തൌ വസ്തുത്വപ്രണിഹിതദ്രശാ ദ്രശ്യമാനൌ ന കിംചിത് .
വ്യക്താത്യന്തം സ്വസ്വഭാവേന യസ്മാത് ..൨൧൯..
അബ, ഇസ അര്ഥകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ഇഹ ജ്ഞാനമ് ഹി അജ്ഞാനഭാവാത് രാഗ-ദ്വേഷൌ ഭവതി ] ഇസ ജഗതമേം ജ്ഞാന ഹീ അജ്ഞാനഭാവസേ രാഗദ്വേഷരൂപ പരിണമിത ഹോതാ ഹൈ; [വസ്തുത്വ-പ്രണിഹിത-ദശാ ദൃശ്യമാനൌ തോ കിംചിത് ന ] വസ്തുത്വമേം സ്ഥാപിത ( – ഏകാഗ്ര കീ ഗഈ) ദൃഷ്ടിസേ ദേഖനേ പര (അര്ഥാത് ദ്രവ്യദൃഷ്ടിസേ ദേഖനേ പര), വേ രാഗ -ദ്വേഷ കുഛ ഭീ നഹീം ഹൈം ( – ദ്രവ്യരൂപ പൃഥക് വസ്തു നഹീം ഹൈം). [തതഃ സമ്യഗ്ദൃഷ്ടിഃ തത്ത്വദൃഷ്ടയാ തൌ സ്ഫു ടം ക്ഷപയതു ] ഇസലിയേ (ആചാര്യദേവ പ്രേരണാ കരതേ ഹൈം കി) സമ്യഗ്ദൃഷ്ടി പുരുഷ തത്ത്വദൃഷ്ടിസേ ഉന്ഹേം (രാഗ-ദ്വേഷകോ) സ്പഷ്ടതയാ ക്ഷയ കരോ, [യേന പൂര്ണ-അചല-അര്ചിഃ സഹജം ജ്ഞാനജ്യോതിഃ ജ്വലതി ] കി ജിസസേ, പൂര്ണ ഔര അചല ജിസകാ പ്രകാശ ഹൈ ഐസീ (ദൈദീപ്യമാന) സഹജ ജ്ഞാനജ്യോതി പ്രകാശിത ഹോ.
ഭാവാര്ഥ : — രാഗ-ദ്വേഷ കോഈ പൃഥക് ദ്രവ്യ നഹീം ഹൈ, വേ (രാഗ-ദ്വേഷരൂപ പരിണാമ) ജീവകേ അജ്ഞാനഭാവസേ ഹോതേ ഹൈം; ഇസലിയേ സമ്യഗ്ദൃഷ്ടി ഹോകര തത്ത്വദൃഷ്ടിസേ ദേഖാ ജായേ തോ വേ (രാഗ-ദ്വേഷ) കുഛ ഭീ വസ്തു നഹീം ഹൈം ഐസാ ദിഖാഈ ദേതാ ഹൈ, ഔര ഘാതികര്മോംകാ നാശ ഹോകര കേവലജ്ഞാന ഉത്പന്ന ഹോതാ ഹൈ..൨൧൮..
അബ, ആഗേകീ ഗാഥാമേം യഹ കഹേംഗേ കി ‘അന്യ ദ്രവ്യ അന്യ ദ്രവ്യകോ ഗുണ ഉത്പന്ന നഹീം കര സകതാ’ ഇസകാ സൂചക കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [തത്ത്വദൃഷ്ടയാ ] തത്ത്വദൃഷ്ടിസേ ദേഖാ ജായേ തോ, [രാഗ-ദ്വേഷ-ഉത്പാദകം അന്യത് ദ്രവ്യം കിംചന അപി ന വീക്ഷ്യതേ ] രാഗ-ദ്വേഷകോ ഉത്പന്ന കരനേവാലാ അന്യ ദ്രവ്യ കിംചിത്മാത്ര ഭീ ദിഖാഈ നഹീം ദേതാ, [യസ്മാത് സര്വ-ദ്രവ്യ-ഉത്പത്തിഃ സ്വസ്വഭാവേന അന്തഃ അത്യന്തം വ്യക്താ ചകാസ്തി ] ക്യോംകി സര്വ ദ്രവ്യോംകീ ഉത്പത്തി അപനേ സ്വഭാവസേ ഹീ ഹോതീ ഹുഈ അന്തരംഗമേം അത്യന്ത പ്രഗട (സ്പഷ്ട) പ്രകാശിത ഹോതീ ഹൈ.