അജ്ഝവസാണണിമിത്തം ജീവാ ബജ്ഝംതി കമ്മണാ ജദി ഹി .
യത്കില ബന്ധയാമി മോചയാമീത്യധ്യവസാനം തസ്യ ഹി സ്വാര്ഥക്രിയാ യദ്ബന്ധനം മോചനം ജീവാനാമ് . ജീവസ്ത്വസ്യാധ്യവസായസ്യ സദ്ഭാവേപി സരാഗവീതരാഗയോഃ സ്വപരിണാമയോഃ അഭാവാന്ന ബധ്യതേ, അര്ഥക്രിയാ കരനേവാലാ നഹീം ഹൈ ഇസലിഏ, ‘മൈം ആകാശ-പുഷ്പകോ തോഡതാ ഹൂ ’ ഐസേ അധ്യവസാനകീ ഭാ തി മിഥ്യാരൂപ ഹൈ, മാത്ര അപനേ അനര്ഥകേ ലിയേ ഹീ ഹൈ (അര്ഥാത് മാത്ര അപനേ ലിയേ ഹീ ഹാനികാ കാരണ ഹോതാ ഹൈ, പരകാ തോ കുഛ കര നഹീം സകതാ ) .
ഭാവാര്ഥ : — ജോ അപനീ അര്ഥക്രിയാ ( – പ്രയോജനഭൂത ക്രിയാ) നഹീം കര സകതാ വഹ നിരര്ഥക ഹൈ, അഥവാ ജിസകാ വിഷയ നഹീം ഹൈ വഹ നിരര്ഥക ഹൈ . ജീവ പരജീവോംകോ ദുഃഖീ-സുഖീ ആദി കരനേകീ ബുദ്ധി കരതാ ഹൈ, പരന്തു പരജീവ അപനേ കിയേ ദുഃഖീ-സുഖീ നഹീം ഹോതേ; ഇസലിഏ വഹ ബുദ്ധി നിരര്ഥക ഹൈ ഔര നിരര്ഥക ഹോനേസേ മിഥ്യാ ഹൈ — ഝൂ ഠീ ഹൈ ..൨൬൬..
അബ യഹ പ്രശ്ന ഹോതാ ഹൈ കി അധ്യവസാന അപനീ അര്ഥക്രിയാ കരനേവാലാ കൈസേ നഹീം ഹൈ ? ഇസകാ ഉത്തര കഹതേ ഹൈം : —
ഗാഥാര്ഥ : — ഹേ ഭാഈ ! [യദി ഹി ] യദി വാസ്തവമേം [അധ്യവസാനനിമിത്തം ] അധ്യവസാനകേ നിമിത്തസേ [ജീവാഃ ] ജീവ [കര്മണാ ബധ്യന്തേ ] ക ര്മസേ ബന്ധതേ ഹൈം [ച ] ഔര [മോക്ഷമാര്ഗേ സ്ഥിതാഃ ] മോക്ഷമാര്ഗമേം സ്ഥിത [മുച്യന്തേ ] ഛൂടതേ ഹൈം, [തദ് ] തോ [ത്വമ് കിം കരോഷി ] തൂ ക്യാ കരതാ ഹൈ ? (തേരാ തോ ബാ ധനേ-ഛോഡനേകാ അഭിപ്രായ വ്യര്ഥ ഗയാ .)
ടീകാ : — ‘മൈം ബ ധാതാ ഹൂ , ഛുഡാതാ ഹൂ ’ ഐസാ ജോ അധ്യവസാന ഉസകീ അപനീ അര്ഥക്രിയാ ജീവോംകോ ബാ ധനാ, ഛോഡനാ ഹൈ . കിന്തു ജീവ തോ, ഇസ അധ്യവസായകാ സദ്ഭാവ ഹോനേ പര ഭീ, അപനേ സരാഗ-വീതരാഗ പരിണാമകേ അഭാവസേ നഹീം ബ ധതാ, നഹീം മുക്ത ഹോതാ; തഥാ അപനേ സരാഗ-വീതരാഗ
൩൯൬