(യഹാ തക ഭഗവത്-കുന്ദകുന്ദാചാര്യകീ ൪൧൫ ഗാഥാഓംകാ വിവേചന ടീകാകാര ശ്രീ അമൃതചന്ദ്രാചാര്യദേവനേ കിയാ ഹൈ, ഔര ഉസ വിവേചനമേം കലശരൂപ തഥാ സൂചനികാരൂപസേ ൨൪൬ കാവ്യ കഹേ ഹൈം. അബ ടീകാകാര ആചാര്യദേവ വിചാരതേ ഹൈം കി — ഇസ ശാസ്ത്രമേം ജ്ഞാനകോ പ്രധാന കരകേ ആത്മാകോ ജ്ഞാനമാത്ര കഹതേ ആയേ ഹൈം, ഇസലിയേ കോഈ യഹ തര്ക കരേ കി — ‘ജൈനമത തോ സ്യാദ്വാദ ഹൈ; തബ ക്യാ ആത്മാകോ ജ്ഞാനമാത്ര കഹനേസേ ഏകാന്ത നഹീം ഹോ ജാതാ ? അര്ഥാത് സ്യാദ്വാദകേ സാഥ വിരോധ നഹീം ആതാ ? ഔര ഏക ഹീ ജ്ഞാനമേം ഉപായതത്ത്വ തഥാ ഉപേയതത്ത്വ — ദോനോം കൈസേ ഘടിത ഹോതേ ഹൈം ?’ ഐസേ തര്കകാ നിരാകരണ കരനേകേ ലിയേ ടീകാകാര ആചാര്യദേവ യഹാ സമയസാരകീ ‘ആത്മഖ്യാതി’ ടീകാകേ അന്തമേം പരിശിഷ്ട രൂപസേ കുഛ കഹതേ ഹൈം. ഉസമേം പ്രഥമ ശ്ലോക ഇസപ്രകാര ഹൈ : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [അത്ര ] യഹാ [സ്യാദ്വാദ-ശുദ്ധി-അര്ഥം ] സ്യാദ്വാദകീ ശുദ്ധികേ ലിയേ [വസ്തു- തത്ത്വ-വ്യവസ്ഥിതിഃ ] വസ്തുതത്ത്വകീ വ്യവസ്ഥാ [ച ] ഔര [ഉപായ-ഉപേയ-ഭാവഃ ] (ഏക ഹീ ജ്ഞാനമേം ഉപായ – ഉപേയത്വ കൈസേ ഘടിത ഹോതാ ഹൈ യഹ ബതലാനേകേ ലിയേ) ഉപായ-ഉപേയഭാവകാ [മനാക് ഭൂയഃ അപി ] ജരാ ഫി രസേ ഭീ [ചിന്ത്യതേ ] വിചാര കരതേ ഹൈം.
ഭാവാര്ഥ : — വസ്തുകാ സ്വരൂപ സാമാന്യവിശേഷാത്മക അനേക-ധര്മസ്വരൂപ ഹോനേസേ വഹ സ്യാദ്വാദസേ ഹീ സിദ്ധ കിയാ ജാ സകതാ ഹൈ. ഇസപ്രകാര സ്യാദ്വാദകീ ശുദ്ധതാ ( – പ്രമാണികതാ, സത്യതാ, നിര്ദോഷതാ, നിര്മലതാ, അദ്വിതീയതാ) സിദ്ധ കരനേകേ ലിയേ ഇസ പരിശിഷ്ടമേം വസ്തുസ്വരൂപകാ വിചാര കിയാ ജാതാ ഹൈ. (ഇസമേം യഹ ഭീ ബതായാ ജായേഗാ കി ഇസ ശാസ്ത്രമേം ആത്മാകോ ജ്ഞാനമാത്ര കഹാ ഹൈ ഫി ര ഭീ സ്യാദ്വാദകേ സാഥ വിരോധ നഹീം ആതാ.) ഔര ദൂസരേ, ഏക ഹീ ജ്ഞാനമേം സാധകത്വ തഥാ സാധ്യത്വ കൈസേ ബന സകതാ ഹൈ യഹ സമഝാനേകേ ലിയേ ജ്ഞാനകേ ഉപായ-ഉപേയഭാവകാ അര്ഥാത് സാധകസാധ്യഭാവകാ ഭീ ഇസ പരിശിഷ്ടമേം വിചാര കിയാ ജായേഗാ.൨൪൭.
(അബ, പ്രഥമ ആചാര്യദേവ വസ്തുസ്വരൂപകേ വിചാര ദ്വാരാ സ്യാദ്വാദകോ സിദ്ധ കരതേ ഹൈം : — )
൫൯൨