ഭാവാഃ പരേ യേ കില തേ പരേഷാമ് .
ഭാവാഃ പരേ സര്വത ഏവ ഹേയാഃ ..൧൮൪..
ഛോഡ ദേഗീ; ഔര [തത്-ത്യാഗേ ] ഇസപ്രകാര ചേതനാ അപനേ അസ്തിത്വകോ ഛോഡനേ പര, (൧) [ചിതഃ അപി
ജഡതാ ഭവതി ] ചേതനകേ ജഡത്വ ആ ജായേഗാ അര്ഥാത് ആത്മാ ജഡ ഹോ ജായ, [ച ] ഔര (൨)
[വ്യാപകാത് വിനാ വ്യാപ്യഃ ആത്മാ അന്തമ് ഉപൈതി ] വ്യാപക (ചേതാനാ)കേ ബിനാ വ്യാപ്യ ജോ ആത്മാ
വഹ നഷ്ട ഹോ ജായേഗാ ( – ഇസപ്രകാര ദോ ദോഷ ആതേ ഹൈം)
ഭാവാര്ഥ : — സമസ്ത വസ്തുഐം സാമാന്യവിശേഷാത്മക ഹൈം . ഇസലിഏ ഉന്ഹേം പ്രതിഭാസനേവാലീ ചേതനാ ഭീ സാമാന്യപ്രതിഭാസരൂപ ( – ദര്ശനരൂപ) ഔര വിശേഷപ്രതിഭാസരൂപ ( – ജ്ഞാനരൂപ) ഹോനീ ചാഹിഏ . യദി ചേതനാ അപനീ ദര്ശനജ്ഞാനരൂപതാകോ ഛോഡ ദേ തോ ചേതനാകാ ഹീ അഭാവ ഹോനേ പര, യാ ചേതന ആത്മാകോ (അപനേ ചേതനാ ഗുണകാ അഭാവ ഹോനേ പര) ജഡത്വ ആ ജായഗാ, അഥവാ തോ വ്യാപകകേ അഭാവസേ വ്യാപ്യ ഐസേ ആത്മാകാ അഭാവ ഹോ ജായേഗാ . (ചേതനാ ആത്മാകീ സര്വ അവസ്ഥാഓംമേം വ്യാപ്ത ഹോനേസേ വ്യാപക ഹൈ ഔര ആത്മാ ചേതന ഹോനേസേ ചേതനാകാ വ്യാപ്യ ഹൈ . ഇസലിഏ ചേതനാകാ അഭാവ ഹോനേ പര ആത്മാകാ ഭീ അഭാവ ഹോ ജായേഗാ .) ഇസലിയേ ചേതനാകോ ദര്ശനജ്ഞാനസ്വരൂപ ഹീ മാനനാ ചാഹിഏ .
യഹാ താത്പര്യ യഹ ഹൈ കി — സാംഖ്യമതാവലമ്ബീ ആദി കിതനേ ഹീ ലോഗ സാമാന്യ ചേതനാകോ ഹീ മാനകര ഏകാന്ത കഥന കരതേ ഹൈം, ഉനകാ നിഷേധ കരനേകേ ലിഏ യഹാ യഹ ബതായാ ഗയാ ഹൈ കി ‘വസ്തുകാ സ്വരൂപ സാമാന്യവിശേഷരൂപ ഹൈ, ഇസലിഏ ചേതനാകോ സാമാന്യവിശേഷരൂപ അംഗീകാര കരനാ ചാഹിഏ’ .൧൮൩.
അബ ആഗാമീ കഥനകാ സൂചക ശ്ലോക കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ചിതഃ ] ചൈതന്യകാ (ആത്മാകാ) തോ [ഏകഃ ചിന്മയഃ ഏവ ഭാവഃ ] ഏക ചിന്മയ ഹീ ഭാവ ഹൈ, ഔര [യേ പരേ ഭാവാഃ ] ജോ അന്യ ഭാവ ഹൈം [തേ കില പരേഷാമ് ] വേ വാസ്തവമേം ദൂസരോംകേ ഭാവ ഹൈം; [തത : ] ഇസലിഏ [ചിന്മയഃ ഭാവഃ ഏവ ഗ്രാഹ്യഃ ] (ഏക) ചിന്മയ ഭാവ ഹീ ഗ്രഹണ ക രനേ യോഗ്യ ഹൈ, [പരേ ഭാവാഃ സര്വതഃ ഏവ ഹേയാഃ ] അന്യ ഭാവ സര്വഥാ ത്യാജ്യ ഹൈം .൧൮൪.
അബ ഇസ ഉപദേശകീ ഗാഥാ കഹതേ ഹൈം : —
൪൪൦