ਮਿਥ੍ਯਾਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਯਾਦੀਨਿ ਗੁਣਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਹਿ ਪੌਦ੍ਗਲਿਕਮੋਹਕਰ੍ਮਪ੍ਰਕ੍ਰੁਤਿਵਿਪਾਕਪੂਰ੍ਵਕਤ੍ਵੇ ਸਤਿ, ਨਿਤ੍ਯਮਚੇਤਨਤ੍ਵਾਤ੍, ਕਾਰਣਾਨੁਵਿਧਾਯੀਨਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣੀਤਿ ਕ੍ਰੁਤ੍ਵਾ, ਯਵਪੂਰ੍ਵਕਾ ਯਵਾ ਯਵਾ ਏਵੇਤਿ ਨ੍ਯਾਯੇਨ, ਪੁਦ੍ਗਲ ਏਵ, ਨ ਤੁ ਜੀਵਃ . ਗੁਣਸ੍ਥਾਨਾਨਾਂ ਨਿਤ੍ਯਮਚੇਤਨਤ੍ਵਂ ਚਾਗਮਾਚ੍ਚੈਤਨ੍ਯਸ੍ਵਭਾਵਵ੍ਯਾਪ੍ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨੋ-
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਘੀਸੇ ਭਰੇ ਹੁਏ ਘੜੇਕੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰਸੇ ‘ਘੀਕਾ ਘੜਾ’ ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤਥਾਪਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸੇ ਘੜਾ ਘੀ-ਸ੍ਵਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਘੀ ਘੀ-ਸ੍ਵਰੂਪ ਹੈ, ਘੜਾ ਮਿਟ੍ਟੀ-ਸ੍ਵਰੂਪ ਹੈ; ਇਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਵਰ੍ਣ, ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਁ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕੇ ਸਾਥ ਏਕਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਵਗਾਹਰੂਪ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਾਲੇ ਜੀਵਕੋ ਸੂਤ੍ਰਮੇਂ ਵ੍ਯਵਹਾਰਸੇ ‘ਪਂਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯ ਜੀਵ, ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤ ਜੀਵ, ਬਾਦਰ ਜੀਵ, ਦੇਵ ਜੀਵ, ਮਨੁਸ਼੍ਯ ਜੀਵ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਕਹਾ ਗਯਾ ਹੈ ਤਥਾਪਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਸੇ ਜੀਵ ਉਸ-ਸ੍ਵਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਵਰ੍ਣ, ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਁ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਪੁਦ੍ਗਲਸ੍ਵਰੂਪ ਹੈਂ, ਜੀਵ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਰੂਪ ਹੈ .੪੦.
ਅਬ ਕਹਤੇ ਹੈਂ ਕਿ (ਜੈਸੇ ਵਰ੍ਣਾਦਿ ਭਾਵ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਹੈਂ ਯਹ ਸਿਦ੍ਧ ਹੁਆ ਉਸੀਪ੍ਰਕਾਰ) ਯਹ ਭੀ ਸਿਦ੍ਧ ਹੁਆ ਕਿ ਰਾਗਾਦਿ ਭਾਵ ਭੀ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਹੈਂ : —
ਵੇ ਕ੍ਯੋਂ ਬਨੇ ਆਤ੍ਮਾ, ਨਿਰਨ੍ਤਰ ਜੋ ਅਚੇਤਨ ਜਿਨ ਕਹੇ ? ..੬੮..
ਗਾਥਾਰ੍ਥ : — [ਯਾਨਿ ਇਮਾਨਿ ] ਜੋ ਯਹ [ਗੁਣਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ] ਗੁਣਸ੍ਥਾਨ ਹੈਂ ਵੇ [ਮੋਹਨਕਰ੍ਮਣਃ ਉਦਯਾਤ੍ ਤੁ ] ਮੋਹਕਰ੍ਮਕੇ ਉਦਯਸੇ ਹੋਤੇ ਹੈਂ [ਵਰ੍ਣਿਤਾਨਿ ] ਐਸਾ (ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਕੇ ਆਗਮਮੇਂ) ਵਰ੍ਣਨ ਕਿਯਾ ਗਯਾ ਹੈ; [ਤਾਨਿ ] ਵੇ [ਜੀਵਾਃ ] ਜੀਵ [ਕਥਂ ] ਕੈਸੇ [ਭਵਨ੍ਤਿ ] ਹੋ ਸਕਤੇ ਹੈਂ [ਯਾਨਿ ] ਕਿ ਜੋ [ਨਿਤ੍ਯਂ ] ਸਦਾ [ਅਚੇਤਨਾਨਿ ] ਅਚੇਤਨ [ਉਕ੍ਤਾਨਿ ] ਕਹੇ ਗਯੇ ਹੈਂ ?
ਟੀਕਾ : — ਯੇ ਮਿਥ੍ਯਾਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿ ਆਦਿ ਗੁਣਸ੍ਥਾਨ ਪੌਦ੍ਗਲਿਕ ਮੋਹਕਰ੍ਮਕੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰੁਤਿਕੇ ਉਦਯਪੂਰ੍ਵਕ ਹੋਤੇ ਹੋਨੇਸੇ, ਸਦਾ ਹੀ ਅਚੇਤਨ ਹੋਨੇਸੇ, ਕਾਰਣ ਜੈਸੇ ਹੀ ਕਾਰ੍ਯ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਐਸਾ ਸਮਝਕਰ (ਨਿਸ਼੍ਚਯਕਰ) ਜੌਪੂਰ੍ਵਕ ਹੋਨੇਵਾਲੇ ਜੋ ਜੌ, ਵੇ ਜੌ ਹੀ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਇਸੀ ਨ੍ਯਾਯਸੇ, ਵੇ ਪੁਦ੍ਗਲ ਹੀ ਹੈਂ — ਜੀਵ ਨਹੀਂ . ਔਰ ਗੁਣਸ੍ਥਾਨੋਂਕਾ ਸਦਾ ਹੀ ਅਚੇਤਨਤ੍ਵ ਤੋ ਆਗਮਸੇ ਸਿਦ੍ਧ ਹੋਤਾ ਹੈ ਤਥਾ ਚੈਤਨ੍ਯਸ੍ਵਭਾਵਸੇ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤ ਜੋ ਆਤ੍ਮਾ ਉਸਸੇ ਭਿਨ੍ਨਪਨੇਸੇ ਵੇ ਗੁਣਸ੍ਥਾਨ ਭੇਦਜ੍ਞਾਨਿਯੋਂਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਸ੍ਵਯਂ ਉਪਲਭ੍ਯਮਾਨ ਹੈਂ, ਇਸਲਿਯੇ ਭੀ ਉਨਕਾ ਸਦਾ ਹੀ ਅਚੇਤਨਤ੍ਵ ਸਿਦ੍ਧ ਹੋਤਾ ਹੈ .