ଵିଦଧାତି; ନିଶ୍ଚଯନଯସ୍ତୁ ଦ୍ରଵ୍ଯାଶ୍ରିତତ୍ଵାତ୍କେଵଲସ୍ଯ ଜୀଵସ୍ଯ ସ୍ଵାଭାଵିକଂ ଭାଵମଵଲମ୍ବ୍ଯୋତ୍ପ୍ଲଵମାନଃ ପରଭାଵଂ ପରସ୍ଯ ସର୍ଵମେଵ ପ୍ରତିଷେଧଯତି . ତତୋ ଵ୍ଯଵହାରେଣ ଵର୍ଣାଦଯୋ ଗୁଣସ୍ଥାନାନ୍ତା ଭାଵା ଜୀଵସ୍ଯ ସନ୍ତି, ନିଶ୍ଚଯେନ ତୁ ନ ସନ୍ତୀତି ଯୁକ୍ତା ପ୍ରଜ୍ଞପ୍ତିଃ .
ଏଦେହି ଯ ସଂବଂଧୋ ଜହେଵ ଖୀରୋଦଯଂ ମୁଣେଦଵ୍ଵୋ .
ଯଥା ଖଲୁ ସଲିଲମିଶ୍ରିତସ୍ଯ କ୍ଷୀରସ୍ଯ ସଲିଲେନ ସହ ପରସ୍ପରାଵଗାହଲକ୍ଷଣେ ସମ୍ବନ୍ଧେ ସତ୍ଯପି ସ୍ଵଲକ୍ଷଣଭୂତକ୍ଷୀରତ୍ଵଗୁଣଵ୍ଯାପ୍ଯତଯା ସଲିଲାଦଧିକତ୍ଵେନ ପ୍ରତୀଯମାନତ୍ଵାଦଗ୍ନେରୁଷ୍ଣଗୁଣେନେଵ ସହ ( – ଵର୍ଣାଦିକ)କା ଅଵଲମ୍ବନ ଲେକର ପ୍ରଵର୍ତମାନ ହୋତା ହୁଆ, (ଵହ ଵ୍ଯଵହାରନଯ) ଦୂସରେକେ ଭାଵକୋ ଦୂସରେକା କହତା ହୈ; ଔର ନିଶ୍ଚଯନଯ ଦ୍ରଵ୍ଯାଶ୍ରିତ ହୋନେସେ, କେଵଲ ଏକ ଜୀଵକେ ସ୍ଵାଭାଵିକ ଭାଵକା ଅଵଲମ୍ବନ ଲେକର ପ୍ରଵର୍ତମାନ ହୋତା ହୁଆ, ଦୂସରେକେ ଭାଵକୋ କିଂଚିତ୍ମାତ୍ର ଭୀ ଦୂସରେକା ନହୀଂ କହତା, ନିଷେଧ କରତା ହୈ . ଇସଲିଯେ ଵର୍ଣସେ ଲେକର ଗୁଣସ୍ଥାନ ପର୍ଯନ୍ତ ଜୋ ଭାଵ ହୈଂ ଵେ ଵ୍ଯଵହାରନଯସେ ଜୀଵକେ ହୈଂ ଔର ନିଶ୍ଚଯନଯସେ ଜୀଵକେ ନହୀଂ ହୈଂ ଐସା (ଭଗଵାନକା ସ୍ଯାଦ୍ଵାଦଯୁକ୍ତ) କଥନ ଯୋଗ୍ଯ ହୈ ..୫୬..
ଅବ ଫି ର ଶିଷ୍ଯ ପ୍ରଶ୍ନ ପୂଛତା ହୈ କି ଵର୍ଣାଦିକ ନିଶ୍ଚଯସେ ଜୀଵକେ କ୍ଯୋଂ ନହୀଂ ହୈଂ ଇସକା କାରଣ କହିଯେ . ଇସକା ଉତ୍ତର ଗାଥାରୂପସେ କହତେ ହୈଂ : —
ଗାଥାର୍ଥ : — [ଏତୈଃ ଚ ସମ୍ବନ୍ଧଃ ] ଇନ ଵର୍ଣାଦିକ ଭାଵୋଂକେ ସାଥ ଜୀଵକା ସମ୍ବନ୍ଧ [କ୍ଷୀରୋଦକଂ ଯଥା ଏଵ ] ଦୂଧ ଔର ପାନୀକା ଏକକ୍ଷେତ୍ରାଵଗାହରୂପ ସଂଯୋଗ ସମ୍ବନ୍ଧ ହୈ ଐସା [ଜ୍ଞାତଵ୍ଯଃ ] ଜାନନା [ଚ ] ଔର [ତାନି ] ଵେ [ତସ୍ଯ ତୁ ନ ଭଵନ୍ତି ] ଉସ ଜୀଵକେ ନହୀଂ ହୈଂ, [ଯସ୍ମାତ୍ ] କ୍ଯୋଂକି ଜୀଵ [ଉପଯୋଗଗୁଣାଧିକଃ ] ଉନସେ ଉପଯୋଗଗୁଣସେ ଅଧିକ ହୈ ( – ଵହ ଉପଯୋଗ ଗୁଣକେ ଦ୍ଵାରା ଭିନ୍ନ ଜ୍ଞାତ ହୋତା ହୈ) .
ଟୀକା : — ଜୈସେ — ଜଲମିଶ୍ରିତ ଦୂଧକା, ଜଲକେ ସାଥ ପରସ୍ପର ଅଵଗାହସ୍ଵରୂପ ସମ୍ବନ୍ଧ ହୋନେ ପର ଭୀ, ସ୍ଵଲକ୍ଷଣଭୂତ ଦୁଗ୍ଧତ୍ଵ-ଗୁଣକେ ଦ୍ଵାରା ଵ୍ଯାପ୍ତ ହୋନେସେ ଦୂଧ ଜଲସେ ଅଧିକପନେସେ ପ୍ରତୀତ ହୋତା ହୈ;