നിരോധേനാത്യന്തമേകാഗ്രോ ഭൂത്വാ ദര്ശനജ്ഞാനചാരിത്രാണ്യേവ ധ്യായസ്വ; തഥാ സകലകര്മകര്മഫലചേതനാസംന്യാസേന
ശുദ്ധജ്ഞാനചേതനാമയോ ഭൂത്വാ ദര്ശനജ്ഞാനചാരിത്രാണ്യേവ ചേതയസ്വ; തഥാ ദ്രവ്യസ്വഭാവവശതഃ പ്രതിക്ഷണ-
വിജൃമ്ഭമാണപരിണാമതയാ തന്മയപരിണാമോ ഭൂത്വാ ദര്ശനജ്ഞാനചാരിത്രേഷ്വേവ വിഹര; തഥാ ജ്ഞാനരൂപ-
മേകമേവാചലിതമവലമ്ബമാനോ ജ്ഞേയരൂപേണോപാധിതയാ സര്വത ഏവ പ്രധാവത്സ്വപി പരദ്രവ്യേഷു സര്വേഷ്വപി മനാഗപി
മാ വിഹാര്ഷീഃ
സോവശ്യം സമയസ്യ സാരമചിരാന്നിത്യോദയം വിന്ദതി ..൨൪൦..
( – ബുദ്ധികേ) ദോഷസേ പരദ്രവ്യമേം — രാഗദ്വേഷാദിമേം നിരന്തര സ്ഥിത രഹതാ ഹുആ ഭീ, അപനീ പ്രജ്ഞാകേ ഗുണ ദ്വാരാ ഹീ ഉസമേംസേ പീഛേ ഹടാകര ഉസേ അതി നിശ്ചലതാ പൂര്വക ദര്ശന-ജ്ഞാന-ചാരിത്രമേം നിരന്തര സ്ഥാപിത കര, തഥാ സമസ്ത അന്യ ചിന്താകേ നിരോധ ദ്വാരാ അത്യന്ത ഏകാഗ്ര ഹോകര ദര്ശന-ജ്ഞാന-ചാരിത്രകാ ഹീ ധ്യാന കര; തഥാ സമസ്ത കര്മചേതനാ ഔര കര്മഫലചേതനാകേ ത്യാഗ ദ്വാരാ ശുദ്ധജ്ഞാനചേതനാമയ ഹോകര ദര്ശന-ജ്ഞാന-ചാരിത്രകോ ഹീ ചേത — അനുഭവ കര; തഥാ ദ്രവ്യകേ സ്വഭാവകേ വശസേ (അപനേകോ) പ്രതിക്ഷണ ജോ പരിണാമ ഉത്പന്ന ഹോതേ ഹൈം ഉനകേ ദ്വാരാ [അര്ഥാത് പരിണാമീപനേകേ ദ്വാരാ തന്മയ പരിണാമവാലാ ( – ദര്ശനജ്ഞാനചാരിത്രമയ പരിണാമവാലാ) ഹോകര ] ദര്ശന-ജ്ഞാന-ചാരിത്രമേം ഹീ വിഹാര കര; തഥാ ജ്ഞാനരൂപകോ ഏകകോ ഹീ അചലതയാ അവലമ്ബന കരതാ ഹുആ, ജോ ജ്ഞേയരൂപ ഹോനേസേ ഉപാധിസ്വരൂപ ഹൈം ഐസേ സര്വ ഓരസേ ഫൈ ലതേ ഹുഏ സമസ്ത പരദ്രവ്യോംമേം കിംചിത് മാത്ര ഭീ വിഹാര മത കര.
ഭാവാര്ഥ : — പരമാര്ഥരൂപ ആത്മാകേ പരിണാമ ദര്ശന-ജ്ഞാന-ചാരിത്ര ഹൈം; വഹീ മോക്ഷമാര്ഗ ഹൈ. ഉസീമേം ( – ദര്ശനജ്ഞാനചാരിത്രമേം ഹീ) ആത്മാകോ സ്ഥാപിത കരനാ ചാഹിഏ, ഉസീകാ ധ്യാന കരനാ ചാഹിഏ, ഉസീകാ അനുഭവ കരനാ ചാഹിഏ ഔര ഉസീമേം വിഹാര (പ്രവര്തന) കരനാ ചാഹിഏ, അന്യ ദ്രവ്യോംമേം പ്രവര്തന നഹീം കരനാ ചാഹിഏ. യഹാ പരമാര്ഥസേ യഹീ ഉപദേശ ഹൈ കി — നിശ്ചയ മോക്ഷമാര്ഗകാ സേവന കരനാ ചാഹിഏ, മാത്ര വ്യവഹാരമേം ഹീ മൂഢ നഹീം രഹനാ ചാഹിഏ..൪൧൨..
അബ, ഇസീ അര്ഥകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ദൃഗ്-ജ്ഞപ്തി-വൃത്തി-ആത്മകഃ യഃ ഏഷഃ ഏകഃ നിയതഃ മോക്ഷപഥഃ ] ദര്ശനജ്ഞാന- ചാരിത്രസ്വരൂപ ജോ യഹ ഏക നിയത മോക്ഷമാര്ഗ ഹൈ, [തത്ര ഏവ യഃ സ്ഥിതിമ് ഏതി ] ഉസീമേം ജോ പുരുഷ സ്ഥിതി