ഘാതസ്യ, പുദ്ഗലദ്രവ്യഘാതേ തദ്ഘാതസ്യ ദുര്നിവാരത്വാത് . യത ഏവം തതോ യേ യാവന്തഃ കേചനാപി ജീവഗുണാസ്തേ സര്വേപി പരദ്രവ്യേഷു ന സന്തീതി സമ്യക് പശ്യാമഃ, അന്യഥാ അത്രാപി ജീവഗുണഘാതേ പുദ്ഗലദ്രവ്യഘാതസ്യ, പുദ്ഗലദ്രവ്യഘാതേ ജീവഗുണഘാതസ്യ ച ദുര്നിവാരത്വാത് . യദ്യേവം തര്ഹി കുതഃ സമ്യഗ്ദ്രഷ്ടേര്ഭവതി രാഗോ വിഷയേഷു ? ന കുതോപി . തര്ഹി രാഗസ്യ കതരാ ഖാനിഃ ? രാഗദ്വേഷമോഹാ ഹി ജീവസ്യൈവാജ്ഞാനമയാഃ പരിണാമാഃ, തതഃ പരദ്രവ്യത്വാദ്വിഷയേഷു ന സന്തി, അജ്ഞാനാഭാവാത്സമ്യഗ്ദ്രഷ്ടൌ തു ന ഭവന്തി . ഏവം തേ വിഷയേഷ്വസന്തഃ സമ്യഗ്ദ്രഷ്ടേര്ന ഭവന്തോ, ന ഭവന്ത്യേവ . പുദ്ഗലദ്രവ്യകാ നാശ നഹീം ഹോതാ (യഹ തോ സ്പഷ്ട ഹൈ); ഇസലിയേ ഇസപ്രകാര യഹ സിദ്ധ ഹോതാ ഹൈ കി – ‘ദര്ശന-ജ്ഞാന-ചാരിത്ര പുദ്ഗലദ്രവ്യമേം നഹീം ഹൈം’ ക്യോംകി, യദി ഐസാ ന ഹോ തോ ദര്ശന-ജ്ഞാന-ചാരിത്രകാ ഘാത ഹോനേ പര പുദ്ഗലദ്രവ്യകാ ഘാത, ഔര പുദ്ഗലദ്രവ്യകേ ഘാത ഹോനേ പര ദര്ശന-ജ്ഞാന-ചാരിത്രകാ അവശ്യ ഹീ ഘാത ഹോനാ ചാഹിയേ. ഐസാ ഹോനേസേ ജീവകേ ജോ ജിതനേ ഗുണ ഹൈം വേ സബ പരദ്രവ്യോംമേം നഹീം ഹൈം യഹ ഇസ ഭലീഭാംതി ദേഖതേ-മാനതേ ഹൈം; ക്യോംകി, യദി ഐസാ ന ഹോ തോ, യഹാ ഭീ ജീവകേ ഗുണോംകാ ഘാത ഹോനേ പര പുദ്ഗലദ്രവ്യകാ ഘാത, ഔര പുദ്ഗലദ്രവ്യകേ ഘാത ഹോനേ പര ജീവകേ ഗുണകാ ഘാത ഹോനാ അനിവാര്യ ഹോ ജായ. (കിന്തു ഐസാ നഹീം ഹോതാ, ഇസസേ സിദ്ധ ഹുആ കി ജീവകേ കോഈ ഗുണ പുദ്ഗലദ്രവ്യമേം നഹീം ഹൈം.)

പ്രശ്ന : — യദി ഐസാ ഹൈ തോ സമ്യഗ്ദൃഷ്ടികോ വിഷയോംമേം രാഗ കിസ കാരണസേ ഹോതാ ഹൈ ? ഉത്തര : — കിസീ ഭീ കാരണസേ നഹീം ഹോതാ. (പ്രശ്ന : — ) തബ ഫി ര രാഗകീ ഖാന (ഉത്പത്തി സ്ഥാന) കൌനസീ ഹൈ ? (ഉത്തര : — ) രാഗ-ദ്വേഷ-മോഹ, ജീവകേ ഹീ അജ്ഞാനമയ പരിണാമ ഹൈം (അര്ഥാത് ജീവകാ അജ്ഞാന ഹീ രാഗാദികോ ഉത്പന്ന കരനേകീ ഖാന ഹൈ); ഇസലിയേ വേ രാഗ-ദ്വേഷ-മോഹ, വിഷയോംമേം നഹീം ഹൈം, ക്യോംകി വിഷയ പരദ്രവ്യ ഹൈം, ഔര വേ സമ്യഗ്ദൃഷ്ടിമേം (ഭീ) നഹീം ഹൈം ക്യോംകി ഉസകേ അജ്ഞാനകാ അഭാവ ഹൈ; ഇസപ്രകാര രാഗ- ദ്വേഷ-മോഹ, വിഷയോംമേം ന ഹോനേസേ ഔര സമ്യഗ്ദൃഷ്ടികേ (ഭീ) ന ഹോനേസേ, (വേ) ഹൈം ഹീ നഹീം.

ഭാവാര്ഥ : — ആത്മാകേ അജ്ഞാനമയ പരിണാമരൂപ രാഗ-ദ്വേഷ-മോഹ ഉത്പന്ന ഹോനേ പര ആത്മാകേ ദര്ശന-ജ്ഞാന-ചാരിത്രാദി ഗുണോംകാ ഘാത ഹോതാ ഹൈ, കിന്തു ഗുണോംകേ ഘാത ഹോനേ പര ഭീ അചേതന പുദ്ഗലദ്രവ്യകാ ഘാത നഹീം ഹോതാ; ഔര പുദ്ഗലദ്രവ്യകേ ഘാത ഹോനേ പര ദര്ശന-ജ്ഞാന-ചാരിത്രാദികാ ഘാത നഹീം ഹോതാ; ഇസലിയേ ജീവകേ കോഈ ഭീ ഗുണ പുദ്ഗലദ്രവ്യമേം നഹീം ഹൈം. ഐസാ ജാനതേ ഹുഏ സമ്യഗ്ദൃഷ്ടികോ അചേതന വിഷയോംമേം രാഗാദിക നഹീം ഹോതേ. രാഗ-ദ്വേഷ-മോഹ, പുദ്ഗലദ്രവ്യമേം നഹീം ഹൈം, വേ ജീവകേ ഹീ അസ്തിത്വമേം അജ്ഞാനസേ ഉത്പന്ന ഹോതേ ഹൈം; ജബ അജ്ഞാനകാ അഭാവ ഹോ ജാതാ ഹൈ അര്ഥാത് സമ്യഗ്ദൃഷ്ടി ഹോതാ ഹൈ, തബ രാഗ-ദ്വേഷാദി ഉത്പന്ന ഹോതേ ഹൈം. ഇസപ്രകാര രാഗ-ദ്വേഷ-മോഹ ന തോ പുദ്ഗലദ്രവ്യമേം ഹൈം ഔര ന സമ്യഗ്ദൃഷ്ടിമേം ഭീ ഹോതേ ഹൈം, ഇസലിയേ ശുദ്ധദ്രവ്യദൃഷ്ടിസേ ദേഖനേ പര വേ ഹൈം ഹീ നഹീം, ഔര പര്യായദൃഷ്ടിസേ ദേഖനേ പര വേ ജീവകോ അജ്ഞാന അവസ്ഥാമേം ഹൈം. ഐസാ ജാനനാ ചാഹിയേ..൩൬൬ സേ ൩൭൧..

൫൨൦