അജ്ഞാന തഥാ അസമര്ഥതാ ഹോതീ ഹീ ഹൈ; തബ ഫി ര കേവലജ്ഞാന ഹോനേസേ പൂര്വ ജ്ഞാതാദൃഷ്ടാപന കൈസേ കഹാ ജാ സകതാ ഹൈ ?’’ ഉസകാ സമാധാന : — പഹലേസേ ഹീ യഹ കഹാ ജാ രഹാ ഹൈ കി ജോ സ്വതന്ത്രതയാ കരതാ- ഭോഗതാ ഹൈ, വഹ പരമാര്ഥസേ കര്താ-ഭോക്താ കഹലാതാ ഹൈ . ഇസലിയേ ജഹാ മിഥ്യാദൃഷ്ടിരൂപ അജ്ഞാനകാ അഭാവ ഹുആ വഹാ പരദ്രവ്യകേ സ്വാമിത്വകാ അഭാവ ഹോ ജാതാ ഹൈ ഔര തബ ജീവ ജ്ഞാനീ ഹോതാ ഹുആ സ്വതന്ത്രതയാ തോ കിസീകാ കര്താ-ഭോക്താ നഹീം ഹോതാ, തഥാ അപനീ നിര്ബലതാസേ കര്മകേ ഉദയകീ ബലവത്താസേ ജോ കാര്യ ഹോതാ ഹൈ ഉസകാ പരമാര്ഥദൃഷ്ടിസേ വഹ കര്താ-ഭോക്താ നഹീം കഹാ ജാതാ . ഔര ഉസ കാര്യകേ നിമിത്തസേ കുഛ നവീന കര്മരജ ലഗതീ ഭീ ഹൈ തോ ഭീ ഉസേ യഹാ ബന്ധമേം നഹീം ഗിനാ ജാതാ . മിഥ്യാത്വ ഹൈ വഹീ സംസാര ഹൈ . മിഥ്യാത്വകേ ജാനേകേ ബാദ സംസാരകാ അഭാവ ഹീ ഹോതാ ഹൈ . സമുദ്രമേം ഏക ബു ദകീ ഗിനതീ ഹീ ക്യാ ഹൈ ?
ഔര ഇതനാ വിശേഷ ജാനനാ ചാഹിഏ കി — കേവലജ്ഞാനീ തോ സാക്ഷാത് ശുദ്ധാത്മസ്വരൂപ ഹീ ഹൈം ഔര ശ്രുതജ്ഞാനീ ഭീ ശുദ്ധനയകേ അവലമ്ബനസേ ആത്മാകോ ഐസാ ഹീ അനുഭവ കരതേ ഹൈം; പ്രത്യക്ഷ ഔര പരോക്ഷകാ ഹീ ഭേദ ഹൈ . ഇസലിയേ ശ്രുതജ്ഞാനീകോ ജ്ഞാന-ശ്രദ്ധാനകീ അപേക്ഷാസേ ജ്ഞാതാ-ദ്രഷ്ടാപന ഹീ ഹൈ ഔര ചാരിത്രകീ അപേക്ഷാസേ പ്രതിപക്ഷീ കര്മകാ ജിതനാ ഉദയ ഹൈ ഉതനാ ഘാത ഹൈ ഔര ഉസേ നഷ്ട കരനേകാ ഉദ്യമ ഭീ ഹൈ . ജബ ഉസ കര്മകാ അഭാവ ഹോ ജായേഗാ തബ സാക്ഷാത് യഥാഖ്യാത് ചാരിത്ര പ്രഗട ഹോഗാ ഔര തബ കേവലജ്ഞാന പ്രഗട ഹോഗാ . യഹാ സമ്യഗ്ദൃഷ്ടികോ ജോ ജ്ഞാനീ കഹാ ജാതാ ഹൈ സോ വഹ മിഥ്യാത്വകേ അഭാവകീ അപേക്ഷാസേ കഹാ ജാതാ ഹൈ . യദി ജ്ഞാനസാമാന്യകീ അപേക്ഷാ ലേം തോ സഭീ ജീവ ജ്ഞാനീ ഹൈം ഔര വിശേഷകീ അപേക്ഷാ ലേം തോ ജബ തക കിംചിത്മാത്ര ഭീ അജ്ഞാന ഹൈ തബ തക ജ്ഞാനീ നഹീം കഹാ ജാ സകതാ — ജൈസേ സിദ്ധാംത ഗ്രന്ഥോംമേം ഭാവോംകാ വര്ണന കരതേ ഹുഏ, ജബ തക കേവലജ്ഞാന ഉത്പന്ന ന ഹോ തബ തക അര്ഥാത് ബാരഹവേം ഗുണസ്ഥാന തക അജ്ഞാനഭാവ കഹാ ഹൈ . ഇസലിയേ യഹാ ജോ ജ്ഞാനീ-അജ്ഞാനീപന കഹാ ഹൈ വഹ സമ്യക്ത്വ മിഥ്യാത്വകീ അപേക്ഷാസേ ഹീ ജാനനാ ചാഹിഏ ..൩൨൦..
അബ, ജോ — ജൈന സാധു ഭീ — സര്വഥാ ഏകാന്തകേ ആശയസേ ആത്മാകോ കര്താ ഹീ മാനതേ ഹൈം ഉനകാ നിഷേധ കരതേ ഹുഏ, ആഗാമീ ഗാഥാകാ സൂചക ശ്ലോക കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [യേ തു തമസാ തതാഃ ആത്മാനം കര്താരമ് പശ്യന്തി ] ജോ അജ്ഞാന-അംധകാരസേ ആച്ഛാദിത ഹോതേ ഹുഏ ആത്മാകോ കര്താ മാനതേ ഹൈം, [മുമുക്ഷതാമ് അപി ] വേ ഭലേ ഹീ മോക്ഷകേ ഇച്ഛുക ഹോം തഥാപി [സാമാന്യജനവത് ] സാമാന്യ (ലൌകി ക ) ജനോംകീ ഭാ തി [തേഷാം മോക്ഷഃ ന ] ഉനകീ ഭീ മുക്തി നഹീം ഹോതീ . ൧൯൯ .