ସଂକ୍ଲେଶସ୍ଥାନଵିଶୁଦ୍ଧିସ୍ଥାନସଂଯମଲବ୍ଧିସ୍ଥାନଜୀଵସ୍ଥାନଗୁଣସ୍ଥାନାନ୍ଯପି ଵ୍ଯଵହାରତୋଽର୍ହଦ୍ଦେଵାନାଂ ପ୍ରଜ୍ଞାପନେଽପି
ନିଶ୍ଚଯତୋ ନିତ୍ଯମେଵାମୂର୍ତସ୍ଵଭାଵସ୍ଯୋପଯୋଗଗୁଣେନାଧିକସ୍ଯ ଜୀଵସ୍ଯ ସର୍ଵାଣ୍ଯପି ନ ସନ୍ତି, ତାଦାତ୍ମ୍ଯ-
ଲକ୍ଷଣସମ୍ବନ୍ଧାଭାଵାତ୍
ହୈ ଐସେ ଜୀଵକା କୋଈ ଭୀ ଵର୍ଣ ନହୀଂ ହୈ . ଇସୀପ୍ରକାର ଗନ୍ଧ, ରସ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ଶରୀର, ସଂସ୍ଥାନ, ସଂହନନ, ରାଗ, ଦ୍ଵେଷ, ମୋହ, ପ୍ରତ୍ଯଯ, କର୍ମ, ନୋକର୍ମ, ଵର୍ଗ, ଵର୍ଗଣା, ସ୍ପର୍ଧକ, ଅଧ୍ଯାତ୍ମସ୍ଥାନ, ଅନୁଭାଗସ୍ଥାନ, ଯୋଗସ୍ଥାନ, ବନ୍ଧସ୍ଥାନ, ଉଦଯସ୍ଥାନ, ମାର୍ଗଣାସ୍ଥାନ, ସ୍ଥିତିବନ୍ଧସ୍ଥାନ, ସଂକ୍ଲେଶସ୍ଥାନ, ଵିଶୁଦ୍ଧିସ୍ଥାନ, ସଂଯମଲବ୍ଧିସ୍ଥାନ, ଜୀଵସ୍ଥାନ ଔର ଗୁଣସ୍ଥାନ — ଯହ ସବ ହୀ (ଭାଵ) ଵ୍ଯଵହାରସେ ଅରହନ୍ତଭଗଵାନ ଜୀଵକେ କହତେ ହୈଂ, ତଥାପି ନିଶ୍ଚଯସେ, ସଦା ହୀ ଜିସକା ଅମୂର୍ତ ସ୍ଵଭାଵ ହୈ ଔର ଜୋ ଉପଯୋଗ ଗୁଣକେ ଦ୍ଵାରା ଅନ୍ଯସେ ଅଧିକ ହୈ ଐସେ ଜୀଵକେ ଵେ ସବ ନହୀଂ ହୈଂ, କ୍ଯୋଂକି ଇନ ଵର୍ଣାଦି ଭାଵୋଂକେ ଔର ଜୀଵକେ ତାଦାତ୍ମ୍ଯଲକ୍ଷଣ ସମ୍ବନ୍ଧକା ଅଭାଵ ହୈ .
ଭାଵାର୍ଥ : — ଯେ ଵର୍ଣସେ ଲେକର ଗୁଣସ୍ଥାନ ପର୍ଯନ୍ତ ଭାଵ ସିଦ୍ଧାନ୍ତମେଂ ଜୀଵକେ କହେ ହୈଂ ଵେ ଵ୍ଯଵହାରନଯସେ କହେ ହୈଂ; ନିଶ୍ଚଯନଯସେ ଵେ ଜୀଵକେ ନହୀଂ ହୈଂ, କ୍ଯୋଂକି ଜୀଵ ତୋ ପରମାର୍ଥସେ ଉପଯୋଗସ୍ଵରୂପ ହୈ .
ଯହାଁ ଐସା ଜାନନା କି — ପହଲେ ଵ୍ଯଵହାରନଯକୋ ଅସତ୍ଯାର୍ଥ କହା ଥା ସୋ ଵହାଁ ଐସା ନ ସମଝନା କି ଯହ ସର୍ଵଥା ଅସତ୍ଯାର୍ଥ ହୈ, କିନ୍ତୁ କଥଂଚିତ୍ ଅସତ୍ଯାର୍ଥ ଜାନନା; କ୍ଯୋଂକି ଜବ ଏକ ଦ୍ରଵ୍ଯକୋ ଭିନ୍ନ, ପର୍ଯାଯୋଂସେ ଅଭେଦରୂପ, ଉସକେ ଅସାଧାରଣ ଗୁଣମାତ୍ରକୋ ପ୍ରଧାନ କରକେ କହା ଜାତା ହୈ ତବ ପରସ୍ପର ଦ୍ରଵ୍ଯୋଂକା ନିମିତ୍ତ-ନୈମିତ୍ତିକଭାଵ ତଥା ନିମିତ୍ତସେ ହୋନେଵାଲୀ ପର୍ଯାଯେଂ — ଵେ ସବ ଗୌଣ ହୋ ଜାତେ ହୈଂ, ଵେ ଏକ ଅଭେଦଦ୍ରଵ୍ଯକୀ ଦୃଷ୍ଟିମେଂ ପ୍ରତିଭାସିତ ନହୀଂ ହୋତେ . ଇସଲିଯେ ଵେ ସବ ଉସ ଦ୍ରଵ୍ଯମେଂ ନହୀଂ ହୈ ଇସପ୍ରକାର କଥଂଚିତ୍ ନିଷେଧ କିଯା ଜାତା ହୈ . ଯଦି ଉନ ଭାଵୋଂକୋ ଉସ ଦ୍ରଵ୍ଯମେଂ କହା ଜାଯେ ତୋ ଵହ ଵ୍ଯଵହାରନଯସେ କହା ଜା ସକତା ହୈ . ଐସା ନଯଵିଭାଗ ହୈ .
ଯହାଁ ଶୁଦ୍ଧନଯକୀ ଦୃଷ୍ଟିସେ କଥନ ହୈ, ଇସଲିଯେ ଐସା ସିଦ୍ଧ କିଯା ହୈ କି ଜୋ ଯହ ସମସ୍ତ ଭାଵ ସିଦ୍ଧାନ୍ତମେଂ ଜୀଵକେ କହେ ଗଯେ ହୈଂ ସୋ ଵ୍ଯଵହାରସେ କହେ ଗଯେ ହୈଂ . ଯଦି ନିମିତ୍ତ-ନୈମିତ୍ତିକଭାଵକୀ ଦୃଷ୍ଟିସେ ଦେଖା ଜାଯେ ତୋ ଵହ ଵ୍ଯଵହାର କଥଂଚିତ୍ ସତ୍ଯାର୍ଥ ଭୀ କହା ଜା ସକତା ହୈ . ଯଦି ସର୍ଵଥା ଅସତ୍ଯାର୍ଥ ହୀ କହା ଜାଯେ ତୋ ସର୍ଵ ଵ୍ଯଵହାରକା ଲୋପ ହୋ ଜାଯେଗା ଔର ସର୍ଵ ଵ୍ଯଵହାରକା ଲୋପ ହୋନେସେ ପରମାର୍ଥକା ଭୀ ଲୋପ ହୋ ଜାଯେଗା . ଇସଲିଯେ ଜିନେନ୍ଦ୍ରଦେଵକା ଉପଦେଶ ସ୍ଯାଦ୍ଵାଦରୂପ ସମଝନା ହୀ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନ ହୈ, ଔର ସର୍ଵଥା ଏକାନ୍ତ ଵହ ମିଥ୍ଯାତ୍ଵ ହୈ ..୫୮* ସେ ୬୦..
୧୧୪