ധാരണീയമ് . ന ച പുണ്യപാപത്വേന ദ്വിത്വാദ്ബന്ധസ്യ തദ്ധേത്വന്തരമന്വേഷ്ടവ്യം; ഏകേനൈവാനേനാധ്യവസായേന ദുഃഖയാമി മാരയാമീതി, സുഖയാമി ജീവയാമീതി ച ദ്വിധാ ശുഭാശുഭാഹംകാരരസനിര്ഭരതയാ ദ്വയോരപി പുണ്യപാപയോര്ബന്ധഹേതുത്വസ്യാവിരോധാത് .
ബന്ധകാ കാരണ ഹൈ യഹ ഭലീഭാ തി നിശ്ചിത കരനാ ചാഹിഏ . ഔര പുണ്യ-പാപരൂപസേ ബന്ധകാ ദ്വിത്വ (ദോ- പനാ ) ഹോനേസേ ബന്ധകേ കാരണകാ ഭേദ നഹീം ഢൂ ഢനാ ചാഹിഏ (അര്ഥാത് യഹ നഹീം മാനനാ ചാഹിഏ കി പുണ്യബന്ധകാ കാരണ ദൂസരാ ഹൈ ഔര പാപബന്ധകാ കാരണ കോഈ ദൂസരാ ഹൈ); ക്യോംകി യഹ ഏക ഹീ അധ്യവസായ ‘ദുഃഖീ കരതാ ഹൂ , മാരതാ ഹൂ ’ ഇസപ്രകാര ഔര ‘സുഖീ കരതാ ഹൂ , ജിലാതാ ഹൂ ’ യോം ദോ പ്രകാരസേ ശുഭ-അശുഭ അഹംകാരസേ ഭരാ ഹുആ ഹോനേസേ പുണ്യ ഔര പാപ — ദോനോംകേ ബന്ധകാ കാരണ ഹോനേമേം അവിരോധ ഹൈ (അര്ഥാത് ഏക ഹീ അധ്യവസായസേ പുണ്യ ഔര പാപ – ദോനോംകാ ബന്ധ ഹോനേമേം കോഈ വിരോധ നഹീം ഹൈ) .
ഭാവാര്ഥ : — യഹ അജ്ഞാനമയ അധ്യവസായ ഹീ ബന്ധകാ കാരണ ഹൈ . ഉസമേം, ‘മൈം ജിലാതാ ഹൂ , സുഖീ കരതാ ഹൂ ’ ഐസേ ശുഭ അഹംകാരസേ ഭരാ ഹുആ വഹ ശുഭ അധ്യവസായ ഹൈ ഔര ‘മൈം മാരതാ ഹൂ , ദുഃഖീ കരതാ ഹൂ ’ ഐസേ അശുഭ അഹംകാരസേ ഭരാ ഹുആ വഹ അശുഭ അധ്യവസായ ഹൈ . അഹംകാരരൂപ മിഥ്യാഭാവ ദോനോംമേം ഹൈ; ഇസലിയേ അജ്ഞാനമയതാസേ ദോനോം അധ്യവസായ ഏക ഹീ ഹൈം . അതഃ യഹ ന മാനനാ ചാഹിയേ കി പുണ്യകാ കാരണ ദൂസരാ ഹൈ ഔര പാപകാ കാരണ കോഈ അന്യ . അജ്ഞാനമയ അധ്യവസായ ഹീ ദോനോംകാ കാരണ ഹൈ .൨൬൦-൨൬൧.
‘ഇസപ്രകാര വാസ്തവമേം ഹിംസാകാ അധ്യവസായ ഹീ ഹിംസാ ഹൈ യഹ ഫലിത ഹുആ’ — യഹ കഹതേ ഹൈം : —
ഗാഥാര്ഥ : — [സത്ത്വാന് ] ജീവോംകോ [മാരയതു ] മാരോ [വാ മാ മാരയതു ] അഥവാ ന മാരോ — [ബന്ധഃ ] ക ര്മബന്ധ [അധ്യവസിതേന ] അധ്യവസാനസേ ഹീ ഹോതാ ഹൈ . [ഏഷഃ ] യഹ, [നിശ്ചയനയസ്യ ] നിശ്ചയനയസേ, [ജീവാനാം ] ജീവോംകേ [ബന്ധസമാസഃ ] ബന്ധകാ സംക്ഷേപ ഹൈ .
൩൯൦