ക്വചിത്പുനരമേചകം സഹജമേവ തത്ത്വം മമ .
പരസ്പരസുസംഹതപ്രകടശക്തി ചക്രം സ്ഫു രത് ..൨൭൨..
ജോ യഹ ജ്ഞാനമാത്ര ഭാവ മൈം ഹൂ വഹ ജ്ഞേയോംകേ ജ്ഞാനമാത്ര ഹീ നഹീം ജാനനാ ചാഹിയേ; [ജ്ഞേയ-ജ്ഞാന-കല്ലോല- വല്ഗന് ] (പരന്തു) ജ്ഞേയോംകേ ആകാരസേ ഹോനേവാലേ ജ്ഞാനകീ കല്ലോലോംകേ രൂപമേം പരിണമിത ഹോതാ ഹുആ വഹ [ജ്ഞാന-ജ്ഞേയ-ജ്ഞാതൃമത്-വസ്തുമാത്രഃ ജ്ഞേയഃ ] ജ്ഞാന-ജ്ഞേയ-ജ്ഞാതാമയ വസ്തുമാത്ര ജാനനാ ചാഹിയേ. (അര്ഥാത് സ്വയം ഹീ ജ്ഞാന, സ്വയം ഹീ ജ്ഞേയ ഔര സ്വയം ഹീ ജ്ഞാതാ — ഇസപ്രകാര ജ്ഞാന-ജ്ഞേയ-ജ്ഞാതാരൂപ തീനോം ഭാവയുക്ത വസ്തുമാത്ര ജാനനാ ചാഹിയേ).
ഭാവാര്ഥ : — ജ്ഞാനമാത്ര ഭാവ ജ്ഞാതൃക്രിയാരൂപ ഹോനേസേ ജ്ഞാനസ്വരൂപ ഹൈ. ഔര വഹ സ്വയം ഹീ നിമ്ന പ്രകാരസേ ജ്ഞേയരൂപ ഹൈ. ബാഹ്യ ജ്ഞേയ ജ്ഞാനസേ ഭിന്ന ഹൈ, വേ ജ്ഞാനമേം പ്രവിഷ്ട നഹീം ഹോതേ; ജ്ഞേയോംകേ ആകാരകീ ഝലക ജ്ഞാനമേം പഡനേ പര ജ്ഞാന ജ്ഞേയാകാരരൂപ ദിഖാഈ ദേതാ ഹൈ, പരന്തു വേ ജ്ഞാനകീ ഹീ തരംഗേം ഹൈം. വേ ജ്ഞാന തരംഗേം ഹീ ജ്ഞാനകേ ദ്വാരാ ജ്ഞാത ഹോതീ ഹൈം. ഇസപ്രകാര സ്വയം ഹീ സ്വതഃ ജാനനേ യോഗ്യ ഹോനേസേ ജ്ഞാനമാത്ര ഭാവ ഹീ ജ്ഞേയരൂപ ഹൈ. ഔര സ്വയം ഹീ അപനാ ജാനനേവാലാ ഹോനേസേ ജ്ഞാനമാത്ര ഭാവ ഹീ ജ്ഞാതാ ഹൈ. ഇസപ്രകാര ജ്ഞാനമാത്ര ഭാവ ജ്ഞാന, ജ്ഞേയ ഔര ജ്ഞാതാ – ഇന തീനോം ഭാവോംസേ യുക്ത സാമാന്യവിശേഷസ്വരൂപ വസ്തു ഹൈ. ‘ഐസാ ജ്ഞാനമാത്ര ഭാവ മൈം ഹൂ ഇസപ്രകാര അനുഭവ കരനേവാലാ പുരുഷ അനുഭവ കരതാ ഹൈ.൨൭൧.
ആത്മാ മേചക, അമേചക ഇത്യാദി അനേക പ്രകാരസേ ദിഖാഈ ദേതാ ഹൈ തഥാപി യഥാര്ഥ ജ്ഞാനീ നിര്മല ജ്ഞാനകോ നഹീം ഭൂലതാ — ഇസ അര്ഥകാ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — (ജ്ഞാനീ കഹതാ ഹൈ : — ) [മമ തത്ത്വം സഹജമ് ഏവ ] മേരേ തത്ത്വകാ ഐസാ സ്വഭാവ ഹീ ഹൈ കി [ക്വചിത് മേചകം ലസതി ] കഭീ തോ വഹ (ആത്മതത്ത്വ) മേചക (അനേകാകാര, അശുദ്ധ) ദിഖാഈ ദേതാ ഹൈ, [ക്വചിത് മേചക-അമേചകം ] കഭീ മേചക-അമേചക (ദോനോംരൂപ) ദിഖാഈ ദേതാ ഹൈ [പുനഃ ക്വചിത് അമേചകം ] ഔര കഭീ അമേചക (-ഏകാകാര ശുദ്ധ) ദിഖാഈ ദേതാ ഹൈ; [തഥാപി ] തഥാപി [പരസ്പര-സുസംഹത-പ്രഗട-ശക്തി-ചക്രം സ്ഫു രത് തത് ] പരസ്പര സുസംഹത (-സുമിലിത, സുഗ്രഥിത) പ്രഗട ശക്തിയോംകേ സമൂഹരൂപസേ സ്ഫു രായമാന വഹ ആത്മതത്ത്വ [അമലമേധസാം മനഃ ] നിര്മല ബുദ്ധിവാലോംകേ മനകോ [ന വിമോഹയതി ] വിമോഹിത ( – ഭ്രമിത) നഹീം കരതാ
ഭാവാര്ഥ : — ആത്മതത്ത്വ അനേക ശക്തിയോംവാലാ ഹോനേസേ കിസീ അവസ്ഥാമേം കര്മോദയകേ നിമിത്തസേ
൬൨൨