അഭവ്യോ ഹി നിത്യകര്മഫലചേതനാരൂപം വസ്തു ശ്രദ്ധത്തേ, നിത്യജ്ഞാനചേതനാമാത്രം ന തു ശ്രദ്ധത്തേ, നിത്യമേവ ഭേദവിജ്ഞാനാനര്ഹത്വാത് . തതഃ സ കര്മമോക്ഷനിമിത്തം ജ്ഞാനമാത്രം ഭൂതാര്ഥം ധര്മം ന ശ്രദ്ധത്തേ, ഭോഗ- നിമിത്തം ശുഭകര്മമാത്രമഭൂതാര്ഥമേവ ശ്രദ്ധത്തേ . തത ഏവാസൌ അഭൂതാര്ഥധര്മശ്രദ്ധാനപ്രത്യയനരോചനസ്പര്ശനൈ- രുപരിതനഗ്രൈവേയകഭോഗമാത്രമാസ്കന്ദേത്, ന പുനഃ കദാചനാപി വിമുച്യേത . തതോസ്യ ഭൂതാര്ഥധര്മ- ശ്രദ്ധാനാഭാവാത് ശ്രദ്ധാനമപി നാസ്തി . ഏവം സതി തു നിശ്ചയനയസ്യ വ്യവഹാരനയപ്രതിഷേധോ യുജ്യത ഏവ . പരന്തു ക ര്മക്ഷയകേ നിമിത്തരൂപ ധര്മകീ നഹീം . (അര്ഥാത് ക ര്മക്ഷയകേ നിമിത്തരൂപ ധര്മകീ ന തോ ശ്രദ്ധാ കരതാ ഹൈ, ന ഉസകീ പ്രതീതി കരതാ ഹൈ, ന ഉസകീ രുചി കരതാ ഹൈ ഔര ന ഉസകാ സ്പര്ശ കരതാ ഹൈ .)
ടീകാ : — അഭവ്യ ജീവ നിത്യകര്മഫലചേതനാരൂപ വസ്തുകീ ശ്രദ്ധാ കരതാ ഹൈ, കിന്തു നിത്യജ്ഞാനചേതനാമാത്ര വസ്തുകീ ശ്രദ്ധാ നഹീം കരതാ, ക്യോംകി വഹ സദാ ഹീ (സ്വ-പരകേ) ഭേദവിജ്ഞാനകേ അയോഗ്യ ഹൈ . ഇസിലയേ വഹ കര്മോംസേ ഛൂടനേകേ നിമിത്തരൂപ, ജ്ഞാനമാത്ര, ഭൂതാര്ഥ (സത്യാര്ഥ) ധര്മകീ ശ്രദ്ധാ നഹീം കരതാ, (കിന്തു) ഭോഗകേ നിമിത്തരൂപ, ശുഭകര്മമാത്ര, അഭൂതാര്ഥ ധര്മകീ ഹീ ശ്രദ്ധാ കരതാ ഹൈ; ഇസീലിയേ വഹ അഭൂതാര്ഥ ധര്മകീ ശ്രദ്ധാ, പ്രതീതി, രുചി ഔര സ്പര്ശനസേ ഊ പരകേ ഗ്രൈവേയക തകകേ ഭോഗമാത്രകോ പ്രാപ്ത ഹോതാ ഹൈ, കിന്തു കഭീ ഭീ കര്മസേ മുക്ത നഹീം ഹോതാ . ഇസലിയേ ഉസേ ഭൂതാര്ഥ ധര്മകേ ശ്രദ്ധാനകാ അഭാവ ഹോനേസേ (യഥാര്ഥ) ശ്രദ്ധാന ഭീ നഹീം ഹൈ .
ഐസാ ഹോനേസേ നിശ്ചയനയകേ ദ്വാരാ വ്യവഹാരനയകാ നിഷേധ യോഗ്യ ഹീ ഹൈ .
ഭാവാര്ഥ : — അഭവ്യ ജീവകേ ഭേദജ്ഞാന ഹോനേകീ യോഗ്യതാ ന ഹോനേസേ വഹ കര്മഫലചേതനാകോ ജാനതാ ഹൈ, കിന്തു ജ്ഞാനചേതനാകോ നഹീം ജാനതാ; ഇസലിയേ ഉസേ ശുദ്ധ ആത്മിക ധര്മകീ ശ്രദ്ധാ നഹീം ഹൈ . വഹ ശുഭ കര്മകോ ഹീ ധര്മ സമഝകര ഉസകീ ശ്രദ്ധാ കരതാ ഹൈ, ഇസലിയേ ഉസകേ ഫലസ്വരൂപ ഗ്രൈവേയക തകകേ ഭോഗകോ പ്രാപ്ത ഹോതാ ഹൈ, കിന്തു കര്മകാ ക്ഷയ നഹീം ഹോതാ . ഇസപ്രകാര സത്യാര്ഥ ധര്മകാ ശ്രദ്ധാന ന ഹോനേസേ ഉസകേ ശ്രദ്ധാന ഹീ നഹീം കഹാ ജാ സകതാ .
ഇസപ്രകാര വ്യവഹാരനയകേ ആശ്രിത അഭവ്യ ജീവകോ ജ്ഞാന-ശ്രദ്ധാന ന ഹോനേസേ നിശ്ചയനയ ദ്വാരാ കിയാ ജാനേവാലാ വ്യവഹാരകാ നിഷേധ യോഗ്യ ഹീ ഹൈ .
യഹാ ഇതനാ വിശേഷ ജാനനാ ചാഹിഏ കി — യഹ ഹേതുവാദരൂപ അനുഭവപ്രധാന ഗ്രന്ഥ ഹൈ, ഇസലിയേ ഇസമേം അനുഭവകീ അപേക്ഷാസേ ഭവ്യ-അഭവ്യകാ നിര്ണയ ഹൈ . അബ യദി ഇസേ അഹേതുവാദ ആഗമകേ സാഥ മിലായേം തോ — അഭവ്യകോ വ്യവഹാരനയകേ പക്ഷകാ സൂക്ഷ്മ, കേവലീഗമ്യ ആശയ രഹ ജാതാ ഹൈ ജോ കി ഛദ്മസ്ഥകോ അനുഭവഗോചര നഹീം ഭീ ഹോതാ, മാത്ര സര്വജ്ഞദേവ ജാനതേ ഹൈം; ഇസപ്രകാര കേവല വ്യവഹാരകാ പക്ഷ രഹനേസേ ഉസകേ സര്വഥാ ഏകാന്തരൂപ മിഥ്യാത്വ രഹതാ ഹൈ . ഇസ വ്യവഹാരനയകേ പക്ഷകാ ആശയ അഭവ്യകേ സര്വഥാ കഭീ ഭീ മിടതാ ഹീ നഹീം ഹൈ ..൨൭൫..
൪൦൮