യതോ ഹി പ്രതിസമയം സമ്ഭവദഗുരുലഘുഗുണപരിണാമദ്വാരേണ ക്ഷണികത്വാദചലിതചൈതന്യാന്വയ- ഗുണദ്വാരേണ നിത്യത്വാച്ച ജീവഃ കൈശ്ചിത്പര്യായൈര്വിനശ്യതി, കൈശ്ചിത്തു ന വിനശ്യതീതി ദ്വിസ്വഭാവോ ജീവസ്വഭാവഃ . തതോ യ ഏവ കരോതി സ ഏവാന്യോ വാ വേദയതേ യ ഏവ വേദയതേ, സ ഏവാന്യോ വാ പര്യായോംസേ [വിനശ്യതി ] നഷ്ട ഹോതാ ഹൈ [തു ] ഔര [കൈശ്ചിത് ] കിതനീ ഹീ പര്യായോംസേ [ന ഏവ ] നഷ്ട നഹീം ഹോതാ, [തസ്മാത് ] ഇസലിയേ [സഃ വാ കരോതി ] ‘(ജോ ഭോഗതാ ഹൈ) വഹീ ക രതാ ഹൈ’ [അന്യഃ വാ ] അഥവാ ‘ദൂസരാ ഹീ ക രതാ ഹൈ’ [ന ഏകാന്തഃ ] ഐസാ ഏകാന്ത നഹീം ഹൈ ( – സ്യാദ്വാദ ഹൈ) .
[യസ്മാത് ] ക്യോംകി [ജീവഃ ] ജീവ [കൈശ്ചിത് പര്യായൈഃ തു ] കിതനീ ഹീ പര്യായോംസേ [വിനശ്യതി ] നഷ്ട ഹോതാ ഹൈ [തു ] ഔര [കൈശ്ചിത് ] കിതനീ ഹീ പര്യായോംസേ [ന ഏവ ] നഷ്ട നഹീം ഹോതാ, [തസ്മാത് ] ഇസലിയേ [സഃ വാ വേദയതേ ] ‘(ജോ ക രതാ ഹൈ) വഹീ ഭോഗതാ ഹൈ’ [അന്യഃ വാ ] അഥവാ ‘ദൂസരാ ഹീ ഭോഗതാ ഹൈ’ [ന ഏകാന്തഃ ] ഐസാ ഏകാന്ത നഹീം ഹൈ ( – സ്യാദ്വാദ ഹൈ) .
‘[യഃ ച ഏവ കരോതി ] ജോ ക രതാ ഹൈ [സഃ ച ഏവ ന വേദയതേ ] വഹീ നഹീം ഭോഗതാ’ [ഏഷഃ യസ്യ സിദ്ധാന്തഃ ] ഐസാ ജിസകാ സിദ്ധാംത ഹൈ, [സഃ ജീവഃ ] വഹ ജീവ [മിഥ്യാദൃഷ്ടിഃ ] മിഥ്യാദൃഷ്ടി, [അനാര്ഹതഃ ] അനാര്ഹത ( – അര്ഹന്തകേ മതകോ ന മാനനേവാലാ) [ജ്ഞാതവ്യഃ ] ജാനനാ ചാഹിഏ .
‘[അന്യഃ കരോതി ] ദൂസരാ ക രതാ ഹൈ [അന്യഃ പരിഭുംക്തേ ] ഔര ദൂസരാ ഭോഗതാ ഹൈ’ [ഏഷഃ യസ്യ സിദ്ധാന്തഃ ] ഐസാ ജിസകാ സിദ്ധാംത ഹൈ, [സഃ ജീവഃ ] വഹ ജീവ [മിഥ്യാദൃഷ്ടിഃ ] മിഥ്യാദൃഷ്ടി, [അനാര്ഹതഃ ] അനാര്ഹത ( – അജൈന) [ജ്ഞാതവ്യഃ ] ജാനനാ ചാഹിയേ .
ടീകാ : — ജീവ, പ്രതിസമയ സമ്ഭവതേ ( – ഹോനേവാലേ) അഗുരുലഘുഗുണകേ പരിണാമ ദ്വാരാ ക്ഷണിക ഹോനസേ ഔര അചലിത ചൈതന്യകേ അന്വയരൂപ ഗുണ ദ്വാരാ നിത്യ ഹോനേസേ, കിതനീ ഹീ പര്യായോംസേ വിനാശകോ പ്രാപ്ത ഹോതാ ഹൈ ഔര കിതനീ ഹീ പര്യായോംസേ വിനാശകോ നഹീം പ്രാപ്ത ഹോതാ ഹൈ — ഇസപ്രകാര ദോ സ്വഭാവവാലാ ജീവസ്വഭാവ ഹൈ; ഇസലിയേ ‘ജോ കരതാ ഹൈ വഹീ ഭോഗതാ ഹൈ ’ അഥവാ ‘ദൂസരാ ഹീ ഭോഗതാ ഹൈ’, ‘ജോ ഭോഗതാ
൪൯൨