ന ദ്രവ്യേണ ഖണ്ഡയാമി, ന ക്ഷേത്രേണ ഖണ്ഡയാമി, ന കാലേന ഖണ്ഡയാമി, ന ഭാവേന ഖണ്ഡയാമി; സുവിശുദ്ധ ഏകോ ജ്ഞാനമാത്രോ ഭാവോസ്മി .
ജ്ഞേയോ ജ്ഞേയജ്ഞാനമാത്രഃ സ നൈവ .
ജ്ഞാനജ്ഞേയജ്ഞാതൃമദ്വസ്തുമാത്രഃ ..൨൭൧..
ശക്തിയോംകാ സമുദായമയ യഹ ആത്മാ [നയ-ഈക്ഷണ-ഖണ്ഡയമാനഃ ] നയോംകീ ദൃഷ്ടിസേ ഖണ്ഡ-ഖണ്ഡരൂപ കിയേ ജാനേ പര [സദ്യഃ ] തത്കാല [പ്രണശ്യതി ] നാശകോ പ്രാപ്ത ഹോതാ ഹൈ; [തസ്മാത് ] ഇസലിയേ മൈം ഐസാ അനുഭവ കരതാ ഹൂ കി — [അനിരാകൃത-ഖണ്ഡമ് അഖണ്ഡമ് ] ജിസമേംസേ ഖണ്ഡോംകോ ൧നിരാകൃത നഹീം കിയാ ഗയാ ഹൈ തഥാപി ജോ അഖണ്ഡ ഹൈ, [ഏകമ് ] ഏക ഹൈ, [ഏകാന്ത-ശാന്തമ് ] ഏകാന്ത ശാംത ഹൈ (അര്ഥാത് ജിസമേം കര്മോദയകാ ലേശമാത്ര ഭീ നഹീം ഹൈ ഐസാ അത്യന്ത ശാംത ഭാവമയ ഹൈ) ഔര [അചലമ് ] അചല ഹൈ (അര്ഥാത് കര്മോദയസേ ചലായമാന ച്യുത നഹീം ഹോതാ) ഐസാ [ചിദ് മഹഃ അഹമ് അസ്മി ] ചൈതന്യമാത്ര തേജ മൈം ഹൂ .
ഭാവാര്ഥ : — ആത്മാമേം അനേക ശക്തിയാ ഹൈം ഔര ഏക ഏക ശക്തികാ ഗ്രാഹക ഏക ഏക നയ ഹൈ; ഇസലിയേ യദി നയോംകീ ഏകാന്ത ദൃഷ്ടിസേ ദേഖാ ജായേ തോ ആത്മാകാ ഖണ്ഡ-ഖണ്ഡ ഹോകര ഉസകാ നാശ ഹോ ജായേ. ഐസാ ഹോനേസേ സ്യാദ്വാദീ, നയോംകാ വിരോധ ദൂര കരകേ ചൈതന്യമാത്ര വസ്തുകോ അനേകശക്തിസമൂഹരൂപ, സാമാന്യവിശേഷരൂപ, സര്വശക്തിമയ ഏകജ്ഞാനമാത്ര അനുഭവ കരതാ ഹൈ. ഐസാ ഹീ വസ്തുകാ സ്വരൂപ ഹൈ, ഇസമേം വിരോധ നഹീം ഹൈ.൨൭൦.
(ജ്ഞാനീ ശുദ്ധനയകാ ആലമ്ബന ലേകര ഐസാ അനുഭവ കരതാ ഹൈ കി – ) മൈം അപനേകോ അര്ഥാത് മേരേ ശുദ്ധാത്മസ്വരൂപകോ ന തോ ദ്രവ്യസേ ഖണ്ഡിത കരതാ ഹൂ , ന ക്ഷേത്രസേ ഖണ്ഡിത കരതാ ഹൂ , ന കാലസേ ഖണ്ഡിത കരതാ ഹൂ ഔര ന ഭാവസേ ഖണ്ഡിത കരതാ ഹൂ ; സുവിശുദ്ധ ഏക ജ്ഞാനമാത്ര ഭാവ ഹൂ .
ഭാവാര്ഥ : — യദി ശുദ്ധനയസേ ദേഖാ ജായേ തോ ശുദ്ധ ചൈതന്യമാത്ര ഭാവമേം ദ്രവ്യ – ക്ഷേത്ര – കാല – ഭാവസേ കുഛ ഭീ ഭേദ ദിഖാഈ നഹീം ദേതാ. ഇസലിയേ ജ്ഞാനീ അഭേദജ്ഞാനസ്വരൂപ അനുഭവമേം ഭേദ നഹീം കരതാ.
ജ്ഞാനമാത്ര ഭാവ സ്വയം ഹീ ജ്ഞാന ഹൈ, സ്വയം ഹീ അപനാ ജ്ഞേയ ഹൈ ഔര സ്വയം ഹീ അപനാ ജ്ഞാതാ ഹൈ — ഇസ അര്ഥകാ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [യഃ അയം ജ്ഞാനമാത്രഃ ഭാവഃ അഹമ് അസ്മി സഃ ജ്ഞേയ-ജ്ഞാനമാത്രഃ ഏവ ന ജ്ഞേയഃ ]
൧നിരാകൃത = ബഹിഷ്കൃത; ദൂര; രദ-ബാതല; നാകബൂല.