യഃ ഖലു ശ്രമണശ്രമണോപാസകഭേദേന ദ്വിവിധം ദ്രവ്യലിംഗംം ഭവതി മോക്ഷമാര്ഗ ഇതി പ്രരൂപണപ്രകാരഃ സ കേവലം വ്യവഹാര ഏവ, ന പരമാര്ഥഃ, തസ്യ സ്വയമശുദ്ധദ്രവ്യാനുഭവനാത്മകത്വേ സതി പരമാര്ഥത്വാ- ഭാവാത്; യദേവ ശ്രമണശ്രമണോപാസകവികല്പാതിക്രാന്തം ദ്രശിജ്ഞപ്തിപ്രവൃത്തവൃത്തിമാത്രം ശുദ്ധജ്ഞാനമേവൈകമിതി നിസ്തുഷസംചേതനം പരമാര്ഥഃ, തസ്യൈവ സ്വയം ശുദ്ധദ്രവ്യാനുഭവനാത്മകത്വേ സതി പരമാര്ഥത്വാത് . തതോ യേ വ്യവഹാരമേവ പരമാര്ഥബുദ്ധയാ ചേതയന്തേ, തേ സമയസാരമേവ ന സംചേതയന്തേ; യ ഏവ പരമാര്ഥം പരമാര്ഥബുദ്ധയാ
‘വ്യവഹാരനയ ഹീ മുനിലിംഗകോ ഔര ശ്രാവകലിംഗകോ — ദോനോംകോ മോക്ഷമാര്ഗ കഹതാ ഹൈ, നിശ്ചയനയ കിസീ ലിംഗകോ മോക്ഷമാര്ഗ നഹീം കഹതാ’ — യഹ ഗാഥാ ദ്വാരാ കഹതേ ഹൈം : —
ഗാഥാര്ഥ : — [വ്യാവഹാരികഃ നയഃ പുനഃ ] വ്യവഹാരനയ [ദ്വേ ലിങ്ഗേ അപി ] ദോനോം ലിംഗോംകോ [മോക്ഷപഥേ ഭണതി ] മോക്ഷമാര്ഗമേം കഹതാ ഹൈ (അര്ഥാത് വ്യവഹാരനയ മുനിലിംഗ ഔര ഗൃഹീലിംഗകോ മോക്ഷമാര്ഗ കഹതാ ഹൈ); [നിശ്ചയനയഃ ] നിശ്ചയനയ [സര്വലിങ്ഗാനി ] സഭീ ലിംഗോംകോ (അര്ഥാത് കിസീ ഭീ ലിംഗകോ) [മോക്ഷപഥേ ന ഇച്ഛതി ] മോക്ഷമാര്ഗമേം നഹീം മാനതാ.
ടീകാ : — ശ്രമണ ഔര ശ്രമണോപാസകകേ ഭേദസേ ദോ പ്രകാരകേ ദ്രവ്യലിംഗ മോക്ഷമാര്ഗ ഹൈം — ഇസപ്രകാരകാ ജോ പ്രരൂപണ-പ്രകാര (അര്ഥാത് ഇസപ്രകാരകീ ജോ പ്രരൂപണാ) വഹ കേവല വ്യവഹാര ഹീ ഹൈ, പരമാര്ഥ നഹീം, ക്യോംകി വഹ (പ്രരൂപണാ) സ്വയം അശുദ്ധ ദ്രവ്യകീ അനുഭവനസ്വരൂപ ഹൈ, ഇസലിയേ ഉസകോ പരമാര്ഥതാകാ അഭാവ ഹൈ; ശ്രമണ ഔര ശ്രമണോപാസകകേ ഭേദോംസേ അതിക്രാന്ത, ദര്ശനജ്ഞാനമേം പ്രവൃത്ത പരിണതിമാത്ര ( – മാത്ര ദര്ശന-ജ്ഞാനമേം പ്രവര്തിത ഹുഈ പരിണതിരൂപ) ശുദ്ധ ജ്ഞാന ഹീ ഏക ഹൈ — ഐസാ ജോ നിഷ്തുഷ ( – നിര്മല) അനുഭവന ഹീ പരമാര്ഥ ഹൈ, ക്യോംകി വഹ (അനുഭവന) സ്വയം ശുദ്ധ ദ്രവ്യകാ അനുഭവനസ്വരൂപ ഹോനേസേ ഉസീകേ പരമാര്ഥത്വ ഹൈ. ഇസലിയേ ജോ വ്യവഹാരകോ ഹീ പരമാര്ഥബുദ്ധിസേ ( – പരമാര്ഥ മാനകര) അനുഭവ കരതേ ഹൈം, വേ സമയസാരകാ ഹീ അനുഭവ നഹീം കരതേ; ജോ പരമാര്ഥകോ പരമാര്ഥബുദ്ധിസേ അനുഭവ കരതേ