ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਰੁਕ੍ਮਂ ਨ ਕਥਂਚਨਾਸਿਮ੍ ..੩੮..
ਨਿਰ੍ਮਾਣਮੇਕਸ੍ਯ ਹਿ ਪੁਦ੍ਗਲਸ੍ਯ .
ਯਤਃ ਸ ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨਸ੍ਤਤੋਨ੍ਯਃ ..੩੯..
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਵਰ੍ਣਾਦਿ ਪੁਦ੍ਗਲ-ਰਚਿਤ ਹੈਂ, ਇਸਲਿਯੇ ਵੇ ਪੁਦ੍ਗਲ ਹੀ ਹੈਂ, ਜੀਵ ਨਹੀਂ .੩੮. ਅਬ ਦੂਸਰਾ ਕਲਸ਼ ਕਹਤੇ ਹੈਂ : —
ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਥ : — ਅਹੋ ਜ੍ਞਾਨੀ ਜਨੋਂ ! [ਇਦਂ ਵਰ੍ਣਾਦਿਸਾਮਗ੍ਰਯਮ੍ ] ਯੇ ਵਰ੍ਣਾਦਿਕਸੇ ਲੇਕਰ ਗੁਣਸ੍ਥਾਨਪਰ੍ਯਂਤ ਭਾਵ ਹੈਂ ਉਨ ਸਮਸ੍ਤਕੋ [ਏਕਸ੍ਯ ਪੁਦ੍ਗਲਸ੍ਯ ਹਿ ਨਿਰ੍ਮਾਣਮ੍ ] ਏਕ ਪੁਦ੍ਗਲਕੀ ਰਚਨਾ [ਵਿਦਨ੍ਤੁ ] ਜਾਨੋ; [ਤਤਃ ] ਇਸਲਿਯੇ [ਇਦਂ ] ਯਹ ਭਾਵ [ਪੁਦ੍ਗਲਃ ਏਵ ਅਸ੍ਤੁ ] ਪੁਦ੍ਗਲ ਹੀ ਹੋਂ, [ਨ ਆਤ੍ਮਾ ] ਆਤ੍ਮਾ ਨ ਹੋਂ; [ਯਤਃ ] ਕ੍ਯੋਂਕਿ [ਸਃ ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨਃ ] ਆਤ੍ਮਾ ਤੋ ਵਿਜ੍ਞਾਨਘਨ ਹੈ, ਜ੍ਞਾਨਕਾ ਪੁਂਜ ਹੈ, [ਤਤਃ ] ਇਸਲਿਯੇ [ਅਨ੍ਯਃ ] ਵਹ ਇਨ ਵਰ੍ਣਾਦਿਕ ਭਾਵੋਂਸੇ ਅਨ੍ਯ ਹੀ ਹੈ .੩੯.
ਅਬ, ਯਹ ਕਹਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਜ੍ਞਾਨਘਨ ਆਤ੍ਮਾਕੇ ਅਤਿਰਿਕ੍ਤ ਜੋ ਕੁਛ ਹੈ ਉਸੇ ਜੀਵ ਕਹਨਾ ਸੋ ਸਬ ਵ੍ਯਵਹਾਰ ਮਾਤ੍ਰ ਹੈ : —
ਵ੍ਯਵਹਾਰਸੇ ਕਹੀ ਜੀਵਸਂਜ੍ਞਾ ਦੇਹਕੋ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਨ ਮਹੀਂ ..੬੭..
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਯੇ ] ਜੋ [ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਾਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਾਃ ] ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤ, ਅਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤ, [ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਃ ਬਾਦਰਾਃ ਚ ] ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮ