കോ ണാമ ഭണിജ്ജ ബുഹോ ണാദും സവ്വേ പരാഇഏ ഭാവേ . മജ്ഝമിണം തി യ വയണം ജാണംതോ അപ്പയം സുദ്ധം ..൩൦൦..
യോ ഹി പരാത്മനോര്നിയതസ്വലക്ഷണവിഭാഗപാതിന്യാ പ്രജ്ഞയാ ജ്ഞാനീ സ്യാത്, സ ഖല്വേകം ചിന്മാത്രം ഭാവമാത്മീയം ജാനാതി, ശേഷാംശ്ച സര്വാനേവ ഭാവാന് പരകീയാന് ജാനാതി . ഏവം ച ജാനന് കഥം പരഭാവാന്മമാമീ ഇതി ബ്രൂയാത് ? പരാത്മനോര്നിശ്ചയേന സ്വസ്വാമിസമ്ബന്ധസ്യാസമ്ഭവാത് . അതഃ സര്വഥാ ചിദ്ഭാവ ഏവ ഗൃഹീതവ്യഃ, ശേഷാഃ സര്വേ ഏവ ഭാവാഃ പ്രഹാതവ്യാ ഇതി സിദ്ധാന്തഃ .
ഗാഥാര്ഥ : — [സര്വാന് ഭാവാന് ] സര്വ ഭാവോംകോ [പരകീയാന് ] ദൂസരോംകേ [ജ്ഞാത്വാ ] ജാനകര [കഃ നാമ ബുധഃ ] കൌന ജ്ഞാനീ, [ആത്മാനമ് ] അപനേകോ [ശുദ്ധമ് ] ശുദ്ധ [ജാനന് ] ജാനതാ ഹുആ, [ഇദമ് മമ ] ‘യഹ മേരാ ഹൈ’ ( – ‘യഹ ഭാവ മേരേ ഹൈം’) [ഇതി ച വചനമ് ] ഐസാ വചന [ഭണേത് ] ബോലേഗാ ?
ടീകാ : — ജോ (പുരുഷ) പരകേ ഔര ആത്മാകേ നിയത സ്വലക്ഷണോംകേ വിഭാഗമേം പഡനേവാലീ പ്രജ്ഞാകേ ദ്വാരാ ജ്ഞാനീ ഹോതാ ഹൈ, വഹ വാസ്തവമേം ഏക ചിന്മാത്ര ഭാവകോ അപനാ ജാനതാ ഹൈ ഔര ശേഷ സര്വ ഭാവോംകോ ദൂസരോംകേ ജാനതാ ഹൈ . ഐസാ ജാനതാ ഹുആ (വഹ പുരുഷ) പരഭാവോംകോ ‘യഹ മേരേ ഹൈം’ ഐസാ ക്യോം കഹേഗാ ? (നഹീം കഹേഗാ;) ക്യോംകി പരമേം ഔര അപനേമേം നിശ്ചയസേ സ്വസ്വാമിസമ്ബന്ധകാ അസമ്ഭവ ഹൈ . ഇസലിയേ, സര്വഥാ ചിദ്ഭാവ ഹീ (ഏകമാത്ര) ഗ്രഹണ കരനേ യോഗ്യ ഹൈ, ശേഷ സമസ്ത ഭാവ ഛോഡനേ യോഗ്യ ഹൈം — ഐസാ സിദ്ധാന്ത ഹൈ .
ഭാവാര്ഥ : — ലോകമേം ഭീ യഹ ന്യായ ഹൈ കി — ജോ സുബുദ്ധി ഔര ന്യായവാന ഹോതാ ഹൈ വഹ ദൂസരേകേ ധനാദികോ അപനാ നഹീം കഹതാ . ഇസീപ്രകാര ജോ സമ്യഗ്ജ്ഞാനീ ഹൈ, വഹ സമസ്ത പരദ്രവ്യോംകോ അപനാ നഹീം മാനതാ . കിന്തു അപനേ നിജഭാവകോ ഹീ അപനാ ജാനകര ഗ്രഹണ കരതാ ഹൈ ..൩൦൦..
അബ ഇസ അര്ഥകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —