തത്രാപ്രതിക്രമണമേവ സുധാ കുതഃ സ്യാത് .
കിം നോര്ധ്വമൂര്ധ്വമധിരോഹതി നിഷ്പ്രമാദഃ ..൧൮൯..
യഹാ നിശ്ചയനയസേ പ്രതിക്രമണാദികോ വിഷകുമ്ഭ കഹാ ഔര അപ്രതിക്രമണാദികോ അമൃതകുമ്ഭ കഹാ, ഇസലിയേ യദി കോഈ വിപരീത സമഝകര പ്രതിക്രമണാദികോ ഛോഡകര പ്രമാദീ ഹോ ജായേ തോ ഉസേ സമഝാനേകേ ലിഏ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [യത്ര പ്രതിക്രമണമ് ഏവ വിഷം പ്രണീതം ] (ഹേ ഭാഈ !) ജഹാ പ്രതിക്ര മണകോ ഹീ വിഷ ക ഹാ ഹൈ, [തത്ര അപ്രതിക്രമണമ് ഏവ സുധാ കുതഃ സ്യാത് ] വഹാ അപ്രതിക്ര മണ അമൃത ക ഹാ സേ ഹോ സകതാ ഹൈ ? (അര്ഥാത് നഹീം ഹോ സക താ .) [തത് ] തബ ഫി ര [ജനഃ അധഃ അധഃ പ്രപതന് കിം പ്രമാദ്യതി ] മനുഷ്യ നീചേ ഹീ നീചേ ഗിരതേ ഹുഏ പ്രമാദീ ക്യോം ഹോതേ ഹൈം ? [നിഷ്പ്രമാദഃ ] നിഷ്പ്രമാദീ ഹോതേ ഹുഏ [ഊ ര്ധ്വമ് ഊ ര്ധ്വമ് കിം ന അധിരോഹതി ] ഊ പര ഹീ ഊ പര ക്യോം നഹീം ചഢതേ ?
ഭാവാര്ഥ : — അജ്ഞാനാവസ്ഥാമേം ജോ അപ്രതിക്രമണാദി ഹോതേ ഹൈം ഉനകീ തോ ബാത ഹീ ക്യാ ? കിന്തു യഹാ തോ, ശുഭപ്രവൃത്തിരൂപ ദ്രവ്യപ്രതിക്രമണാദികാ പക്ഷ ഛുഡാനേകേ ലിഏ ഉന്ഹേം (ദ്രവ്യപ്രതിക്രമണാദികോ) തോ നിശ്ചയനയകീ പ്രധാനതാസേ വിഷകുമ്ഭ കഹാ ഹൈ, ക്യോംകി വേ കര്മബന്ധകേ ഹീ കാരണ ഹൈം, ഔര പ്രതിക്രമണ-അപ്രതിക്രമണാദിസേ രഹിത ഐസീ തീസരീ ഭൂമി, ജോ കി ശുദ്ധ ആത്മസ്വരൂപ ഹൈ തഥാ പ്രതിക്രമണാദിസേ രഹിത ഹോനേസേ അപ്രതിക്രമണാദിരൂപ ഹൈ, ഉസേ അമൃതകുമ്ഭ കഹാ ഹൈ അര്ഥാത് വഹാ കേ അപ്രതിക്രമണാദികോ അമൃതകുമ്ഭ കഹാ ഹൈ . തൃതീയ ഭൂമി പര ചഢാനേകേ ലിയേ ആചാര്യദേവനേ യഹ ഉപദേശ ദിയാ ഹൈ . പ്രതിക്രമണാദികോ വിഷകുമ്ഭ കഹനേകീ ബാത സുനകര ജോ ലോഗ ഉല്ടേ പ്രമാദീ ഹോതേ ഹൈം ഉനകേ സമ്ബന്ധമേം ആചാര്യ കഹതേ ഹൈം കി — ‘യഹ ലോഗ നീചേ ഹീ നീചേ ക്യോം ഗിരതേ ഹൈം ? തൃതീയ ഭൂമിമേം ഊ പര ഹീ ഊ പര ക്യോം നഹീം ചഢതേ ?’ ജഹാ പ്രതിക്രമണകോ വിഷകുമ്ഭ കഹാ ഹൈ വഹാ നിഷേധരൂപ അപ്രതിക്രമണ ഹീ അമൃതകുമ്ഭ ഹോ സകതാ ഹൈ, അജ്ഞാനീകാ നഹീം . ഇസലിയേ ജോ അപ്രതിക്രമണാദി അമൃതകുമ്ഭ കഹേ ഹൈം വേ അജ്ഞാനീകേ അപ്രതിക്രമണാദി നഹീം ജാനനേ ചാഹിഏ, കിന്തു തീസരീ ഭൂമികേ ശുദ്ധ ആത്മാമയ ജാനനേ ചാഹിഏ .൧൮൯.
അബ ഇസ അര്ഥകോ ദൃഢ കരതാ ഹുആ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —