നശ്യത്യേവ പശുഃ സ്വഭാവമഹിമന്യേകാന്തനിശ്ചേതനഃ
സര്വസ്മാന്നിയതസ്വഭാവഭവനജ്ഞാനാദ്വിഭക്തോ ഭവന്
സ്യാദ്വാദീ തു ന നാശമേതി സഹജസ്പഷ്ടീകൃതപ്രത്യയഃ ..൨൫൮..
സര്വത്രാപ്യനിവാരിതോ ഗതഭയഃ സ്വൈരം പശുഃ ക്രീഡതി .
ദാരൂഢഃ പരഭാവഭാവവിരഹവ്യാലോകനിഷ്കമ്പിതഃ ..൨൫൯..
(അബ, ഗ്യാരഹവേം ഭംഗകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : — )
ശ്ലോകാര്ഥ : — [പശുഃ ] അര്ഥാത് ഏകാന്തവാദീ അജ്ഞാനീ, [പരഭാവ-ഭാവ-കലനാത് ] പരഭാവോംകേ ൧ഭവനകോ ഹീ ജാനതാ ഹൈ (ഇസപ്രകാര പരഭാവസേ ഹീ അപനാ അസ്തിത്വ മാനതാ ഹൈ,) ഇസലിയേ [നിത്യം ബഹിഃ-വസ്തുഷു വിശ്രാന്തഃ ] സദാ ബാഹ്യ വസ്തുഓംമേം വിശ്രാമ കരതാ ഹുആ, [സ്വഭാവ- മഹിമനി ഏകാന്ത-നിശ്ചേതനഃ ] (അപനേ) സ്വഭാവകീ മഹിമാമേം അത്യന്ത നിശ്ചേതന (ജഡ) വര്തതാ ഹുആ, [നശ്യതി ഏവ ] നാശകോ പ്രാപ്ത ഹോതാ ഹൈ; [സ്യാദ്വാദീ തു ] ഔര സ്യാദ്വാദീ തോ [നിയത-സ്വഭാവ- ഭവന-ജ്ഞാനാത് സര്വസ്മാത് വിഭക്തഃ ഭവന് ] (അപനേ) നിയത സ്വഭാവകേ ഭവനസ്വരൂപ ജ്ഞാനകേ കാരണ സബ (പരഭാവോം) സേ ഭിന്ന വര്തതാ ഹുആ, [സഹജ-സ്പഷ്ടീകൃത-പ്രത്യയഃ ] ജിസനേ സഹജ സ്വഭാവകാ പ്രതീതിരൂപ ജ്ഞാതൃത്വ സ്പഷ്ട — പ്രത്യക്ഷ — അനുഭവരൂപ കിയാ ഹൈ ഐസാ ഹോതാ ഹുആ, [നാശമ് ഏതി ന ] നാശകോ പ്രാപ്ത നഹീം ഹോതാ.
ഭാവാര്ഥ : — ഏകാന്തവാദീ പരഭാവോംസേ ഹീ അപനാ സത്പനാ മാനതാ ഹൈ, ഇസലിയേ ബാഹ്യ വസ്തുഓംമേം വിശ്രാമ കരതാ ഹുആ, ആത്മാകാ നാശ കരതാ ഹൈ; ഔര സ്യാദ്വാദീ തോ, ജ്ഞാനഭാവ ജ്ഞേയാകാര ഹോനേ പര ഭീ ജ്ഞാനഭാവകാ സ്വഭാവസേ അസ്തിത്വ ജാനതാ ഹുആ, ആത്മാകാ നാശ നഹീം കരതാ.
ഇസപ്രകാര സ്വ – ഭാവകീ (അപനേ ഭാവകീ) അപേക്ഷാസേ അസ്തിത്വകാ ഭംഗ കഹാ ഹൈ.൨൫൮.
(അബ, ബാരഹവേം ഭംഗകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : — )
ശ്ലോകാര്ഥ : — [പശുഃ ] പശു അര്ഥാത് അജ്ഞാനീ ഏകാന്തവാദീ, [സര്വ-ഭാവ-ഭവനം ആത്മനി
൧ഭവന = അസ്തിത്വ; പരിണമന.