കതരദപി പരേഷാം ദൂഷണം നാസ്തി തത്ര .
ഭവതു വിദിതമസ്തം യാത്വബോധോസ്മി ബോധഃ ..൨൨൦..
ഇസലിയേ (ആചാര്യദേവ കഹതേ ഹൈം കി) ഹമ ജീവകേ രാഗാദികാ ഉത്പാദക പരദ്രവ്യകോ നഹീം ദേഖതേ ( – മാനതേ) കി ജിസ പര കോപ കരേം.
ഭാവാര്ഥ : — ആത്മാകോ രാഗാദി ഉത്പന്ന ഹോതേ ഹൈം സോ വേ അപനേ ഹീ അശുദ്ധ പരിണാമ ഹൈം. യദി നിശ്ചയനയസേ വിചാര കിയാ ജായേ തോ അന്യദ്രവ്യ രാഗാദികാ ഉത്പന്ന കരനേവാലാ നഹീം ഹൈ, അന്യദ്രവ്യ ഉനകാ നിമിത്തമാത്ര ഹൈ; ക്യോംകി അന്യ ദ്രവ്യകേ അന്യ ദ്രവ്യ ഗുണപര്യായ ഉത്പന്ന നഹീം കരതാ, യഹ നിയമ ഹൈ. ജോ യഹ മാനതേ ഹൈം – ഐസാ ഏകാന്ത ഗ്രഹണ കരതേ ഹൈം കി – ‘പരദ്രവ്യ ഹീ മുഝമേം രാഗാദിക ഉത്പന്ന കരതേ ഹൈം’, വേ നയവിഭാഗകോ നഹീം സമഝതേ, വേ മിഥ്യാദൃഷ്ടി ഹൈം. യഹ രാഗാദിക ജീവകേ സത്ത്വമേം ഉത്പന്ന ഹോതേ ഹൈം, പരദ്രവ്യ തോ നിമിത്തമാത്ര ഹൈ – ഐസാ മാനനാ സമ്യഗ്ജ്ഞാന ഹൈ. ഇസലിയേ ആചാര്യദേവ കഹതേ ഹൈം കി — ഹമ രാഗ-ദ്വേഷകീ ഉത്പത്തിമേം അന്യ ദ്രവ്യ പര ക്യോം കോപ കരേം ? രാഗ- ദ്വേഷകാ ഉത്പന്ന ഹോനാ തോ അപനാ ഹീ അപരാധ ഹൈ..൩൭൨..
അബ, ഇസ അര്ഥകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ഇഹ ] ഇസ ആത്മാമേം [യത് രാഗ-ദ്വേഷ-ദോഷ-പ്രസൂതിഃ ഭവതി ] ജോ രാഗദ്വേഷരൂപ ദോഷോംകീ ഉത്പത്തി ഹോതീ ഹൈ [തത്ര പരേഷാം കതരത് അപി ദൂഷണം നാസ്തി ] ഉസമേം പരദ്രവ്യകാ കോഈ ഭീ ദോഷ നഹീം ഹൈ, [തത്ര സ്വയമ് അപരാധീ അയമ് അബോധഃ സര്പതി ] വഹാ തോ സ്വയം അപരാധീ യഹ അജ്ഞാന ഹീ ഫൈ ലതാ ഹൈ; — [വിദിതമ് ഭവതു ] ഇസപ്രകാര വിദിത ഹോ ഔര [അബോധഃ അസ്തം യാതു ] അജ്ഞാന അസ്ത ഹോ ജായേ; [ബോധഃ അസ്മി ] മൈം തോ ജ്ഞാന ഹൂ .
ഭാവാര്ഥ : — അജ്ഞാനീ ജീവ പരദ്രവ്യസേ രാഗദ്വേഷകീ ഉത്പത്തി ഹോതീ ഹുഈ മാനകര പരദ്രവ്യ പര ക്രോധ കരതാ ഹൈ കി – ‘യഹ പരദ്രവ്യ മുഝേ രാഗ-ദ്വേഷ ഉത്പന്ന കരാതാ ഹൈ, ഉസേ ദൂര കരൂ ’. ഐസേ അജ്ഞാനീ ജീവകോ സമഝാനേകേ ലിയേ ആചാര്യദേവ ഉപദേശ ദേതേ ഹൈം കി — രാഗ-ദ്വേഷകീ ഉത്പത്തി അജ്ഞാനസേ ആത്മാമേം ഹീ ഹോതീ ഹൈ ഔര വേ ആത്മാകേ ഹീ അശുദ്ധ പരിണാമ ഹൈം. ഇസലിയേ ഇസ അജ്ഞാനകോ നാശ കരോ, സമ്യഗ്ജ്ഞാന പ്രഗട കരോ, ആത്മാ ജ്ഞാനസ്വരൂപ ഹൈ ഐസാ അനുഭവ കരോ; പരദ്രവ്യകോ രാഗ-ദ്വേഷകാ ഉത്പന്ന കരനേവാലാ മാനകര ഉസ പര കോപ ന കരോ..൨൨൦..
൫൨൪