യോ ഹി മ്രിയതേ ജീവതി വാ, ദുഃഖിതോ ഭവതി സുഖിതോ ഭവതി വാ, സ ഖലു സ്വകര്മോദയേനൈവ, തദഭാവേ തസ്യ തഥാ ഭവിതുമശക്യത്വാത് . തതഃ മയായം മാരിതഃ, അയം ജീവിതഃ, അയം ദുഃഖിതഃ കൃതഃ, അയം സുഖിതഃ കൃതഃ ഇതി പശ്യന് മിഥ്യാദ്രഷ്ടിഃ .
ഗാഥാര്ഥ : — [യഃ മ്രിയതേ ] ജോ മരതാ ഹൈ [ച ] ഔര [യഃ ദുഃഖിതഃ ജായതേ ] ജോ ദുഃഖീ ഹോതാ ഹൈ [സഃ സര്വഃ ] വഹ സബ [കര്മോദയേന ] ക ര്മോദയസേ ഹോതാ ഹൈ; [തസ്മാത് തു ] ഇസലിയേ [മാരിതഃ ച ദുഃഖിതഃ ] ‘മൈംനേ മാരാ, മൈംനേ ദുഃഖീ കിയാ’ [ഇതി ] ഐസാ [തേ ] തേരാ അഭിപ്രായ [ന ഖലു മിഥ്യാ ] ക്യാ വാസ്തവമേം മിഥ്യാ നഹീം ഹൈ ?
[ച ] ഔര [യഃ ന മ്രിയതേ ] ജോ ന മരതാ ഹൈ [ച ] ഔര [ന ദുഃഖിതഃ ] ന ദുഃഖീ ഹോതാ ഹൈ [സഃ അപി ] വഹ ഭീ [ഖലു ] വാസ്തവമേം [കര്മോദയേന ച ഏവ ] ക ര്മോദയസേ ഹീ ഹോതാ ഹൈ; [തസ്മാത് ] ഇസലിയേ [ന മാരിതഃ ച ന ദുഃഖിതഃ ] ‘മൈംനേ നഹീം മാരാ, മൈംനേ ദുഃഖീ നഹീം കിയാ’ [ഇതി ] ഐസാ തേരാ അഭിപ്രായ [ന ഖലു മിഥ്യാ ] ക്യാ വാസ്തവമേം മിഥ്യാ നഹീം ഹൈ ?
ടീകാ : — ജോ മരതാ ഹൈ യാ ജീതാ ഹൈ, ദുഃഖീ ഹോതാ ഹൈ യാ സുഖീ ഹോതാ ഹൈ, യഹ വാസ്തവമേം അപനേ കര്മോദയസേ ഹീ ഹോതാ ഹൈ, ക്യോംകി അപനേ കര്മോദയകേ അഭാവമേം ഉസകാ വൈസാ ഹോനാ (മരനാ, ജീനാ, ദുഃഖീ യാ സുഖീ ഹോനാ) അശക്യ ഹൈ . ഇസലിയേ ഐസാ ദേഖനേവാലാ അര്ഥാത് മാനനേവാലാ മിഥ്യാദൃഷ്ടി ഹൈ കി — ‘മൈംനേ ഇസേ മാരാ, ഇസേ ജിലായാ, ഇസേ ദുഃഖീ കിയാ, ഇസേ സുഖീ കിയാ’ .
ഭാവാര്ഥ : — കോഈ കിസീകേ മാരേ നഹീം മരതാ ഔര ജിലാഏ നഹീം ജീതാ തഥാ കിസീകേ സുഖീ- ദുഃഖീ കിയേ സുഖീ-ദുഃഖീ നഹീം ഹോതാ; ഇസലിയേ ജോ മാരനേ, ജിലാനേ ആദികാ അഭിപ്രായ കരതാ ഹൈ വഹ മിഥ്യാദൃഷ്ടി ഹീ ഹൈ — യഹ നിശ്ചയകാ വചന ഹൈ . യഹാ വ്യവഹാരനയ ഗൌണ ഹൈ ..൨൫൭ സേ ൨൫൮..
അബ ആഗേകേ കഥനകാ സൂചക ശ്ലോക കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [അസ്യ മിഥ്യാദൃഷ്ടേഃ ] മിഥ്യാദൃഷ്ടികേ [യഃ ഏവ അയമ് അജ്ഞാനാത്മാ അധ്യവസായഃ