ਇਤ੍ਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਸ਼ਮਯਦਭਿਤਃ ਕਰ੍ਤ੍ਰੁਕਰ੍ਮਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਮ੍ .
ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਿਰੁਪਧਿਪ੍ਰੁਥਗ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਨਿਰ੍ਭਾਸਿ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ ..੪੬..
ਕਰ੍ਮ ਨਾਸ਼ਿ ਸ਼ਿਵਮੇਂ ਬਸੇ, ਤਿਨ੍ਹੇਂ ਨਮੂ, ਮਦ ਖੋਯ .
ਪ੍ਰਥਮ ਟੀਕਾਕਾਰ ਕਹਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ‘ਅਬ ਜੀਵ-ਅਜੀਵ ਹੀ ਏਕ ਕਰ੍ਤਾਕਰ੍ਮਕੇ ਵੇਸ਼ਮੇਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਤੇ ਹੈਂ’ . ਜੈਸੇ ਦੋ ਪੁਰੁਸ਼ ਪਰਸ੍ਪਰ ਕੋਈ ਏਕ ਸ੍ਵਾਁਗ ਕਰਕੇ ਨ੍ਰੁਤ੍ਯਕੇ ਅਖਾੜੇਮੇਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇਂ ਉਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਜੀਵ-ਅਜੀਵ ਦੋਨੋਂ ਏਕ ਕਰ੍ਤਾਕਰ੍ਮਕਾ ਸ੍ਵਾਁਗ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਯਹਾਁ ਟੀਕਾਕਾਰਨੇ ਅਲਙ੍ਕਾਰ ਕਿਯਾ ਹੈ .
ਅਬ ਪਹਲੇ, ਉਸ ਸ੍ਵਾਁਗਕੋ ਜ੍ਞਾਨ ਯਥਾਰ੍ਥ ਜਾਨ ਲੇਤਾ ਹੈ ਉਸ ਜ੍ਞਾਨਕੀ ਮਹਿਮਾਕਾ ਕਾਵ੍ਯ ਕਹਤੇ ਹੈਂ : –
ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਥ : — ‘[ਇਹ ] ਇਸ ਲੋਕਮੇਂ [ਅਹਮ੍ ਚਿਦ੍ ] ਮੈਂ ਚੈਤਨ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪ ਆਤ੍ਮਾ ਤੋ [ਏਕਃ ਕਰ੍ਤਾ ] ਏਕ ਕਰ੍ਤਾ ਹੂਁ ਔਰ [ਅਮੀ ਕੋਪਾਦਯਃ ] ਯਹ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿ ਭਾਵ [ਮੇ ਕਰ੍ਮ ] ਮੇਰੇ ਕਰ੍ਮ ਹੈਂ’ [ਇਤਿ ਅਜ੍ਞਾਨਾਂ ਕਰ੍ਤ੍ਰੁਕਰ੍ਮਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਮ੍ ] ਐਸੀ ਅਜ੍ਞਾਨਿਯੋਂਕੇ ਜੋ ਕਰ੍ਤਾਕਰ੍ਮਕੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ ਹੈ ਉਸੇ [ਅਭਿਤਃ ਸ਼ਮਯਤ੍ ] ਸਬ ਓਰਸੇ ਸ਼ਮਨ ਕਰਤੀ ਹੁਈ ( – ਮਿਟਾਤੀ ਹੁਈ) [ਜ੍ਞਾਨਜ੍ਯੋਤਿਃ ] ਜ੍ਞਾਨਜ੍ਯੋਤਿ [ਸ੍ਫੁ ਰਤਿ ] ਸ੍ਫੁ ਰਾਯਮਾਨ ਹੋਤੀ ਹੈ . ਵਹ ਜ੍ਞਾਨ-ਜ੍ਯੋਤਿ [ਪਰਮ-ਉਦਾਤ੍ਤਮ੍ ] ਪਰਮ ਉਦਾਤ੍ਤ ਹੈ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਕਿਸੀਕੇ ਆਧੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, [ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਧੀਰਂ ] ਅਤ੍ਯਨ੍ਤ ਧੀਰ ਹੈ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਕਿਸੀ ਭੀ ਪ੍ਰਕਾਰਸੇ ਆਕੁਲਤਾਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਔਰ [ਨਿਰੁਪਧਿ-ਪ੍ਰੁਥਗ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯ-ਨਿਰ੍ਭਾਸਿ ] ਪਰਕੀ ਸਹਾਯਤਾਕੇ ਬਿਨਾ-ਭਿਨ੍ਨ ਭਿਨ੍ਨ ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਂਕੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨੇਕਾ ਉਸਕਾ ਸ੍ਵਭਾਵ ਹੈ, ਇਸਲਿਯੇ [ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਵਤ੍ ] ਵਹ ਸਮਸ੍ਤ ਲੋਕਾਲੋਕਕੋ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਕਰਤੀ ਹੈ — ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਜਾਨਤੀ ਹੈ .