പൂര്വാഗാമിസമസ്തകര്മവികലാ ഭിന്നാസ്തദാത്വോദയാത് .
വിന്ദന്തി സ്വരസാഭിഷിക്ത ഭുവനാം ജ്ഞാനസ്യ സംചേതനാമ് ..൨൨൩..
ഭാവാര്ഥ : — ജൈസേ ദീപകകാ സ്വഭാവ ഘടപടാദികോ പ്രകാശിത കരനേകാ ഹൈ, ഉസീപ്രകാര ജ്ഞാനകാ സ്വഭാവ ജ്ഞേയകോ ജാനനേകാ ഹീ ഹൈ. ഐസാ വസ്തുസ്വഭാവ ഹൈ. ജ്ഞേയകോ ജാനനേമാത്രസേ ജ്ഞാനമേം വികാര നഹീം ഹോതാ. ജ്ഞേയോംകോ ജാനകര, ഉന്ഹേം അച്ഛാ-ബുരാ മാനകര, ആത്മാ രാഗീദ്വേഷീ – വികാരീ ഹോതാ ഹൈ ജോ കി അജ്ഞാന ഹൈ. ഇസലിയേ ആചാര്യദേവനേ സോച കിയാ ഹൈ കി — ‘വസ്തുകാ സ്വഭാവ തോ ഐസാ ഹൈ, ഫി ര ഭീ യഹ ആത്മാ അജ്ഞാനീ ഹോകര രാഗദ്വേഷരൂപ ക്യോം പരിണമിത ഹോതാ ഹൈ ? അപനീ സ്വാഭാവിക ഉദാസീന-അവസ്ഥാരൂപ ക്യോം നഹീം രഹതാ ?’ ഇസ പ്രകാര ആചാര്യദേവനേ ജോ സോച കിയാ ഹൈ സോ ഉചിത ഹീ ഹൈ, ക്യോംകി ജബ തക ശുഭ രാഗ ഹൈ തബ തക പ്രാണിയോംകോ അജ്ഞാനസേ ദുഃഖീ ദേഖകര കരുണാ ഉത്പന്ന ഹോതീ ഹൈ ഔര ഉസസേ സോച ഭീ ഹോതാ ഹൈ.൨൨൨.
അബ, ആഗാമീ കഥനകാ സൂചക കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [രാഗ-ദ്വേഷ-വിഭാവ-മുക്ത-മഹസഃ ] ജിനകാ തേജ രാഗദ്വേഷരൂപീ വിഭാവസേ രഹിത ഹൈ, [നിത്യം സ്വഭാവ-സ്പൃശഃ ] ജോ സദാ (അപനേ ചൈതന്യചമത്കാരമാത്ര) സ്വഭാവകോ സ്പര്ശ കരനേവാലേ ഹൈം, [പൂര്വ-ആഗാമി-സമസ്ത-കര്മ-വികലാഃ ] ജോ ഭൂതകാലകേ തഥാ ഭവിഷ്യകാലകേ സമസ്ത കര്മോംസേ രഹിത ഹൈം ഔര [തദാത്വ-ഉദയാത് ഭിന്നാഃ ] ജോ വര്തമാന കാലകേ കര്മോദയസേ ഭിന്ന ഹൈം, [ദൂര-ആരൂഢ-ചരിത്ര- വൈഭവ-ബലാത് ജ്ഞാനസ്യ സഞ്ചേതനാമ് വിന്ദന്തി ] വേ ( – ഐസേ ജ്ഞാനീ – ) അതി പ്രബല ചാരിത്രകേ വൈഭവകേ ബലസേ ജ്ഞാനകീ സംചേതനാകാ അനുഭവ കരതേ ഹൈം – [ചംചത്-ചിദ്-അര്ചിര്മയീം ] ജോ ജ്ഞാനചേതനാ-ചമകതീ ഹുഈ ചൈതന്യജ്യോതിമയ ഹൈ ഔര [സ്വ-രസ-അഭിഷിക്ത-ഭുവനാമ് ] ജിസനേ അപനേ (ജ്ഞാനരൂപീ) രസസേ സമസ്ത ലോകകോ സീംചാ ഹൈ.
ഭാവാര്ഥ : — ജിനകാ രാഗ-ദ്വേഷ ദൂര ഹോ ഗയാ, അപനേ ചൈതന്യസ്വഭാവകോ ജിന്ഹോംനേ അംഗീകാര കിയാ ഔര അതീത, അനാഗത തഥാ വര്തമാന കര്മകാ മമത്വ ദൂര ഹോ ഗയാ ഹൈ ഐസേ ജ്ഞാനീ സര്വ പരദ്രവ്യോംസേ അലഗ ഹോകര ചാരിത്ര അംഗീകാര കരതേ ഹൈം. ഉസ ചാരിത്രകേ ബലസേ, കര്മചേതനാ ഔര കര്മഫലചേതനാസേ ഭിന്ന ജോ അപനീ ചൈതന്യകീ പരിണമനസ്വരൂപ ജ്ഞാനചേതനാ ഹൈ ഉസകാ അനുഭവ കരതേ ഹൈം.
യഹാ യഹ താത്പര്യ സമഝനാ ചാഹിഏ കി : – ജീവ പഹലേ തോ കര്മചേതനാ ഔര കര്മഫലചേതനാസേ ഭിന്ന അപനീ ജ്ഞാനചേതനാകാ സ്വരൂപ ആഗമ-പ്രമാണ, അനുമാന-പ്രമാണ ഔര സ്വസംവേദനപ്രമാണസേ ജാനതാ ഹൈ ഔര ഉസകാ ശ്രദ്ധാന (പ്രതീതി) ദൃഢ കരതാ ഹൈ; യഹ തോ അവിരത, ദേശവിരത, ഔര പ്രമത്ത അവസ്ഥാമേം
൫൩൨