കുര്വാണഃ ഫലലിപ്സുരേവ ഹി ഫലം പ്രാപ്നോതി യത്കര്മണഃ .
കുര്വാണോപി ഹി കര്മ തത്ഫലപരിത്യാഗൈകശീലോ മുനിഃ ..൧൫൨..
തേ കാമചാരഃ അസ്തി ] തോ ക്യാ തുഝേ ഭോഗനേകീ ഇച്ഛാ ഹൈ ? [ജ്ഞാനം സന് വസ ] തൂ ജ്ഞാനരൂപ ഹോകര ( – ശുദ്ധ സ്വരൂപമേം) നിവാസ ക ര, [അപരഥാ ] അന്യഥാ (അര്ഥാത് യദി ഭോഗനേകീ ഇച്ഛാ ക രേഗാ — അജ്ഞാനരൂപ പരിണമിത ഹോഗാ തോ) [ധ്രുവമ് സ്വസ്യ അപരാധാത് ബന്ധമ് ഏഷി ] തൂ നിശ്ചയതഃ അപനേ അപരാധസേ ബന്ധകോ പ്രാപ്ത ഹോഗാ .
ഭാവാര്ഥ : — ജ്ഞാനീകോ കര്മ തോ കരനാ ഹീ ഉചിത നഹീം ഹൈ . യദി പരദ്രവ്യ ജാനകര ഭീ ഉസേ ഭോഗേ തോ യഹ യോഗ്യ നഹീം ഹൈ . പരദ്രവ്യകേ ഭോക്താകോ തോ ജഗതമേം ചോര കഹാ ജാതാ ഹൈ, അന്യായീ കഹാ ജാതാ ഹൈ . ഔര ജോ ഉപഭോഗസേ ബന്ധ നഹീം കഹാ സോ തോ, ജ്ഞാനീ ഇച്ഛാകേ ബിനാ ഹീ പരകീ ജബരദസ്തീസേ ഉദയമേം ആയേ ഹുഏകോ ഭോഗതാ ഹൈ വഹാ ഉസേ ബന്ധ നഹീം കഹാ . യദി വഹ സ്വയം ഇച്ഛാസേ ഭോഗേ തബ തോ സ്വയം അപരാധീ ഹുആ ഔര തബ ഉസേ ബന്ധ ക്യോം ന ഹോ ? .൧൫൧.
അബ ആഗേകീ ഗാഥാകാ സൂചക കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [യത് കില കര്മ ഏവ കര്താരം സ്വഫലേന ബലാത് നോ യോജയേത് ] ക ര്മ ഹീ ഉസകേ ക ര്താകോ അപനേ ഫലകേ സാഥ ബലാത് നഹീം ജോഡതാ (കി തൂ മേരേ ഫലകോ ഭോഗ), [ഫലലിപ്സുഃ ഏവ ഹി കുര്വാണഃ കര്മണഃ യത് ഫലം പ്രാപ്നോതി ] ❃
ഫലകോ പാതാ ഹൈ; [ജ്ഞാനം സന് ] ഇസലിഏ ജ്ഞാനരൂപ രഹതാ ഹുആ ഔര [തദ്-അപാസ്ത-രാഗരചനഃ ] ജിസനേ ക ര്മകേ പ്രതി രാഗകീ രചനാ ദൂര കീ ഹൈ ഐസാ [മുനിഃ ] മുനി, [തത്-ഫല-പരിത്യാഗ-ഏക-ശീലഃ ] ക ര്മഫലകേ പരിത്യാഗരൂപ ഹീ ഏക സ്വഭാവവാലാ ഹോനേസേ, [കര്മ കുര്വാണഃ അപി ഹി ] ക ര്മ ക രതാ ഹുആ ഭീ [കര്മണാ നോ ബധ്യതേ ] ക ര്മസേ നഹീം ബന്ധതാ .
ഭാവാര്ഥ : — കര്മ തോ കര്താകോ ബലാത് അപനേ ഫലകേ സാഥ നഹീം ജോഡതാ, കിന്തു ജോ കര്മകോ കരതാ ഹുആ ഉസകേ ഫലകീ ഇച്ഛാ കരതാ ഹൈ വഹീ ഉസകാ ഫല പാതാ ഹൈ . ഇസലിയേ ജോ ജ്ഞാനരൂപ വര്തതാ ഹൈ ഔര ബിനാ ഹീ രാഗകേ കര്മ കരതാ ഹൈ വഹ മുനി കര്മസേ നഹീം ബ ധതാ, ക്യോംകി ഉസേ കര്മഫലകീ ഇച്ഛാ നഹീം ഹൈ .൧൫൨. ❃കര്മകാ ഫല അര്ഥാത് (൧) രംജിത പരിണാമ, അഥവാ (൨) സുഖ ( – രംജിത പരിണാമ) കോ ഉത്പന്ന കരനേവാലാ
൩൪൬