാ ഹൈ ഉസകേ പ്രതി രാഗ കൈസേ
൩൩൬