കര്താരം കലയന്തു തം കില സദാ ഭേദാവബോധാദധഃ .
പശ്യന്തു ച്യുതകര്തൃഭാവമചലം ജ്ഞാതാരമേകം പരമ് ..൨൦൫..
കുഛ പ്രകൃതികാ കാര്യ മാനതേ ഹൈം ഔര പുരുഷകോ അകര്താ മാനതേ ഹൈം ഉസീപ്രകാര, അപനീ ബുദ്ധികേ ദോഷസേ ഇന മുനിയോംകീ ഭീ ഐസീ ഹീ ഐകാന്തിക മാന്യതാ ഹുഈ . ഇസലിയേ ജിനവാണീ തോ സ്യാദ്വാദരൂപ ഹോനേസേ സര്വഥാ ഏകാന്തകോ മാനനേവാലേ ഉന മുനിയോം പര ജിനവാണീകാ കോപ അവശ്യ ഹോതാ ഹൈ . ജിനവാണീകേ കോപകേ ഭയസേ യദി വേ വിവക്ഷാകോ ബദലകര യഹ കഹേം കി — ‘‘ഭാവകര്മകാ കര്താ കര്മ ഹൈ ഔര അപനേ ആത്മാകാ (അര്ഥാത് അപനേകോ) കര്താ ആത്മാ ഹൈ; ഇസപ്രകാര ഹമ ആത്മാകോ കംഥചിത് കര്താ കഹതേ ഹൈം, ഇസലിയേ വാണീകാ കോപ നഹീം ഹോതാ;’’ തോ ഉനകാ യഹ കഥന ഭീ മിഥ്യാ ഹീ ഹൈ . ആത്മാ ദ്രവ്യസേ നിത്യ ഹൈ, അസംഖ്യാതപ്രദേശീ ഹൈ, ലോകപരിമാണ ഹൈ, ഇസലിയേ ഉസമേം തോ കുഛ നവീന കരനാ നഹീം ഹൈ; ഔര ജോ ഭാവകര്മരൂപ പര്യായേം ഹൈം ഉനകാ കര്താ തോ വേ മുനി കര്മകോ ഹീ കഹതേ ഹൈം; ഇസലിയേ ആത്മാ തോ അകര്താ ഹീ രഹാ ! തബ ഫി ര വാണീകാ കോപ കൈസേ മിട ഗയാ ? ഇസലിയേ ആത്മാകേ കര്തൃത്വ- അകര്തൃത്വകീ വിവക്ഷാകോ യഥാര്ഥ മാനനാ ഹീ സ്യാദ്വാദകോ യഥാര്ഥ മാനനാ ഹൈ . ആത്മാകേ കര്തൃത്വ- അകര്തൃത്വകേ സമ്ബന്ധമേം സത്യാര്ഥ സ്യാദ്വാദ-പ്രരൂപണ ഇസപ്രകാര ഹൈ : —
ആത്മാ സാമാന്യ അപേക്ഷാസേ തോ ജ്ഞാനസ്വഭാവമേം ഹീ സ്ഥിത ഹൈ; പരന്തു മിഥ്യാത്വാദി ഭാവോംകോ ജാനതേ സമയ, അനാദികാലസേ ജ്ഞേയ ഔര ജ്ഞാനകേ ഭേദവിജ്ഞാനകേ അഭാവകേ കാരണ, ജ്ഞേയരൂപ മിഥ്യാത്വാദി ഭാവോംകോ ആത്മാകേ രൂപമേം ജാനതാ ഹൈ, ഇസലിയേ ഇസപ്രകാര വിശേഷ അപേക്ഷാസേ അജ്ഞാനരൂപ ജ്ഞാനപരിണാമകോ കരനേസേ കര്താ ഹൈ; ഔര ജബ ഭേദവിജ്ഞാന ഹോനേസേ ആത്മാകോ ഹീ ആത്മാകേ രൂപമേം ജാനതാ ഹൈ, തബ വിശേഷ അപേക്ഷാസേ ഭീ ജ്ഞാനരൂപ ജ്ഞാനപരിണാമമേം ഹീ പരിണമിത ഹോതാ ഹുആ മാത്ര ജ്ഞാതാ രഹനേസേ സാക്ഷാത് അകര്താ ഹൈ ..൩൩൨ സേ ൩൪൪..
അബ, ഇസ അര്ഥകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [അമീ ആര്ഹതാഃ അപി ] ഇസ ആര്ഹത് മതകേ അനുയായീ അര്ഥാത് ജൈന ഭീ [പുരുഷം ] ആത്മാകോ, [സാംഖ്യാഃ ഇവ ] സാംഖ്യമതിയോംകീ ഭാ തി, [അകര്താരമ് മാ സ്പൃശന്തു ] (സര്വഥാ) അക ര്താ മത മാനോ; [ഭേദ-അവബോധാത് അധഃ ] ഭേദജ്ഞാന ഹോനേസേ പൂര്വ [തം കില ] ഉസേ [സദാ ] നിരന്തര [കര്താരം കലയന്തു ] ക ര്താ മാനോ, [തു ] ഔര [ഊ ര്ധ്വം ] ഭേദജ്ഞാന ഹോനേകേ ബാദ [ഉദ്ധത-ബോധ- ധാമ-നിയതം സ്വയം പ്രത്യക്ഷമ് ഏനമ് ] ഉദ്ധത ൧ജ്ഞാനധാമമേം നിശ്ചിത ഇസ സ്വയം പ്രത്യക്ഷ ആത്മാകോ
൪൮൮
൧ജ്ഞാനധാമ = ജ്ഞാനമന്ദിര; ജ്ഞാനപ്രകാശ .