രാഗമ്ഹി യ ദോസമ്ഹി യ കസായകമ്മേസു ചേവ ജേ ഭാവാ . തേഹിം ദു പരിണമംതോ രാഗാദീ ബംധദി പുണോ വി ..൨൮൧..
യഥോക്തം വസ്തുസ്വഭാവമജാനംസ്ത്വജ്ഞാനീ ശുദ്ധസ്വഭാവാദാസംസാരം പ്രച്യുത ഏവ, തതഃ കര്മ- വിപാകപ്രഭവൈ രാഗദ്വേഷമോഹാദിഭാവൈഃ പരിണമമാനോജ്ഞാനീ രാഗദ്വേഷമോഹാദിഭാവാനാം കര്താ ഭവന് ബധ്യത ഏവേതി പ്രതിനിയമഃ . ഹോതാ, ജോ ഉദയ ആതേ ഹൈം ഉനകാ ജ്ഞാതാ ഹീ ഹോതാ ഹൈ ..൨൮൦..
‘അജ്ഞാനീ ഐസേ വസ്തുസ്വഭാവകോ നഹീം ജാനതാ, ഇസലിയേ വഹ രാഗാദി ഭാവോംകാ കര്താ ഹോതാ ഹൈ’ ഇസ അര്ഥകാ, ആഗാമീ ഗാഥാകാ സൂചക ശ്ലോക കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ഇതി സ്വം വസ്തുസ്വഭാവം അജ്ഞാനീ ന വേത്തി ] അജ്ഞാനീ അപനേ ഐസേ വസ്തുസ്വഭാവകോ നഹീം ജാനതാ, [തേന സഃ രാഗാദീന് ആത്മനഃ കുര്യാത് ] ഇസലിയേ വഹ രാഗാദികോ ( – രാഗാദിഭാവോംകോ) അപനാ കരതാ ഹൈ, [അതഃ കാരകഃ ഭവതി ] അതഃ വഹ ഉനകാ ക ര്താ ഹോതാ ഹൈ .൧൭൭.
അബ ഇസീ അര്ഥകീ ഗാഥാ കഹതേ ഹൈം : —
ഗാഥാര്ഥ : — [രാഗേ ച ദ്വേഷേ ച കഷായകര്മസു ച ഏവ ] രാഗ, ദ്വേഷ ഔര ക ഷായക ര്മോം ഹോനേ പര (അര്ഥാത് ഉനകേ ഉദയ ഹോനേ പര) [യേ ഭാവാഃ ] ജോ ഭാവ ഹോതേ ഹൈം, [തൈഃ തു ] ഉന രൂപ [പരിണമമാനഃ ] പരിണമിത ഹോതാ ഹുആ അജ്ഞാനീ [രാഗാദീന് ] രാഗാദികോ [പുനഃ അപി ] പുനഃ പുനഃ [ബധ്നാതി ] ബാ ധതാ ഹൈ .
ടീകാ : — യഥോക്ത വസ്തുസ്വഭാവകോ ന ജാനതാ ഹുആ അജ്ഞാനീ അനാദി സംസാരസേ ലേകര (അപനേ) ശുദ്ധസ്വഭാവസേ ച്യുത ഹീ ഹൈ, ഇസലിയേ കര്മോദയസേ ഉത്പന്ന രാഗദ്വേഷമോഹാദി ഭാവോംരൂപ പരിണമതാ ഹുആ അജ്ഞാനീ രാഗദ്വേഷമോഹാദി ഭാവോംകാ കര്താ ഹോതാ ഹുആ (കര്മോംസേ) ബദ്ധ ഹോതാ ഹീ ഹൈ — ഐസാ നിയമ ഹൈ .