യോ ഹി നിയതസ്വലക്ഷണാവലമ്ബിന്യാ പ്രജ്ഞയാ പ്രവിഭക്ത ശ്ചേതയിതാ, സോയമഹം; യേ ത്വമീ അവശിഷ്ടാ അന്യസ്വലക്ഷണലക്ഷ്യാ വ്യവഹ്രിയമാണാ ഭാവാഃ, തേ സര്വേപി ചേതയിതൃത്വസ്യ വ്യാപകസ്യ വ്യാപ്യത്വമനായാന്തോത്യംതം മത്തോ ഭിന്നാഃ . തതോഹമേവ മയൈവ മഹ്യമേവ മത്ത ഏവ മയ്യേവ മാമേവ ഗൃഹ്ണാമി . യത്കില ഗൃഹ്ണാമി തച്ചേതനൈകക്രിയത്വാദാത്മനശ്ചേതയ ഏവ; ചേതയമാന ഏവ ചേതയേ, ചേതയമാനേനൈവ ചേതയേ, ചേതയമാനായൈവ ചേതയേ, ചേതയമാനാദേവ ചേതയേ, ചേതയമാനേ ഏവ ചേതയേ, ചേതയമാനമേവ ചേതയേ . അഥവാ — ന ചേതയേ; ന ചേതയമാനശ്ചേതയേ, ന ചേതയമാനേന ചേതയേ, ന ചേതയമാനായ ചേതയേ, ന ചേതയമാനാച്ചേതയേ, ന ചേതയമാനേ ചേതയേ, ന ചേതയമാനം ചേതയേ; കിന്തു സര്വവിശുദ്ധചിന്മാത്രോ ഭാവോസ്മി .
ഗാഥാര്ഥ : — [പ്രജ്ഞയാ ] പ്രജ്ഞാകേ ദ്വാരാ [ഗൃഹീതവ്യഃ ] (ആത്മാകോ) ഇസപ്രകാര ഗ്രഹണ ക രനാ ചാഹിഏ കി — [യഃ ചേതയിതാ ] ജോ ചേതനേവാലാ ഹൈ [സഃ തു ] വഹ [നിശ്ചയതഃ ] നിശ്ചയസേ [അഹം ] മൈം ഹൂ , [അവശേഷാഃ ] ശേഷ [യേ ഭാവാഃ ] ജോ ഭാവ ഹൈം [തേ ] വേ [മമ പരാഃ ] മുഝസേ പര ഹൈം, [ഇതി ജ്ഞാതവ്യഃ ] ഐസാ ജാനനാ ചാഹിഏ .
ടീകാ : — നിയത സ്വലക്ഷണകാ അവലമ്ബന കരനേവാലീ പ്രജ്ഞാകേ ദ്വാരാ ഭിന്ന കിയാ ഗയാ ജോ ചേതക (-ചേതനേവാലാ) ഹൈ സോ യഹ മൈം ഹൂ ; ഔര അന്യ സ്വലക്ഷണോംസേ ലക്ഷ്യ (അര്ഥാത് ചൈതന്യലക്ഷണകേ അതിരിക്ത അന്യ ലക്ഷണോംസേ ജാനനേ യോഗ്യ) ജോ യഹ ശേഷ വ്യവഹാരരൂപ ഭാവ ഹൈം, വേ സഭീ, ചേതകത്വരൂപ വ്യാപകകേ വ്യാപ്യ നഹീം ഹോതേ ഇസലിയേ, മുഝസേ അത്യന്ത ഭിന്ന ഹൈം . ഇസലിയേ മൈം ഹീ, അപനേ ദ്വാരാ ഹീ, അപനേ ലിയേ ഹീ, അപനേമേംസേ ഹീ, അപനേമേം ഹീ, അപനേകോ ഹീ ഗ്രഹണ കരതാ ഹൂ . ആത്മാകീ, ചേതനാ ഹീ ഏക ക്രിയാ ഹൈ ഇസലിയേ, ‘മൈം ഗ്രഹണ കരതാ ഹൂ ’ അര്ഥാത് ‘മൈം ചേതതാ ഹീ ഹൂ ’; ചേതതാ ഹുആ ഹീ ചേതതാ ഹൂ , ചേതതേ ദ്വാരാ ഹീ ചേതതാ ഹൂ , ചേതതേ ഹുഏകേ ലിഏ ഹീ ചേതതാ ഹൂ , ചേതതേ ഹുയേസേ ചേതതാ ഹൂ , ചേതതേമേം ഹീ ചേതതാ ഹൂ , ചേതതേകോ ഹീ ചേതതാ ഹൂ . അഥവാ — നഹീം ചേതതാ, ന ചേതതാ ഹുആ ചേതതാ ഹൂ , ന ചേതതേ ഹുയേകേ ദ്വാരാ ചേതതാ ഹൂ , ന ചേതതേ ഹുഏകേ ലിഏ ചേതതാ ഹൂ , ന ചേതതേ ഹുഏസേ ചേതതാ ഹൂ , ന ചേതതേ ഹുഏമേം ചേതതാ ഹൂ , ന ചേതതേ ഹുഏകോ ചേതതാ ഹൂ ; കിന്തു സര്വവിശുദ്ധ ചിന്മാത്ര ( – ചൈതന്യമാത്ര) ഭാവ ഹൂ .
ഭാവാര്ഥ : — പ്രജ്ഞാകേ ദ്വാരാ ഭിന്ന കിയാ ഗയാ ജോ ചേതക വഹ മൈം ഹൂ ഔര ശേഷ ഭാവ മുഝസേ പര ഹൈം; ഇസലിയേ (അഭിന്ന ഛഹ കാരകോംസേ) മൈം ഹീ, മേരേ ദ്വാരാ ഹീ, മേരേ ലിയേ ഹീ, മുഝസേ ഹീ, മുഝമേം ഹീ, മുഝേ ഹീ ഗ്രഹണ കരതാ ഹൂ . ‘ഗ്രഹണ കരതാ ഹൂ ’ അര്ഥാത് ‘ചേതതാ ഹൂ ’, ക്യോംകി ചേതനാ ഹീ ആത്മാകീ ഏക