ബന്ധചിന്താപ്രബന്ധോ മോക്ഷഹേതുരിത്യന്യേ, തദപ്യസത്; ന കര്മബദ്ധസ്യ ബന്ധചിന്താപ്രബന്ധോ മോക്ഷഹേതുഃ, അഹേതുത്വാത്, നിഗഡാദിബദ്ധസ്യ ബന്ധചിന്താപ്രബന്ധവത് . ഏതേന കര്മബന്ധവിഷയചിന്താപ്രബന്ധാത്മക- വിശുദ്ധധര്മധ്യാനാന്ധബുദ്ധയോ ബോധ്യന്തേ .
കസ്തര്ഹി മോക്ഷഹേതുരിതി ചേത് — ജഹ ബംധേ ഛേത്തൂണ യ ബംധണബദ്ധോ ദു പാവദി വിമോക്ഖം . തഹ ബംധേ ഛേത്തൂണ യ ജീവോ സംപാവദി വിമോക്ഖം ..൨൯൨..
ഗാഥാര്ഥ : — [യഥാ ] ജൈസേ [ബന്ധനബദ്ധഃ ] ബന്ധനോംസേ ബ ധാ ഹുആ പുരുഷ [ബന്ധാന് ചിന്തയന് ] ബന്ധോംകേ വിചാര ക രനേസേ [വിമോക്ഷമ് ന പ്രാപ്നോതി ] മുക്തികോ പ്രാപ്ത നഹീം കരതാ (അര്ഥാത് ബന്ധസേ നഹീം ഛൂടതാ), [തഥാ ] ഇസീപ്രകാര [ജീവഃ അപി ] ജീവ ഭീ [ബന്ധാന് ചിന്തയന് ] ബന്ധോംകേ വിചാര ക രനേസേ [വിമോക്ഷമ് ന പ്രാപ്നോതി ] മോക്ഷകോ പ്രാപ്ത നഹീം കരതാ .
ടീകാ : — അന്യ കിതനേ ഹീ ലോഗ യഹ കഹതേ ഹൈം കി ‘ബന്ധ സമ്ബന്ധീ വിചാര ശ്രൃങ്ഖലാ മോക്ഷകാ കാരണ ഹൈ’, കിന്തു യഹ ഭീ അസത് ഹൈ; കര്മസേ ബ ധേ ഹുഏ (ജീവ) കോ ബന്ധ സമ്ബന്ധീ വിചാരകീ ശ്രൃങ്ഖലാ മോക്ഷകാ കാരണ നഹീം ഹൈ, ക്യോംകി ജൈസേ ബേഡീ ആദിസേ ബ ധേ ഹുഏ (പുരുഷ)കോ ഉസ ബന്ധ സമ്ബന്ധീ വിചാരശ്രൃങ്ഖലാ ( – വിചാരകീ പരംപരാ) ബന്ധസേ ഛൂടനേകാ കാരണ നഹീം ഹൈ, ഉസീപ്രകാര കര്മസേ ബ ധേ ഹുഏ (പുരുഷ)കോ കര്മബന്ധ സമ്ബന്ധീ വിചാരശ്രൃങ്ഖലാ കര്മബന്ധസേ മുക്ത ഹോനേകാ കാരണ നഹീം ഹൈ . ഇസ (കഥന)സേ, കര്മബന്ധ സമ്ബന്ധീ വിചാരശ്രൃങ്ഖലാത്മക വിശുദ്ധ ( – ശുഭ) ധര്മധ്യാനസേ ജിനകീ ബുദ്ധി അന്ധ ഹൈ, ഉന്ഹേം സമഝായാ ജാതാ ഹൈ .
ഭാവാര്ഥ : — കര്മബന്ധകീ ചിന്താമേം മന ലഗാ രഹേ തോ ഭീ മോക്ഷ നഹീം ഹോതാ . യഹ തോ ധര്മധ്യാനരൂപ ശുഭ പരിണാമ ഹൈ . ജോ കേവല (മാത്ര) ശുഭ പരിണാമസേ ഹീ മോക്ഷ മാനതേ ഹൈം, ഉന്ഹേം യഹാ ഉപദേശ ദിയാ ഗയാ ഹൈ കി — ശുഭ പരിണാമസേ മോക്ഷ നഹീം ഹോതാ ..൨൯൧..
‘‘(യദി ബന്ധകേ സ്വരൂപകേ ജ്ഞാനമാത്രസേ ഭീ മോക്ഷ നഹീം ഹോതാ ഔര ബന്ധകേ വിചാര കരനേസേ ഭീ മോക്ഷ നഹീം ഹോതാ) തബ ഫി ര മോക്ഷകാ കാരണ ക്യാ ഹൈ ?’’ ഐസാ പ്രശ്ന ഹോനേ പര അബ മോക്ഷകാ ഉപായ ബതാതേ ഹൈം : —