କ୍ରୋଧାଦେର୍ଭଵନଂ କ୍ରୋଧାଦିଃ . ଅଥ ଜ୍ଞାନସ୍ଯ ଯଦ୍ଭଵନଂ ତନ୍ନ କ୍ରୋଧାଦେରପି ଭଵନଂ, ଯତୋ ଯଥା ଜ୍ଞାନଭଵନେ ଜ୍ଞାନଂ ଭଵଦ୍ଵିଭାଵ୍ଯତେ ନ ତଥା କ୍ରୋଧାଦିରପି; ଯତ୍ତୁ କ୍ରୋଧାଦେର୍ଭଵନଂ ତନ୍ନ ଜ୍ଞାନସ୍ଯାପି ଭଵନଂ, ଯତୋ ଯଥା କ୍ରୋଧାଦିଭଵନେ କ୍ରୋଧାଦଯୋ ଭଵନ୍ତୋ ଵିଭାଵ୍ଯନ୍ତେ ନ ତଥା ଜ୍ଞାନମପି . ଇତ୍ଯାତ୍ମନଃ କ୍ରୋଧାଦୀନାଂ ଚ ନ ଖଲ୍ଵେକଵସ୍ତୁତ୍ଵମ୍ . ଇତ୍ଯେଵମାତ୍ମାତ୍ମାସ୍ରଵଯୋର୍ଵିଶେଷଦର୍ଶନେନ ଯଦା ଭେଦଂ ଜାନାତି ତଦାସ୍ଯାନାଦିରପ୍ଯଜ୍ଞାନଜା କର୍ତୃକର୍ମପ୍ରଵୃତ୍ତିର୍ନିଵର୍ତତେ; ତନ୍ନିଵୃତ୍ତାଵଜ୍ଞାନନିମିତ୍ତଂ ପୁଦ୍ଗଲଦ୍ରଵ୍ଯକର୍ମବନ୍ଧୋଽପି ନିଵର୍ତତେ . ତଥା ସତି ଜ୍ଞାନମାତ୍ରାଦେଵ ବନ୍ଧନିରୋଧଃ ସିଧ୍ଯେତ୍ .
ଣାଦୂଣ ଆସଵାଣଂ ଅସୁଚିତ୍ତଂ ଚ ଵିଵରୀଯଭାଵଂ ଚ .
ଦୁକ୍ଖସ୍ସ କାରଣଂ ତି ଯ ତଦୋ ଣିଯତ୍ତିଂ କୁଣଦି ଜୀଵୋ ..୭୨.. ସୋ ଆତ୍ମା ହୈ ଔର କ୍ରୋଧାଦିକକା ହୋନା – ପରିଣମନା ସୋ କ୍ରୋଧାଦି ହୈ . ତଥା ଜ୍ଞାନକା ଜୋ ହୋନା – ପରିଣମନା ହୈ ସୋ କ୍ରୋଧାଦିକା ଭୀ ହୋନା – ପରିଣମନା ନହୀଂ ହୈ, କ୍ଯୋଂକି ଜ୍ଞାନକେ ହୋନେମେଂ (-ପରିଣମନେମେଂ) ଜୈସେ ଜ୍ଞାନ ହୋତା ହୁଆ ମାଲୂମ ପଡ଼ତା ହୈ ଉସୀପ୍ରକାର କ୍ରୋଧାଦିକ ଭୀ ହୋତେ ହୁଏ ମାଲୂମ ନହୀଂ ପଡ଼ତେ; ଔର କ୍ରୋଧାଦିକା ଜୋ ହୋନା – ପରିଣମନା ଵହ ଜ୍ଞାନକା ଭୀ ହୋନା – ପରିଣମନା ନହୀଂ ହୈ, କ୍ଯୋଂକି କ୍ରୋଧାଦିକେ ହୋନେମେଂ (-ପରିଣମନେମେଂ) ଜୈସେ କ୍ରୋଧାଦିକ ହୋତେ ହୁଏ ମାଲୂମ ପଡ଼ତେ ହୈଂ ଵୈସେ ଜ୍ଞାନ ଭୀ ହୋତା ହୁଆ ମାଲୂମ ନହୀଂ ପଡ଼ତା . ଇସପ୍ରକାର ଆତ୍ମାକେ ଔର କ୍ରୋଧାଦିକେ ନିଶ୍ଚଯସେ ଏକଵସ୍ତୁତ୍ଵ ନହୀଂ ହୈ . ଇସପ୍ରକାର ଆତ୍ମା ଔର ଆସ୍ରଵୋଂକା ଵିଶେଷ ( – ଅନ୍ତର) ଦେଖନେସେ ଜବ ଯହ ଆତ୍ମା ଉନକା ଭେଦ (ଭିନ୍ନତା) ଜାନତା ହୈ ତବ ଇସ ଆତ୍ମାକେ ଅନାଦି ହୋନେ ପର ଭୀ ଅଜ୍ଞାନସେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଈ ଐସୀ (ପରମେଂ) କର୍ତାକର୍ମକୀ ପ୍ରଵୃତ୍ତି ନିଵୃତ୍ତ ହୋତୀ ହୈ; ଉସକୀ ନିଵୃତ୍ତି ହୋନେ ପର ପୌଦ୍ଗଲିକ ଦ୍ରଵ୍ଯକର୍ମକା ବନ୍ଧ — ଜୋ କି ଅଜ୍ଞାନକା ନିମିତ୍ତ ହୈ ଵହ — ଭୀ ନିଵୃତ୍ତ ହୋତା ହୈ . ଐସା ହୋନେ ପର, ଜ୍ଞାନମାତ୍ରସେ ହୀ ବନ୍ଧକା ନିରୋଧ ସିଦ୍ଧ ହୋତା ହୈ .
ଭାଵାର୍ଥ : — କ୍ରୋଧାଦିକ ଔର ଜ୍ଞାନ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଵସ୍ତୁଐଂ ହୈଂ; ନ ତୋ ଜ୍ଞାନମେଂ କ୍ରୋଧାଦି ହୈ ଔର ନ କ୍ରୋଧାଦିମେଂ ଜ୍ଞାନ ହୈ . ଐସା ଉନକା ଭେଦଜ୍ଞାନ ହୋ ତବ ଉନକେ ଏକତ୍ଵସ୍ଵରୂପକା ଅଜ୍ଞାନ ନାଶ ହୋତା ହୈ ଔର ଅଜ୍ଞାନକେ ନାଶ ହୋ ଜାନେସେ କର୍ମକା ବନ୍ଧ ଭୀ ନହୀଂ ହୋତା . ଇସପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନସେ ହୀ ବନ୍ଧକା ନିରୋଧ ହୋତା ହୈ ..୭୧..
ଅବ ପୂଛତା ହୈ କି ଜ୍ଞାନମାତ୍ରସେ ହୀ ବନ୍ଧକା ନିରୋଧ କୈସେ ହୋତା ହୈ ? ଉସକା ଉତ୍ତର କହତେ ହୈଂ : —
ଅରୁ ଦୁଃଖକାରଣ ଜାନକେ, ଇନସେ ନିଵର୍ତନ ଜୀଵ କରେ ..୭୨..