സീദത്യേവ ബഹിഃ പതന്തമഭിതഃ പശ്യന്പുമാംസം പശുഃ .
സ്തിഷ്ഠത്യാത്മനിഖാതബോധ്യനിയതവ്യാപാരശക്തി ര്ഭവന് ..൨൫൪..
ജാനന് ] സമസ്ത വസ്തുഓംമേം പരദ്രവ്യസ്വരൂപസേ നാസ്തിത്വകോ ജാനതാ ഹുആ, [നിര്മല-ശുദ്ധ-ബോധ-മഹിമാ ]
ജിസകീ ശുദ്ധജ്ഞാനമഹിമാ നിര്മല ഹൈ ഐസാ വര്തതാ ഹുആ, [സ്വദ്രവ്യമ് ഏവ ആശ്രയേത് ] സ്വദ്രവ്യകാ ഹീ
ആശ്രയ കരതാ ഹൈ.
ഭാവാര്ഥ : — ഏകാന്തവാദീ ആത്മാകോ സര്വദ്രവ്യമയ മാനകര, ആത്മാമേം ജോ പരദ്രവ്യകീ അപേക്ഷാസേ നാസ്തിത്വ ഹൈ ഉസകാ ലോപ കരതാ ഹൈ; ഔര സ്യാദ്വാദീ തോ സമസ്ത പദാര്ഥോമേം പരദ്രവ്യകീ അപേക്ഷാസേ നാസ്തിത്വ മാനകര നിജ ദ്രവ്യമേം രമതാ ഹൈ.
ഇസപ്രകാര പരദ്രവ്യകീ അപേക്ഷാസേ നാസ്തിത്വകാ ( – അസത്പനേകാ) ഭംഗ കഹാ ഹൈ.൨൫൩.
(അബ, സാതവേം ഭംഗകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : — )
ശ്ലോകാര്ഥ : — [പശുഃ ] പശു അര്ഥാത് സര്വഥാ ഏകാന്തവാദീ അജ്ഞാനീ, [ഭിന്ന-ക്ഷേത്ര-നിഷണ്ണ- ബോധ്യ-നിയത-വ്യാപാര-നിഷ്ഠഃ ] ഭിന്ന ക്ഷേത്രമേം രഹേ ഹുഏ ജ്ഞേയപദാര്ഥോംമേം ജോ ജ്ഞേയ-ജ്ഞായക സമ്ബന്ധരൂപ നിശ്ചിത വ്യാപാര ഹൈ ഉസമേം പ്രവര്തതാ ഹുആ, [പുമാംസമ് അഭിതഃ ബഹിഃ പതന്തമ് പശ്യന് ] ആത്മാകോ സമ്പൂര്ണതയാ ബാഹര (പരക്ഷേത്രമേം) പഡതാ ദേഖകര ( – സ്വക്ഷേത്രസേ ആത്മാകാ അസ്തിത്വ ന മാനകര) [സദാ സീദതി ഏവ ] സദാ നാശകോ പ്രാപ്ത ഹോതാ ഹൈ; [സ്യാദ്വാദവേദീ പുനഃ ] ഔര സ്യാദ്വാദകേ ജാനനേവാലേ തോ [സ്വക്ഷേത്ര-അസ്തിതയാ നിരുദ്ധ-രഭസഃ ] സ്വക്ഷേത്രസേ അസ്തിത്വകേ കാരണ ജിസകാ വേഗ രുകാ ഹുആ ഹൈ ഐസാ ഹോതാ ഹുആ (അര്ഥാത് സ്വക്ഷേത്രമേം വര്തതാ ഹുആ), [ആത്മ-നിഖാത-ബോധ്യ-നിയത-വ്യാപാര-ശക്തിഃ ഭവന് ] ആത്മാമേം ഹീ ആകാരരൂപ ഹുഏ ജ്ഞേയോംമേം നിശ്ചിത വ്യാപാരകീ ശക്തിവാലാ ഹോകര, [തിഷ്ഠതി ] ടികതാ ഹൈ — ജീതാ ഹൈ (നാശകോ പ്രാപ്ത നഹീം ഹോതാ).
ഭാവാര്ഥ : — ഏകാന്തവാദീ ഭിന്ന ക്ഷേത്രമേം രഹേ ഹുഏ ജ്ഞേയ പദാര്ഥോംകോ ജാനനേകേ കാര്യമേം പ്രവൃത്ത ഹോനേ പര ആത്മാകോ ബാഹര പഡതാ ഹീ മാനകര, (സ്വക്ഷേത്രസേ അസ്തിത്വ ന മാനകര), അപനേകോ നഷ്ട കരതാ ഹൈ; ഔര സ്യാദ്വാദീ തോ, ‘പരക്ഷേത്രമേം രഹേ ഹുഏ ജ്ഞേയോംകോ ജാനതാ ഹുആ അപനേ ക്ഷേത്രമേം രഹാ ഹുആ ആത്മാ സ്വക്ഷേത്രസേ അസ്തിത്വ ധാരണ കരതാ ഹൈ’ ഐസാ മാനതാ ഹുആ ടികതാ ഹൈ — നാശകോ പ്രാപ്ത നഹീം ഹോതാ.
ഇസപ്രകാര സ്വക്ഷേത്രസേ അസ്തിത്വകാ ഭംഗ കഹാ ഹൈ.൨൫൪.
(അബ, ആഠവേം ഭംഗകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : — )
൬൦൨