ബന്ധസ്യ തു ആത്മദ്രവ്യാസാധാരണാ രാഗാദയഃ സ്വലക്ഷണമ് . ന ച രാഗാദയ ആത്മദ്രവ്യസാധാരണതാം ബിഭ്രാണാഃ പ്രതിഭാസന്തേ, നിത്യമേവ ചൈതന്യചമത്കാരാദതിരിക്തത്വേന പ്രതിഭാസമാനത്വാത് . ന ച യാവദേവ സമസ്തസ്വപര്യായവ്യാപി ചൈതന്യം പ്രതിഭാതി താവന്ത ഏവ രാഗാദയഃ പ്രതിഭാന്തി, രാഗാദീനന്തരേണാപി ചൈതന്യസ്യാത്മലാഭസമ്ഭാവനാത് . യത്തു രാഗാദീനാം ചൈതന്യേന സഹൈവോത്പ്ലവനം തച്ചേത്യചേതകഭാവപ്രത്യാസത്തേരേവ, നൈകദ്രവ്യത്വാത്; ചേത്യമാനസ്തു രാഗാദിരാത്മനഃ, പ്രദീപ്യമാനോ ഘടാദിഃ പ്രദീപസ്യ പ്രദീപകതാമിവ, ചേതകതാമേവ പ്രഥയേത്, ന പുനാ രാഗാദിതാമ് . ഏവമപി തയോരത്യന്തപ്രത്യാസത്ത്യാ ഭേദസമ്ഭാവനാ- ഭാവാദനാദിരസ്ത്യേകത്വവ്യാമോഹഃ, സ തു പ്രജ്ഞയൈവ ഛിദ്യത ഏവ .
(അബ ബന്ധകേ സ്വലക്ഷണകേ സമ്ബന്ധമേം കഹതേ ഹൈം : — ) ബന്ധകാ സ്വലക്ഷണ തോ ആത്മദ്രവ്യസേ അസാധാരണ ഐസേ രാഗാദിക ഹൈം . യഹ രാഗാദിക ആത്മദ്രവ്യകേ സാഥ സാധാരണതാ ധാരണ കരതേ ഹുഏ പ്രതിഭാസിത നഹീം ഹോതേ, ക്യോംകി വേ സദാ ചൈതന്യചമത്കാരസേ ഭിന്നരൂപ പ്രതിഭാസിത ഹോതേ ഹൈം . ഔര ജിതനാ, ചൈതന്യ ആത്മാകീ സമസ്ത പര്യായോംമേം വ്യാപ്ത ഹോതാ ഹുആ പ്രതിഭാസിത ഹോതാ ഹൈ, ഉതനേ ഹീ, രാഗാദിക പ്രതിഭാസിത നഹീം ഹോതേ, ക്യോംകി രാഗാദികേ ബിനാ ഭീ ചൈതന്യകാ ആത്മലാഭ സംഭവ ഹൈ (അര്ഥാത് ജഹാ രാഗാദി ന ഹോം വഹാ ഭീ ചൈതന്യ ഹോതാ ഹൈ) . ഔര ജോ, രാഗാദികീ ചൈതന്യകേ സാഥ ഹീ ഉത്പത്തി ഹോതീ ഹൈ വഹ ചൈത്യചേതകഭാവ (-ജ്ഞേയജ്ഞായകഭാവ)കീ അതി നികടതാകേ കാരണ ഹീ ഹൈ, ഏകദ്രവ്യത്വകേ കാരണ നഹീം; ജൈസേ (ദീപകകേ ദ്വാരാ) പ്രകാശിത കിയേ ജാനേവാലേ ഘടാദിക (പദാര്ഥ) ദീപകകേ പ്രകാശകത്വകോ ഹീ പ്രസിദ്ധ കരതേ ഹൈം — ഘടാദിത്വകോ നഹീം, ഇസപ്രകാര (ആത്മാകേ ദ്വാരാ) ചേതിത ഹോനേവാലേ രാഗാദിക (അര്ഥാത് ജ്ഞാനമേം ജ്ഞേയരൂപസേ ജ്ഞാത ഹോനേവാലേ രാഗാദിക ഭാവ) ആത്മാകേ ചേതകത്വകോ ഹീ പ്രസിദ്ധ കരതേ ഹൈം — രാഗാദികത്വകോ നഹീം .
ഐസാ ഹോനേ പര ഭീ ഉന ദോനോം (-ആത്മാ ഔര ബന്ധ)കീ അത്യന്ത നികടതാകേ കാരണ ഭേദസംഭാവനാകാ അഭാവ ഹോനേസേ അര്ഥാത് ഭേദ ദിഖാഈ ന ദേനേസേ (അജ്ഞാനീകോ) അനാദികാലസേ ഏകത്വകാ വ്യാമോഹ (ഭ്രമ) ഹൈ; വഹ വ്യാമോഹ പ്രജ്ഞാ ദ്വാരാ ഹീ അവശ്യ ഛേദാ ജാതാ ഹൈ .
ഭാവാര്ഥ : — ആത്മാ ഔര ബന്ധ ദോനോംകോ ലക്ഷണഭേദസേ പഹചാന കര ബുദ്ധിരൂപ ഛേനീസേ ഛേദകര ഭിന്ന-ഭിന്ന കരനാ ചാഹിഏ .
ആത്മാ തോ അമൂര്തിക ഹൈ ഔര ബന്ധ സൂക്ഷ്മ പുദ്ഗലപരമാണുഓംകാ സ്കന്ധ ഹൈ, ഇസലിയേ ഛദ്മസ്ഥകേ ജ്ഞാനമേം ദോനോം ഭിന്ന പ്രതീത നഹീം ഹോതേ, മാത്ര ഏക സ്കന്ധ ഹീ ദിഖാഈ ദേതാ ഹൈ; (അര്ഥാത് ദോനോം ഏക പിണ്ഡരൂപ ദിഖാഈ ദേതേ ഹൈം ) ഇസലിയേ അനാദി അജ്ഞാന ഹൈ . ശ്രീ ഗുരുഓംകാ ഉപദേശ പ്രാപ്ത കരകേ ഉനകേ ലക്ഷണ ഭിന്ന-ഭിന്ന അനുഭവ കരകേ ജാനനാ ചാഹിഏ കി ചൈതന്യമാത്ര തോ ആത്മാകാ ലക്ഷണ ഹൈ ഔര രാഗാദിക ബന്ധകാ ലക്ഷണ ഹൈ, തഥാപി മാത്ര ജ്ഞേയജ്ഞായകഭാവകീ അതി നികടതാസേ വേ ഏക ജൈസേ ഹീ