കസ്തം വേദയതേ ? യദി വേദകഭാവപൃഷ്ഠഭാവീ ഭാവോന്യസ്തം വേദയതേ, തദാ തദ്ഭവനാത്പൂര്വം സ വിനശ്യതി; കിം
സ വേദയതേ ? ഇതി കാംക്ഷമാണഭാവവേദനാനവസ്ഥാ . താം ച വിജാനന് ജ്ഞാനീ ന കിംചിദേവ കാംക്ഷതി .
(സ്വാഗതാ) വേദ്യവേദകവിഭാവചലത്വാദ് വേദ്യതേ ന ഖലു കാംക്ഷിതമേവ . തേന കാംക്ഷതി ന കിംചന വിദ്വാന് സര്വതോപ്യതിവിരക്തി മുപൈതി ..൧൪൭.. വേദ്യഭാവകാ വേദന കരതാ ഹൈ, തോ (വഹാ ഐസാ ഹൈ കി) ഉസ അന്യ വേദ്യഭാവകേ ഉത്പന്ന ഹോനേസേ പൂര്വ ഹീ വഹ വേദകഭാവ നഷ്ട ഹോ ജാതാ ഹൈ; തബ ഫി ര ഉസ ദൂസരേ വേദ്യഭാവകാ കൌന വേദന കരേഗാ ? യദി യഹ കഹാ ജായേ കി വേദനഭാവകേ ബാദ ഉത്പന്ന ഹോനേവാലാ ദൂസരാ വേദകഭാവ ഉസകാ വേദന കരതാ ഹൈ, തോ (വഹാ ഐസാ ഹൈ കി) ഇസ ദൂസരേ വേദകഭാവകേ ഉത്പന്ന ഹോനേസേ പൂര്വ ഹീ വഹ വേദ്യഭാവ വിനഷ്ട ഹോ ജാതാ ഹൈ; തബ ഫി ര വഹ ദൂസരാ വേദകഭാവ കിസകാ വേദന കരേഗാ ? ഇസപ്രകാര കാംക്ഷമാണ ഭാവകേ വേദനകീ അനവസ്ഥാ ഹൈ . ഉസ അനവസ്ഥാകോ ജാനതാ ഹുആ ജ്ഞാനീ കുഛ ഭീ വാ ഛാ നഹീം കരതാ .
ഭാവാര്ഥ : — വേദകഭാവ ഔര വേദ്യഭാവമേം കാല ഭേദ ഹൈ . ജബ വേദകഭാവ ഹോതാ ഹൈ തബ വേദ്യഭാവ നഹീം ഹോതാ ഔര ജബ വേദ്യഭാവ ഹോതാ ഹൈ തബ വേദകഭാവ നഹീം ഹോതാ . ജബ വേദകഭാവ ആതാ ഹൈ തബ വേദ്യഭാവ വിനഷ്ട ഹോ ചുകതാ ഹൈ; തബ ഫി ര വേദകഭാവ കിസകാ വേദന കരേഗാ ? ഔര ജബ വേദ്യഭാവ ആതാ ഹൈ തബ വേദകഭാവ വിനഷ്ട ഹോ ചുകതാ ഹൈ; തബ ഫി ര വേദകഭാവകേ ബിനാ വേദ്യകാ കൌന വേദന കരേഗാ ? ഐസീ അവ്യവസ്ഥാകോ ജാനകര ജ്ഞാനീ സ്വയം ജ്ഞാതാ ഹീ രഹതാ ഹൈ, വാ ഛാ നഹീം കരതാ .
യഹാ പ്രശ്ന ഹോതാ ഹൈ കി — ആത്മാ തോ നിത്യ ഹൈ, ഇസലിയേ വഹ ദോനോം ഭാവോംകാ വേദന കര സകതാ ഹൈ; തബ ഫി ര ജ്ഞാനീ വാ ഛാ ക്യോം ന കരേ ? സമാധാന — വേദ്യ-വേദകഭാവ വിഭാവഭാവ ഹൈ, സ്വഭാവഭാവ നഹീം, ഇസലിയേ വേ വിനശ്വര ഹൈം . അതഃ വാ ഛാ കരനേവാലാ വേദ്യഭാവ ജബ തക ആതാ ഹൈ തബ തക വേദകഭാവ (ഭോഗനേവാലാ ഭാവ) നഷ്ട ഹോ ജാതാ ഹൈ, ഔര ദൂസരാ വേദകഭാവ ആയേ തബ തക വേദ്യഭാവ നഷ്ട ഹോ ജാതാ ഹൈ; ഇസപ്രകാര വാ ഛിത ഭോഗ തോ നഹീം ഹോതാ . ഇസലിയേ ജ്ഞാനീ നിഷ്ഫല വാ ഛാ ക്യോം കരേ ? ജഹാ മനോവാ ഛിതകാ വേദന നഹീം ഹോതാ വഹാ വാ ഛാ കരനാ അജ്ഞാന ഹൈ ..൨൧൬..
അബ ഇസ അര്ഥകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [വേദ്യ-വേദക-വിഭാവ-ചലത്വാത് ] വേദ്യ-വേദക രൂപ വിഭാവഭാവോംകീ ചലതാ (അസ്ഥിരതാ) ഹോനേസേ [ഖലു ] വാസ്തവമേം [കാംക്ഷിതമ് ഏവ വേദ്യതേ ന ] വാ ഛിതകാ വേദന നഹീം ഹോതാ;
൩൩൮