ന മുച്യതേ; സരാഗവീതരാഗയോഃ സ്വപരിണാമയോഃ സദ്ഭാവാത്തസ്യാധ്യവസായസ്യാഭാവേപി ബധ്യതേ, മുച്യതേ ച . തതഃ പരത്രാകിംചിത്കരത്വാന്നേദമധ്യവസാനം സ്വാര്ഥക്രിയാകാരി; തതശ്ച മിഥ്യൈവേതി ഭാവഃ .
പരിണാമകേ സദ്ഭാവസേ, ഉസ അധ്യവസായകാ അഭാവ ഹോനേ പര ഭീ, ബ ധതാ ഹൈ, ഛൂടതാ ഹൈ . ഇസലിയേ പരമേം അകിംചിത്കര ഹോനേസേ (അര്ഥാത് കുഛ നഹീം കര സകതാ ഹോനേസേ) യഹ അധ്യവസാന അപനീ അര്ഥക്രിയാ കരനേവാലാ നഹീം ഹൈ; ഔര ഇസലിയേ മിഥ്യാ ഹീ ഹൈ . — ഐസാ ഭാവ (ആശയ) ഹൈ .
ഭാവാര്ഥ : — ജോ ഹേതു കുഛ ഭീ നഹീം കരതാ വഹ അകിംചിത്കര കഹലാതാ ഹൈ . യഹ ബാ ധനേ- ഛോഡനേകാ അധ്യവസാന ഭീ പരമേം കുഛ നഹീം കരതാ; ക്യോംകി യദി വഹ അധ്യവസാന ന ഹോ തോ ഭീ ജീവ അപനേ സരാഗ-വീതരാഗ പരിണാമസേ ബന്ധ-മോക്ഷകോ പ്രാപ്ത ഹോതാ ഹൈ, ഔര വഹ അധ്യവസാന ഹോ തോ ഭീ അപനേ സരാഗ-വീതരാഗ പരിണാമകേ അഭാവസേ ബന്ധ-മോക്ഷകോ പ്രാപ്ത നഹീം ഹോതാ . ഇസപ്രകാര അധ്യവസാന പരമേം അകിംചിത്കര ഹോനേസേ സ്വ-അര്ഥക്രിയാ കരനേവാലാ നഹീം ഹൈ ഔര ഇസലിയേ മിഥ്യാ ഹൈ ..൨൬൭..
അബ ഇസ അര്ഥകാ കലശരൂപ ഔര ആഗാമീ കഥനകാ സൂചക ശ്ലോക കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [അനേന നിഷ്ഫലേന അധ്യവസായേന മോഹിതഃ ] ഇസ നിഷ്ഫല (നിരര്ഥക) അധ്യവസായസേ മോഹിത ഹോതാ ഹുആ [ആത്മാ ] ആത്മാ [തത് കിഞ്ചന അപി ന ഏവ അസ്തി യത് ആത്മാനം ന കരോതി ] അപനേകോ സര്വരൂപ ക രതാ ഹൈ, — ഐസാ കുഛ ഭീ നഹീം ഹൈ ജിസരൂപ അപനേകോ ന കരതാ ഹോ .
ഭാവാര്ഥ : — യഹ ആത്മാ മിഥ്യാ അഭിപ്രായസേ ഭൂലാ ഹുആ ചതുര്ഗതി-സംസാരമേം ജിതനീ അവസ്ഥാഏ ഹൈം, ജിതനേ പദാര്ഥ ഹൈം ഉന സര്വരൂപ അപനേകോ ഹുആ മാനതാ ഹൈ; അപനേ ശുദ്ധ സ്വരൂപകോ നഹീം പഹിചാനതാ .൧൭൧.
അബ ഇസ അര്ഥകോ സ്പഷ്ടതയാ ഗാഥാമേം കഹതേ ഹൈം : —