ਇਤਿ ਜੀਵਾਜੀਵੌ ਪ੍ਰੁਥਗ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤੌ .
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦਮ੍ਰੁਤਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰਿਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਸਮਯਸਾਰਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮਾਤ੍ਮਖ੍ਯਾਤੌ ਜੀਵਾਜੀਵਪ੍ਰਰੂਪਕਃ ਪ੍ਰਥਮੋਙ੍ਕਃ ..
ਦੂਸਰਾ ਆਸ਼ਯ ਇਸਪ੍ਰਕਾਰਸੇ ਹੈ : — ਜੀਵ-ਅਜੀਵਕਾ ਅਨਾਦਿਕਾਲੀਨ ਸਂਯੋਗ ਕੇਵਲ ਅਲਗ ਹੋਨੇਸੇ ਪੂਰ੍ਵ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਜੀਵਕਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਹੋਨੇਸੇ ਪੂਰ੍ਵ, ਭੇਦਜ੍ਞਾਨਕੇ ਭਾਤੇ-ਭਾਤੇ ਅਮੁਕ ਦਸ਼ਾ ਹੋਨੇ ਪਰ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ ਧਾਰਾ ਜਮੀਂ — ਜਿਸਮੇਂ ਕੇਵਲ ਆਤ੍ਮਾਕਾ ਅਨੁਭਵ ਰਹਾ; ਔਰ ਵਹ ਸ਼੍ਰੇਣਿ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤ ਵੇਗਸੇ ਆਗੇ ਬਢਤੇ ਬਢਤੇ ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁਆ . ਔਰ ਫਿ ਰ ਅਘਾਤਿਯਾਕਰ੍ਮੋਂਕਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਨੇ ਪਰ ਜੀਵਦ੍ਰਵ੍ਯ ਅਜੀਵਸੇ ਕੇਵਲ ਭਿਨ੍ਨ ਹੁਆ . ਜੀਵ-ਅਜੀਵਕੇ ਭਿਨ੍ਨ ਹੋਨੇਕੀ ਯਹ ਰੀਤਿ ਹੈ .੪੫.
ਟੀਕਾ : — ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਜੀਵ ਔਰ ਅਜੀਵ ਅਲਗ ਅਲਗ ਹੋਕਰ (ਰਙ੍ਗਭੂਮਿਮੇਂਸੇ) ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਯੇ .
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਸਮਯਸਾਰਕੀ ਇਸ ‘ਆਤ੍ਮਖ੍ਯਾਤਿ’ ਨਾਮਕ ਟੀਕਾਕੇ ਪ੍ਰਾਰਮ੍ਭਮੇਂ ਪਹਲੇ ਰਙ੍ਗਭੂਮਿਸ੍ਥਲ ਕਹਕਰ ਉਸਕੇ ਬਾਦ ਟੀਕਾਕਾਰ ਆਚਾਰ੍ਯਨੇ ਐਸਾ ਕਹਾ ਥਾ ਕਿ ਨ੍ਰੁਤ੍ਯਕੇ ਅਖਾੜੇਮੇਂ ਜੀਵ-ਅਜੀਵ ਦੋਨੋਂ ਏਕ ਹੋਕਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਦੋਨੋਂਨੇ ਏਕਤ੍ਵਕਾ ਸ੍ਵਾਁਗ ਰਚਾ ਹੈ . ਵਹਾਁ, ਭੇਦਜ੍ਞਾਨੀ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦ੍ਰੁਸ਼੍ਟਿ ਪੁਰੁਸ਼ਨੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਸੇ ਉਨ ਜੀਵ-ਅਜੀਵ ਦੋਨੋਂਕੀ ਉਨਕੇ ਲਕ੍ਸ਼ਣਭੇਦਸੇ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾ ਕਰਕੇ ਦੋਨੋਂਕੋ ਪ੍ਰੁਥਕ੍ ਜਾਨਾ, ਇਸਲਿਯੇ ਸ੍ਵਾਁਗ ਪੂਰਾ ਹੁਆ ਔਰ ਦੋਨੋਂ ਅਲਗ ਅਲਗ ਹੋਕਰ ਅਖਾੜੇਸੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਯੇ . ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਅਲਙ੍ਕਾਰਪੂਰ੍ਵਕ ਵਰ੍ਣਨ ਕਿਯਾ ਹੈ .
ਸਮ੍ਯਕ੍ ਭੇਦਵਿਜ੍ਞਾਨ ਭਯੇ ਬੁਧ ਭਿਨ੍ਨ ਗਹੇ ਨਿਜਭਾਵ ਸੁਦਾਵੈਂ;
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੁਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਨੈ ਰੁ ਭਲੇ ਦਿਨ ਪਾਯ ਅਜ੍ਞਾਨ ਗਮਾਵੈਂ,
ਤੇ ਜਗਮਾਁਹਿ ਮਹਨ੍ਤ ਕਹਾਯ ਵਸੈਂ ਸ਼ਿਵ ਜਾਯ ਸੁਖੀ ਨਿਤ ਥਾਵੈਂ .
ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਮਯਸਾਰਕੀ (ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਤ੍ਕੁਨ੍ਦਕੁਨ੍ਦਾਚਾਰ੍ਯਦੇਵਪ੍ਰਣੀਤ ਸ਼੍ਰੀ ਸਮਯਸਾਰ ਪਰਮਾਗਮਕੀ) ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ ਅਮ੍ਰੁਤਚਂਦ੍ਰਾਚਾਰ੍ਯਦੇਵਵਿਰਚਿਤ ਆਤ੍ਮਖ੍ਯਾਤਿ ਨਾਮਕ ਟੀਕਾਮੇਂ ਜੀਵ-ਅਜੀਵਕਾ ਪ੍ਰਰੂਪਕ ਪਹਲਾ ਅਙ੍ਕ ਸਮਾਪ੍ਤ ਹੁਆ .
੧੨੮ਸਮਯਸਾਰ