ଏଵମେଵ ଚ ମୋହପଦପରିଵର୍ତନେନ ରାଗଦ୍ଵେଷକ୍ରୋଧମାନମାଯାଲୋଭକର୍ମନୋକର୍ମମନୋଵଚନକାଯଶ୍ରୋତ୍ର- ଚକ୍ଷୁର୍ଘ୍ରାଣରସନସ୍ପର୍ଶନସୂତ୍ରାଣି ଷୋଡଶ ଵ୍ଯାଖ୍ଯେଯାନି . ଅନଯା ଦିଶାନ୍ଯାନ୍ଯପ୍ଯୂହ୍ଯାନି .
ନ୍ନୁଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଵ୍ଯଵହାରତୋଽସ୍ତି ଵପୁଷଃ ସ୍ତୁତ୍ଯା ନ ତତ୍ତତ୍ତ୍ଵତଃ .
ନ୍ନାତସ୍ତୀର୍ଥକରସ୍ତଵୋତ୍ତରବଲାଦେକତ୍ଵମାତ୍ମାଂଗଯୋଃ ..୨୭..
ଇସପ୍ରକାର) ଭାଵ୍ଯଭାଵକ ଭାଵକା ଅଭାଵ ହୋନେସେ ଏକତ୍ଵ ହୋନେସେ ଟଂକୋତ୍କୀର୍ଣ (ନିଶ୍ଚଲ) ପରମାତ୍ମାକୋ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଆ ଵହ ‘କ୍ଷୀଣମୋହ ଜିନ’ କହଲାତା ହୈ . ଯହ ତୀସରୀ ନିଶ୍ଚଯସ୍ତୁତି ହୈ .
ଯହାଁ ଭୀ ପୂର୍ଵ କଥନାନୁସାର ‘ମୋହ’ ପଦକୋ ବଦଲକର ରାଗ, ଦ୍ଵେଷ, କ୍ରୋଧ, ମାନ, ମାଯା, ଲୋଭ, କର୍ମ, ନୋକର୍ମ, ମନ, ଵଚନ, କାଯ, ଶ୍ରୋତ୍ର, ଚକ୍ଷୁ, ଘ୍ରାଣ, ରସନ, ସ୍ପର୍ଶ — ଇନ ପଦୋଂକୋ ରଖକର ସୋଲହ ସୂତ୍ରୋଂକା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନ କରନା ଔର ଇସପ୍ରକାରକେ ଉପଦେଶସେ ଅନ୍ଯ ଭୀ ଵିଚାର ଲେନା .
ଭାଵାର୍ଥ : — ସାଧୁ ପହଲେ ଅପନେ ବଲସେ ଉପଶମ ଭାଵକେ ଦ୍ଵାରା ମୋହକୋ ଜୀତକର, ଫି ର ଜବ ଅପନୀ ମହା ସାମର୍ଥ୍ଯସେ ମୋହକୋ ସତ୍ତାମେଂସେ ନଷ୍ଟ କରକେ ଜ୍ଞାନସ୍ଵରୂପ ପରମାତ୍ମାକୋ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋତା ହୈ ତବ ଵହ କ୍ଷୀଣମୋହ ଜିନ କହଲାତା ହୈ ..୩୩..
ଅବ ଯହାଁ ଇସ ନିଶ୍ଚଯ-ଵ୍ଯଵହାରରୂପ ସ୍ତୁତିକେ ଅର୍ଥକା କଲଶରୂପ କାଵ୍ଯ କହତେ ହୈଂ : —
ଶ୍ଲୋକାର୍ଥ : — [କାଯାତ୍ମନୋଃ ଵ୍ଯଵହାରତଃ ଏକତ୍ଵଂ ] ଶରୀର ଔର ଆତ୍ମାକେ ଵ୍ଯଵହାରନଯସେ ଏକତ୍ଵ ହୈ, [ତୁ ପୁନଃ ] କିନ୍ତୁ [ ନିଶ୍ଚଯାତ୍ ନ ] ନିଶ୍ଚଯନଯସେ ନହୀଂ ହୈ; [ଵପୁଷଃ ସ୍ତୁତ୍ଯା ନୁଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଵ୍ଯଵହାରତଃ ଅସ୍ତି ] ଇସଲିଏ ଶରୀରକେ ସ୍ତଵନସେ ଆତ୍ମା-ପୁରୁଷକା ସ୍ତଵନ ଵ୍ଯଵହାରନଯସେ ହୁଆ କହଲାତା ହୈ, [ତତ୍ତ୍ଵତଃ ତତ୍ ନ ] ନିଶ୍ଚଯନଯସେ ନହୀଂ; [ନିଶ୍ଚଯତଃ ] ନିଶ୍ଚଯସେ ତୋ [ଚିତ୍ସ୍ତୁତ୍ଯା ଏଵ ] ଚୈତନ୍ଯକେ ସ୍ତଵନସେ ହୀ [ଚିତଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଭଵତି ] ଚୈତନ୍ଯକା ସ୍ତଵନ ହୋତା ହୈ . [ସା ଏଵଂ ଭଵେତ୍ ] ଉସ ଚୈତନ୍ଯକା ସ୍ତଵନ ଯହାଁ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯ, ଜିତମୋହ, କ୍ଷୀଣମୋହ — ଇତ୍ଯାଦିରୂପସେ କହା ଵୈସା ହୈ . [ଅତଃ ତୀର୍ଥକରସ୍ତଵୋତ୍ତରବଲାତ୍ ] ଅଜ୍ଞାନୀନେ ତୀର୍ଥଂକରକେ ସ୍ତଵନକା ଜୋ ପ୍ରଶ୍ନ କିଯା ଥା ଉସକା ଇସପ୍ରକାର ନଯଵିଭାଗସେ ଉତ୍ତର ଦିଯା ହୈ; ଜିସକେ ବଲସେ ଯହ ସିଦ୍ଧ ହୁଆ କି [ଆତ୍ମ-ଅଙ୍ଗଯୋଃ ଏକତ୍ଵଂ ନ ] ଆତ୍ମା ଔର ଶରୀରମେଂ ନିଶ୍ଚଯସେ ଏକତ୍ଵ ନହୀଂ ହୈ .୨୭.
୭୨