തുച്ഛീഭൂയ പശുഃ പ്രണശ്യതി ചിദാകാരാന് സഹാര്ഥൈര്വമന് .
ത്യക്താര്ഥോപി ന തുച്ഛതാമനുഭവത്യാകാരകര്ഷീ പരാന് ..൨൫൫..
സീദത്യേവ ന കിംചനാപി കലയന്നത്യന്തതുച്ഛഃ പശുഃ .
പൂര്ണസ്തിഷ്ഠതി ബാഹ്യവസ്തുഷു മുഹുര്ഭൂത്വാ വിനശ്യത്സ്വപി ..൨൫൬..
ശ്ലോകാര്ഥ : — [പശുഃ ] പശു അര്ഥാത് സര്വഥാ ഏകാന്തവാദീ അജ്ഞാനീ, [സ്വക്ഷേത്ര – സ്ഥിതയേ പൃഥഗ്വിധ-പരക്ഷേത്ര-സ്ഥിത-അര്ഥ-ഉജ്ഝനാത് ] സ്വക്ഷേത്രമേം രഹനേകേ ലിയേ ഭിന്ന-ഭിന്ന പരക്ഷേത്രമേം രഹേ ഹുഏ ജ്ഞേയ പദാര്ഥോംകോ ഛോഡനേസേ, [അര്ഥൈഃ സഹ ചിദ് ആകാരാന് വമന് ] ജ്ഞേയ പദാര്ഥോംകേ സാഥ ചൈതന്യകേ ആകാരോംകാ ഭീ വമന കരതാ ഹുആ (അര്ഥാത് ജ്ഞേയ പദാര്ഥോംകേ നിമിത്തസേ ചൈതന്യമേം ജോ ആകാര ഹോതാ ഹൈ ഉനകോ ഭീ ഛോഡതാ ഹുആ) [തുച്ഛീഭൂയ ] തുച്ഛ ഹോകര [പ്രണശ്യതി ] നാശകോ പ്രാപ്ത ഹോതാ ഹൈ; [സ്യാദ്വാദീ തു ] ഔര സ്യാദ്വാദീ തോ [സ്വധാമനി വസന് ] സ്വക്ഷേത്രമേം രഹതാ ഹുആ, [പരക്ഷേത്രേ നാസ്തിതാം വിദന് ] പരക്ഷേത്രമേം അപനാ നാസ്തിത്വ ജാനതാ ഹുആ [ത്യക്ത-അര്ഥഃ അപി ] (പരക്ഷേത്രമേം രഹേ ഹുഏ) ജ്ഞേയ പദാര്ഥോംകോ ഛോഡതാ ഹുആ ഭീ [പരാന് ആകാരകര്ഷീ ] വഹ പര പദാര്ഥോംമേംസേ ചൈതന്യകേ ആകാരോംകോ ഖീംചതാ ഹൈ (അര്ഥാത് ജ്ഞേയപദാര്ഥോംകേ നിമിത്തസേ ഹോനേവാലേ ചൈതന്യകേ ആകാരോംകോ നഹീം ഛോഡതാ) [തുച്ഛതാമ് അനുഭവതി ന ] ഇസലിയേ തുച്ഛതാകോ പ്രാപ്ത നഹീം ഹോതാ
ഭാവാര്ഥ : — ‘പരക്ഷേത്രമേം രഹേ ഹുഏ ജ്ഞേയ പദാര്ഥോംകേ ആകാരരൂപ ചൈതന്യകേ ആകാര ഹോതേ ഹൈം, ഉന്ഹേം യദി മൈം അപനാ ബനാഊ ഗാ തോ സ്വക്ഷേത്രമേം ഹീ രഹനേകേ സ്ഥാന പര പരക്ഷേത്രമേം ഭീ വ്യാപ്ത ഹോ ജാഊ ഗാ’ ഐസാ മാനകര അജ്ഞാനീ ഏകാന്തവാദീ പരക്ഷേത്രമേം രഹേ ഹുഏ ജ്ഞേയ പദാര്ഥോംകേ സാഥ ഹീ സാഥ ചൈതന്യകേ ആകാരോംകോ ഭീ ഛോഡ ദേതാ ഹൈ; ഇസപ്രകാര സ്വയം ചൈതന്യകേ ആകാരോംസേ രഹിത തുച്ഛ ഹോതാ ഹൈ, നാശകോ പ്രാപ്ത ഹോതാ ഹൈ. ഔര സ്യാദ്വാദീ തോ സ്വക്ഷേത്രമേം രഹതാ ഹുആ, പരക്ഷേത്രമേം അപനേ നാസ്തിത്വകോ ജാനതാ ഹുആ, ജ്ഞേയ പദാര്ഥോംകോ ഛോഡകര ഭീ ചൈതന്യകേ ആകാരോംകോ നഹീം ഛോഡതാ; ഇസലിയേ വഹ തുച്ഛ നഹീം ഹോതാ, നഷ്ട നഹീം ഹോതാ.
ഇസപ്രകാര പരക്ഷേത്രകീ അപേക്ഷാസേ നാസ്തിത്വകാ ഭംഗ കഹാ ഹൈ.൨൫൫.
(അബ, നവവേം ഭംഗകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : — )
ശ്ലോകാര്ഥ : — [പശുഃ ] പശു അര്ഥാത് സര്വഥാ ഏകാന്തവാദീ അജ്ഞാനീ, [പൂര്വ-ആലമ്ബിത-