കര്മൈവാത്മാനമജ്ഞാനിനം കരോതി, ജ്ഞാനാവരണാഖ്യകര്മോദയമന്തരേണ തദനുപപത്തേഃ . കര്മൈവ ജ്ഞാനിനം കരോതി, ജ്ഞാനാവരണാഖ്യകര്മക്ഷയോപശമമന്തരേണ തദനുപപത്തേഃ . കര്മൈവ സ്വാപയതി, നിദ്രാഖ്യകര്മോദയ- മന്തരേണ തദനുപപത്തേഃ . കര്മൈവ ജാഗരയതി, നിദ്രാഖ്യകര്മക്ഷയോപശമമന്തരേണ തദനുപപത്തേഃ . കര്മൈവ സുഖയതി, സദ്വേദ്യാഖ്യകര്മോദയമന്തരേണ തദനുപപത്തേഃ . കര്മൈവ ദുഃഖയതി, അസദ്വേദ്യാഖ്യകര്മോദയമന്തരേണ തദനുപപത്തേഃ . കര്മൈവ മിഥ്യാദ്രഷ്ടിം കരോതി, മിഥ്യാത്വകര്മോദയമന്തരേണ തദനുപപത്തേഃ . കര്മൈവാസംയതം അപി ശക്യതേ ] നഹീം കിയാ ജാ സക താ; [വിസ്തരതഃ ] ഔര വിസ്താരസേ ഭീ [ജീവസ്യ ജീവരൂപം ] ജീവകാ ജീവരൂപ [ഖലു ] നിശ്ചയസേ [ലോകമാത്രം ജാനീഹി ] ലോക മാത്ര ജാനോ; [തതഃ ] ഉസസേ [കിം സഃ ഹീനഃ അധികഃ വാ ] ക്യാ വഹ ഹീന അഥവാ അധിക ഹോതാ ഹൈ ? [ദ്രവ്യമ് കഥം കരോതി ] തബ ഫി ര (ആത്മാ) ദ്രവ്യകോ (അര്ഥാത് ദ്രവ്യരൂപ ആത്മാകോ) കൈസേ ക രതാ ഹൈ ?
[അഥ ] അഥവാ യദി ‘[ജ്ഞായകഃ ഭാവഃ തു ] ജ്ഞായക ഭാവ തോ [ജ്ഞാനസ്വഭാവേന തിഷ്ഠതി ] ജ്ഞാന- സ്വഭാവസേ സ്ഥിത രഹതാ ഹൈ’ [ഇതി മതമ് ] ഐസാ മാനാ ജായേ, [തസ്മാത് അപി] തോ ഇസസേ ഭീ [ആത്മാ സ്വയം ] ആത്മാ സ്വയം [ആത്മനഃ ആത്മാനം തു ] അപനേ ആത്മാകോ [ന കരോതി ] നഹീം കരതാ യഹ സിദ്ധ ഹോഗാ !
(ഇസപ്രകാര കര്തൃത്വകോ സിദ്ധ കരനേകേ ലിയേ വിവക്ഷാകോ ബദലകര ജോ പക്ഷ കഹാ ഹൈ, വഹ ഘടിത നഹീം ഹോതാ .)
(ഇസപ്രകാര, യദി കര്മകാ കര്താ കര്മ ഹീ മാനാ ജായ തോ സ്യാദ്വാദകേ സാഥ വിരോധ ആതാ ഹൈ; ഇസലിയേ ആത്മാകോ അജ്ഞാന-അവസ്ഥാമേം കഥംചിത് അപനേ അജ്ഞാനഭാവരൂപ കര്മകാ കര്താ മാനനാ ചാഹിയേ, ജിസസേ സ്യാദ്വാദകേ സാഥ വിരോധ നഹീം ആതാ .)
ടീകാ : — (യഹാ പൂര്വപക്ഷ ഇസപ്രകാര ഹൈ :) ‘‘കര്മ ഹീ ആത്മാകോ അജ്ഞാനീ കരതാ ഹൈ, ക്യോംകി ജ്ഞാനാവരണ നാമക കര്മകേ ഉദയകേ ബിനാ ഉസകീ ( – അജ്ഞാനകീ) അനുപപത്തി ഹൈ; കര്മ ഹീ (ആത്മാകോ) ജ്ഞാനീ കരതാ ഹൈ, ക്യോംകി ജ്ഞാനാവരണ നാമക കര്മകേ ക്ഷയോപശമകേ ബിനാ ഉസകീ അനുപപത്തി ഹൈ; കര്മ ഹീ സുലാതാ ഹൈ, ക്യോംകി നിദ്രാ നാമക കര്മകേ ഉദയകേ ബിനാ ഉസകീ അനുപപത്തി ഹൈ; കര്മ ഹീ ജഗാതാ ഹൈ, ക്യോംകി നിദ്രാ നാമക കര്മകേ ക്ഷയോപശമകേ ബിനാ ഉസകീ അനുപപത്തി ഹൈ; കര്മ ഹീ സുഖീ കരതാ ഹൈ, ക്യോംകി സാതാവേദനീയ നാമക കര്മകേ ഉദയകേ ബിനാ ഉസകീ അനുപപത്തി ഹൈ; കര്മ
൪൮൪